Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu:

Özet

Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu (YKEÖ-KF), yetişkin bireylerin kariyer gelişim süreçlerinde yaşadıkları endişe ve görevleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması sonucunda ortaya konmuştur. Bu ölçek, Kariyer Gelişimi teorilerinin temelini oluşturan Donald Super’ın yaşam boyu kariyer gelişim evreleri modeline dayanmaktadır. YKEÖ-KF, özellikle kariyer keşfi, kurma, sürdürme ve ayrılma evrelerine özgü görev ve zorluklarla ilgili bireysel algıları ve endişe düzeylerini kısa ve pratik bir formda değerlendirmeyi hedefler. Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel geçerliliğini sağlamak amacıyla Şahin, Özaydun ve Siyez (2019) tarafından yapılan kapsamlı psikometrik çalışmalarla yapısal uygunluğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Endişeleri, Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu, Kariyer Gelişimi, Donald Super, Ölçek Uyarlama, Kariyer Danışmanlığı, Psikometrik Özellikler, Kariyer Evreleri.

Yazarlar

Samet Şahin, Sedat Özaydun, Didem M. Siyez

 

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, kariyer gelişim evrelerinde bulunan yetişkin bireylerin, bulundukları evreye özgü gelişim görevlerini yerine getirme konusundaki endişe düzeylerini ve kariyerlerindeki ilerlemeyi değerlendirmektir. Orijinal Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği’nin (ACCI) uzun yapısına alternatif olarak sunulan kısa form (YKEÖ-KF), hem araştırmalarda hem de uygulamalı kariyer danışmanlığı süreçlerinde zaman verimliliğini artırmayı hedefler.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki yetişkin popülasyonu üzerindeki geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılmasına olanak tanımak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, Türk kültürü bağlamında kariyer danışmanlarının ve araştırmacıların, bireylerin kariyer gelişim ihtiyaçlarını doğru bir şekilde tespit etmeleri ve uygun müdahaleleri planlamaları amaçlanmıştır.

Yapı

Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu, kuramsal olarak Donald Super’ın Kariyer Gelişim Kuramı’ndaki dört ana kariyer evresine (Keşif, Kurma, Sürdürme, Ayrılma) karşılık gelen dört temel faktörü ölçmektedir. Her bir evre, bireyin kariyerinde başarılı olmak için üstlenmesi gereken belirli görevleri içerir. Ölçek, bireyin bu görevleri gerçekleştirme yeteneği veya zamanlaması hakkındaki algılanan stres veya endişeyi değerlendirir.

Ölçekteki maddeler, bireyin kariyer yaşam döngüsündeki mevcut konumunu ve geleceğe yönelik kariyer planlamasına dair içsel çatışmalarını yansıtır. Bu yapı, kariyer danışmanlığı alanında bireylerin yaşadığı kariyer geçişlerini ve kriz dönemlerini teşhis etmek için kritik bir öneme sahiptir.

Geçerlik

YKEÖ-KF’nin Türkçe geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Şahin ve arkadaşları (2019), orijinal ölçeğin teorik dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini rapor etmiştir.

Ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapıyı desteklemek amacıyla diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, kariyer kararsızlığı, iş tatmini) ilişkisine bakılarak ölçüt bağımlı geçerlik kanıtları sağlanmıştır. Bu analizler, YKEÖ-KF’nin gerçekten kariyer endişelerini ve gelişim görevlerine dair kaygıları ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve muhtemel durumlarda test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel olarak ve alt faktörler bazında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Bu yüksek güvenilirlik değerleri, YKEÖ-KF’nin hem araştırma hem de klinik ortamlarda bireysel düzeyde güvenilir ölçümler yapmak için uygun olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu’nun faktör yapısını doğrulamak amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizinde (DFA), ölçeğin kuramsal temele uygun olarak dört temel faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu faktörler, Super’ın kariyer gelişim evreleriyle ilişkilidir: Keşif, Kurma, Sürdürme ve Ayrılma.

DFA sonuçları, kısa formun Türkçe versiyonunda yer alan maddelerin, ilgili oldukları kariyer evresi faktörlerine yüksek ve anlamlı yükler verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ve kariyer endişelerinin multidimensiyonel yapısını başarılı bir şekilde yansıttığını ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation of the Adult Career Concerns Inventory Short Form).

Format:

Ölçek, tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatını kullanır. Katılımcılar, kendilerine sunulan kariyer endişesi ifadelerine ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Mevcut Diller:

Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu:

Yetişkin Bireyler.

Yaş Grubu:

Genellikle 20 yaş ve üzeri yetişkinler (kariyer gelişim evrelerinin başlangıcından itibaren).

Popülasyon Detayları:

Çalışanlar, iş arayanlar, üniversite öğrencileri ve kariyer geçişi yaşayan bireyler dahil olmak üzere geniş bir yetişkin yelpazesi.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Bireylerin kariyer gelişim görevlerine ilişkin algıladıkları endişe düzeylerini ölçmeye odaklanır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Danışmanlığı, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör Analizi, Yetişkinlik, Kariyer Stresi, Psikolojik Ölçek.

 

Yazarlar

Sorumlu Yazar:

Samet Şahin

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

Sorumlu yazar iletişim e-postası: [email protected]

Yazışma Adresi:

Makalenin yayınlandığı dönemdeki kurumsal adres (Kaynak makalede detaylı bilgi mevcuttur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

Türkçe’ye uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret:

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari amaçlı kullanımlar veya geniş çaplı uygulamalar için orijinal ölçek geliştiricileriyle (Super’ın mirasçıları) ve uyarlama yazarlarıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Şahin, S., Özaydun, S., ve Siyez, D. M. (2019). Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği kısa formu: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 166-193.

Bu makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: yetiskin-kariyer-endiseleri-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

 

Yetişkin Kariyer Endişeleri Ölçeği Kısa Formu Maddeleri:

ÖNEMLİ NOT: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu bölüm, ölçeğin orijinal maddelerini içermemektedir. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen kaynak makaleye (Şahin, Özaydun ve Siyez, 2019) başvurulması gerekmektedir.