Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği

Özet

Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği, yetişkin bireylerin okuma eylemine yönelik motivasyon düzeylerini ve bu motivasyonun altında yatan faktörleri sistematik olarak ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, toplam 19 maddeden oluşmakta olup, dört ayrı alt boyutta okuma motivasyonunu değerlendirmektedir. Bu alt boyutlar; okumayı kişisel kimliğin bir parçası olarak görme, okuma yeterliliği inancı, sosyal tanınma arzusu ve diğer akademik veya profesyonel alanlardaki başarı için okuma güdüsünü kapsamaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, yapı geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve güvenirlik için Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı ve test–tekrar test çalışmaları ile desteklenmiştir. Bu çalışma, Türk popülasyonunda yetişkin okuma motivasyonunu güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek için sağlam bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okuma motivasyonu, yetişkinlik, psikometrik özellikler, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Likert, iç tutarlılık, yapı geçerliği.

Yazarlar

Mustafa Yıldız, Kaan Yıldırım, Serap Ateş, Çiğdem Çetinkaya

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, yetişkin bireylerin okuma davranışlarını tetikleyen ve sürdüren güdüleyici faktörleri tanımlamak ve ölçmektir. Orijinal ölçeğin Türk kültürüne uyarlama çalışması, bu yapının Türkiye’deki yetişkin popülasyonunda da geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülebilir olduğunu kanıtlamayı hedeflemiştir.

Bu araç, okuma motivasyonunun yalnızca akademik zorunluluklardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını değil, aynı zamanda bireyin kişisel kimliği, yeterlilik algısı ve sosyal çevreyle olan ilişkisi gibi içsel ve dışsal dinamiklerini de incelemek için kritik bir rol oynamaktadır. Elde edilen veriler, eğitim bilimleri ve halk eğitimi programlarının geliştirilmesinde kullanılabilir.

Yapı

Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği, okuma motivasyonunu dört temel ve ayrı alt boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu alt boyutlar ve içerdiği madde sayıları şunlardır:

• Kendinin bir parçası olarak okuma (8 madde): Okumanın bireyin öz tanımının ve günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası olarak görüldüğü içsel motivasyonu ölçer.
• Yeterlilik (4 madde): Bireyin, zorlu veya karmaşık okuma materyallerini başarıyla anlayabileceğine dair sahip olduğu inanç ve öz yeterlilik algısıdır.
• Tanınma (3 madde): Okuma yoluyla elde edilen bilgi ve başarılar nedeniyle sosyal çevreden takdir, övgü veya onay alma ihtiyacını ifade eden dışsal bir motivasyon türüdür.
• Diğer alanlarda başarı için okuma (4 madde): Okumayı, iş performansı, kariyer gelişimi veya üniversite notları gibi somut dışsal hedeflere ulaşmak için bir araç olarak görmeyi ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, orijinal formda belirlenen faktör yapısının Türkçe verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek amacıyla incelenmiştir. Bu amaçla, araştırmacılar tarafından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

DFA, çok net bir şekilde belirlenmiş olan dört faktörlü modelin (alt boyutlar) elde edilen ampirik veriler tarafından doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için kullanılan ileri düzey bir istatistiksel tekniktir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu, yani maddelerin amaçlanan alt boyutlara uygun şekilde yüklendiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği’nin güvenirlik düzeyi, iki temel istatistiksel yöntem kullanılarak belirlenmiştir: iç tutarlılık katsayısı ve test–tekrar test çalışması.

İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve bu amaçla Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Alpha değerleri, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve güvenilir bir ölçüm sağladığını işaret eder. Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek için uygulanan test–tekrar test çalışması, ölçek puanlarının farklı zamanlarda dahi istikrarlı kaldığını göstermiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, Türkçe uyarlama sürecinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Araştırmacılar, bu analizle orijinal ölçeğin varsayılan 4 faktörlü (4 alt boyutlu) yapısının Türkiye’deki yetişkin örnekleminde de geçerliliğini koruyup korumadığını test etmiştir.

Uygulanan DFA, 19 maddenin dört ayrı ve anlamlı faktöre ayrıldığını ve bu faktörlerin okuma motivasyonunun farklı yönlerini temsil ettiğini doğrulamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliliğini güçlendirmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: 19 maddeden oluşan, dört alt boyutlu öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Belirtilmemiş (Genel yetişkin popülasyonu)

Population Details: Uyarlama çalışması, yetişkin bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Okuma, motivasyon, akademik başarı, öz yeterlilik, psikometri, Cronbach Alpha, test-tekrar test.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari veya akademik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Mustafa Yıldız ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yetiskin-okuma-motivasyonu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yıldız, M., Yıldırım, K., Ateş, S. ve Çetinkaya, Ç. (2013). Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği’ nin Türkçe uyarlaması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(44), 348-359. Makalenin Dergipark üzerindeki çevrimiçi bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

[quads id=5]

Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

4 alt boyut ve 19 madde

• Kendinin bir parçası olarak okuma (8 m): Okuma olmasaydı hayatım aynı olmazdı.
• Yeterlilik (4 m): Bir kitap veya makale ilgi çekiciyse, ne kadar zor okunduğu umurumda olmaz.
• Tanınma (3 m): Benim için okuduklarımdan edindiğim bilgiler hakkında övgü almak önemlidir.
• Diğer alanlarda başarı için okuma (4 m): İş performansım veya üniversitede aldığım notlar, okuma etkililiğimin bir göstergesidir.