Yetişkin Motivasyon Ölçeği

Özet

Bu giriş, Yetişkin Motivasyon Ölçeği’nin (YMÖ) gelişim sürecini ve psikometrik özelliklerini özetlemektedir. Ölçek, 2019 yılında Tulunay ve İhtiyaroğlu tarafından yetişkin popülasyonun motivasyon düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. YMÖ, motivasyonu iki temel boyutta ele almaktadır: içsel ve dışsal motivasyon. Ölçek geliştirme çalışması sonucunda, YMÖ’nün yüksek düzeyde güvenirlik (Cronbach Alpha: 0.94) ve geçerlik kanıtlarına sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen uyum indeksleri, iki faktörlü yapının gözlenen verilere uygunluğunu teyit etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Motivasyon, Yetişkin, Ölçek Geliştirme, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon, Psikometri, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Tulunay, A. Ö., İhtiyaroğlu, N.

Amaç

Yetişkin Motivasyon Ölçeği’nin temel amacı, yetişkin bireylerin motivasyonel yönelimlerini geçerli ve güvenilir bir araç kullanarak ölçmektir. Ölçek, yetişkinlerin davranışlarını yönlendiren motivasyon kaynaklarını, özellikle de otonomiye dayalı içsel süreçler ile dışarıdan gelen ödül ve cezalara dayalı dışsal süreçleri ayırt etmeyi hedeflemektedir. Bu ayrım, eğitim, iş performansı ve kişisel gelişim gibi alanlarda motivasyonel yapıların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, motivasyonun psikolojik yapısını iki temel faktör altında incelemektedir. Bu faktörler, Yetişkin Motivasyon Ölçeği’nin toplam 21 maddesine dağılmıştır:

• İçsel Motivasyon Boyutu: Bireyin bir aktiviteyi kendiliğinden, kişisel tatmin veya ilgi nedeniyle gerçekleştirmesini ifade eden maddelerden oluşur.
• Dışsal Motivasyon Boyutu: Bireyin bir aktiviteyi dışsal ödüller elde etmek veya cezalardan kaçınmak amacıyla gerçekleştirmesini ifade eden maddelerden oluşur.

Faktör analizi sonuçlarına göre, bu iki bileşen birlikte toplam varyansın %47,95’ini açıklamaktadır. Bu yapı, motivasyon teorilerinde sıklıkla ele alınan temel ayrımı yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin iç geçerliği, madde ayırt ediciliğini test etmek amacıyla değerlendirilmiştir. Bu amaçla, ölçekten alınan toplam puana göre belirlenen en üst %27’lik ve en alt %27’lik gruplar arasında bağımsız gruplarda t testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda, iki grup arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgu, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı başarıyla ayırt edebildiğini ve ölçeğin iç geçerliğinin sağlandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Yetişkin Motivasyon Ölçeği’nin iç tutarlılığı ve güvenilirliği, Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı kullanılarak belirlenmiştir. Analizler sonucunda, ölçeğin genel Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0,94 olarak tespit edilmiştir. Bu yüksek katsayı değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve güvenilir bir ölçüm sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yürütülmüştür. DFA çalışmaları, önerilen iki faktörlü modelin gözlenen verilere uyumunu değerlendirmek için kullanılmıştır. Uyum indeksleri aşağıdaki değerlerde hesaplanmıştır:

• GFI (Goodness of Fit Index): 0.85
• CFI (Comparative Fit Index): 0.96
• NFI (Normed Fit Index): 0.91
• RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation): 0.06
• AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index): 0.82
• SRMR (Standardized Root Mean Square Residual): 0.06

Elde edilen bu uyum indeksleri, özellikle CFI ve RMSEA değerleri, önerilen modelin verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu ve ölçeğin teorik olarak beklenen iki boyutlu yapısını koruduğunu göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme

Format: 21 maddeden oluşan, beşli Likert ölçeği formatında bir envanterdir.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Yetişkinler.

Age Group: Yetişkin popülasyon (Çalışma, genel yetişkin grubunu hedeflemektedir).

Population Details: Ölçek, Türk yetişkin popülasyonu üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Bireyin kendi motivasyon düzeyini beyan etmesine dayalı (Self-report) bir değerlendirme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Ayırt Edicilik, Likert Ölçeği, Motivasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yetişkin Motivasyon Ölçeği, 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için sorumlu yazar Öznur Tulunay Ateş ile iletişim kurulması gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

Tulunay, A., Ö. ve İhtiyaroğlu, N. (2019). Yetişkin motivasyon ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Kastamonu Education Journal, 27(2), 611-620. doi:10.24106/kefdergi.2612. Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.gov.tr.

Yetişkin Motivasyon Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: Ölçek, 5’li Likert ölçeği tipinde olup, yanıtlar “kesinlikle katılmıyorum” (1) ile “kesinlikle katılıyorum” (5) arasında değişmektedir.

Boyut Dağılımı:

• İçsel motivasyon boyutu; 4-7-8-9-10-12-13-14-15-17-19-20-21 numaralı 13 sorudan oluşmaktadır.
• Dışsal motivasyon boyutu ölçekte yer alan; 1-2-3-5-6-11-16-18 numaralı 8 sorudan oluşmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: yetiskin-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Ölçeğin Word (DOCX) formatındaki dosyası buradan indirilebilir: yetiskin-motivasyon-olcegi-toad.docx