Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu

Özet

Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu (KİYÖ-YF), bireylerin sosyal etkileşimlerdeki algılanan yeterliliklerini, ilişki kurma becerilerini ve kişilerarası sorunlarla başa çıkma yeteneklerini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye’deki adaptasyon çalışması, özellikle üniversite öğrencileri örnekleminde gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi hedeflemiştir. Ölçek, bireyin sosyal ortamlarda ne kadar etkin ve rahat hareket ettiğini ölçerek, psikolojik danışma ve rehberlik alanlarında önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası Yeterlik, Sosyal Beceri, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Yetişkin Formu, Üniversite Öğrencileri

Yazarlar

Kemal Baytemir

Amaç

Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu’nun temel amacı, bireylerin çeşitli sosyal ve duygusal bağlamlarda sergiledikleri kişilerarası yeterlik düzeylerini sistematik olarak ölçmektir. Bu yeterlik, sadece iletişim kurma becerisini değil, aynı zamanda çatışma çözme, duygusal ifade, empati kurma ve sosyal destek arama gibi karmaşık sosyal davranışları da kapsar. Ölçeğin uyarlama çalışması, orijinal formun psikometrik yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu tespit etmeyi amaçlamıştır.

Ölçek, özellikle akademik ve klinik ortamlarda, bireylerin sosyal işlevselliklerini değerlendirmek ve kişilerarası beceri eksikliği gösteren grupları belirlemek için kritik bir rol üstlenir. Elde edilen sonuçlar, bireyselleştirilmiş psikolojik müdahale programlarının geliştirilmesine yardımcı olur. Ölçeğin hedef kitlesi olan üniversite öğrencileri, yoğun sosyal etkileşim ve kimlik gelişimi döneminde olduklarından, kişilerarası yeterlik ölçümü bu dönemde büyük önem taşır.

Yapı

Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu, bireyin sosyal çevresiyle başarılı bir şekilde etkileşime girme yeteneği olarak tanımlanan kişilerarası yeterlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle iki ana bileşen altında incelenir: performans (davranışsal beceriler) ve algı (bireyin kendi becerilerine dair inancı veya sosyal öz yeterlik).

Ölçek, bireyin sosyal durumlara ne kadar uygun ve etkili tepkiler verdiğini ve bu tepkileri verme konusunda ne kadar kendine güvendiğini değerlendiren maddelerden oluşur. Ölçeğin orijinal yapısı, genellikle sosyal kaygı, atılganlık, yakınlık kurma ve çatışma yönetimi gibi alt boyutları içerebilir. Uyarlama çalışmasında, bu alt boyutların Türkçe formda da korunup korunmadığı Faktör Analizi yöntemleriyle araştırılmıştır.

Geçerlik

Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu’nun Türkçe uyarlama çalışmasında (Baytemir, 2016), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve ölçüt bağıntılı geçerlik (benzer veya zıt yapıyı ölçen diğer ölçeklerle korelasyon) yöntemlerini içerir.

Uyarlama çalışmasının detaylı sonuçları mevcut olmamakla birlikte, akademik standartlara göre, ölçeğin beklenen teorik yapıyı desteklediği ve diğer sosyal yeterlik veya kaygı ölçekleri ile anlamlı korelasyonlar gösterdiği varsayılmaktadır. Bu, ölçeğin Türk kültürü bağlamında kişilerarası yeterlik yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermesi açısından kritiktir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Güvenirlik çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa katsayısıdır.

Baytemir (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu ve farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verdiği (test-tekrar test güvenirliği) saptanmıştır. Yüksek bir güvenirlik katsayısı, ölçekten elde edilen puanların hatadan arınmış olduğunu ve ölçülen özelliğin kararlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu’nun psikometrik yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısında bulunan alt boyutların (örneğin, atılganlık, sosyal rahatlık) Türkçe formda da aynı şekilde kümelenip kümelenmediğini araştırmayı sağlar.

Uyarlama sürecinde genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri ve faktör yapısı incelenir, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu test edilir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü ve her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil ettiğini kanıtlamak için zorunludur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Ölçek derecelendirmesi kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik araçlarda en yaygın kullanılan format budur).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri üzerinde uyarlanmıştır.)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Baytemir (2016) çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası İletişim, Sosyal Yeterlilik, Psikolojik Danışma, Güvenirlik, Üniversite Öğrencisi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kemal Baytemir

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı, telif hakları ve izinler için sorumlu yazar Kemal Baytemir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin uyarlama çalışması 2016 yılında gerçekleştirilmiş ve VI. Uluslararası Canik Sempozyumu’nda sunulmuştur.

Orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• The original PDF can be downloaded here: kisilerarasi-yeterlik-olcegi-yetiskin-formu-toad.pdf

• The original PDF can be downloaded here: kisilerarasi-yeterlik-olcegi-yetiskin-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Baytemir, K. (Mayıs, 2016). Kişilerarası Yeterlik Ölçeğinin üniversite öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması. VI. Uluslararası Canik Sempozyumu (Psikolojik Danışma ve Rehberlik Sempozyumu (HEDEFE DOĞRU). (ss.354-362). Samsun, Türkiye.

Kişilerarası Yeterlik Ölçeği Yetişkin Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır.