Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi

Özet

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi (YAA), yetişkin bireylerde ayrılma anksiyetesi belirtilerini ve şiddetini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış 27 maddelik bir ölçektir. Bu anket, orijinal olarak çocukluk dönemine özgü kabul edilen ayrılma anksiyetesi bozukluğunun yetişkin popülasyonunda da geçerli bir yapı olduğunu araştırmayı hedeflemiştir. Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bu uyarlama, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesi sonucu güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi, Anksiyete, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Yapı Geçerliliği, Güvenirlik.

Yazarlar

Meliha Diriöz

[quads id=5]

Amaç

Bu anketin temel amacı, yetişkinlerde ortaya çıkan ve genellikle çocukluk dönemi bozukluğu olarak bilinen ayrılma anksiyetesinin klinik düzeydeki semptomlarını saptamak ve bu semptomların şiddetini nicel olarak ölçmektir. Ölçek, bireyin bağlandığı önemli kişilerden veya evden ayrılma durumuna karşı gösterdiği aşırı kaygı ve huzursuzluk düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır.

YAA, özellikle klinik araştırmalarda ve psikoterapi süreçlerinde, yetişkin ayrılma anksiyetesi bozukluğunun teşhisine yardımcı olmak ve tedavi sonuçlarını değerlendirmek için tasarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, Türk popülasyonunda bu yapının güvenilir bir şekilde ölçülüp ölçülemeyeceğini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Yapı

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi (YAA), bireyin yakın bağ kurduğu kişilerden veya güvenli ortamlardan (genellikle ev) ayrılma düşüncesine veya eylemine verdiği duygusal ve bilişsel tepkileri ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle aşırı endişe, ayrılıkla ilgili kâbuslar görme, yalnız kalmaktan kaçınma ve fiziksel belirtiler gösterme gibi semptomları içerir.

Ölçek, yetişkin bağlanma stilleri ve anksiyete bozuklukları literatüründeki kesişim noktalarını ele alarak, ayrılık durumunda ortaya çıkan güvensizlik, terk edilme korkusu ve bağımlılık eğilimlerini değerlendirir. 27 maddeden oluşan bu anket, bu karmaşık yapının farklı boyutlarını kapsamlı bir şekilde incelemeyi sağlamaktadır.

Geçerlik

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketinin (YAA) yapı geçerliliğini sınamak amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında, ölçeğin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

Faktör analizinin ön koşullarından biri olan örneklem büyüklüğünün yeterliliğini saptamada kullanılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi değeri 0.93 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, örneklemin faktör analizi için son derece uygun olduğunu ve maddeler arasındaki korelasyonların yeterince güçlü olduğunu göstermektedir, bu da YAA’nın güçlü bir yapı geçerliliğine sahip olduğuna işaret eder.

Güvenirlik

YAA’nın iç tutarlılığını ve güvenilirliğini belirlemek için 410 denekten elde edilen veriler kullanılarak istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı olarak yaygın şekilde kullanılan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır.

Yapılan analiz sonucunda YAA’nın Cronbach Alfa değeri 0.93 olarak saptanmıştır. Psikometrik standartlara göre 0.70 üzerindeki değerler kabul edilebilir güvenirlik seviyesini işaret ederken, 0.90 üzerindeki bu yüksek değer, anketin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve yetişkin ayrılma anksiyetesi yapısını son derece güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketinin (YAA) faktör yapısını incelemek ve ölçeğin Türkçe formunun orijinal yapıyla uyumunu değerlendirmek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemeye yaramıştır.

Ölçekteki 27 maddenin faktörleştirilebilirlik düzeyi, KMO değerinin 0.93 gibi çok yüksek çıkmasıyla desteklenmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin tek bir baskın yapıya sahip olduğunu veya belirlenen faktörlerin güçlü ve temiz olduğunu düşündürmektedir. Analizler, YAA’nın yetişkinlerdeki ayrılma anksiyetesi sendromunu ölçmede tutarlı bir faktör yapısı sergilediğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendi kendine raporlama anketi

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genel Yetişkin Popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları toplam 410 denek üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 27 maddeden oluşan, dörtlü Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilen bir ölçektir. Derecelendirme formatı: 1=çok sıklıkla, 4=hiç şeklindedir.

Anahtar Kelimeler

YAA, Yetişkin Psikopatolojisi, Psikolojik Ölçek, Ayrılma Anksiyetesi, İç Tutarlılık, KMO, Diriöz.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketi, Meliha Diriöz tarafından 2010 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgileri, sorumlu yazar Meliha Diriöz veya tezin bağlı bulunduğu Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yetiskin-ayrilma-anksiyetesi-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Diriöz, M. (2010). Ayrılma anksiyetesi için yapılandırılmış Klinik Görüşme, Çocukluk ve Yetişkinlik Ayrılma Anksiyetesi Ölçekleri’nin geçerlik ve güvenirliği (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Tez kaynağına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 1.Size yakın olan kişilerle birlikte evinizdeyken kendinizi daha güvende hissettiniz mi?
• 5.Size yakın olan birinden ayrılmakla ilgili kâbuslar ya da rüyalar gördüğünüz oldu mu?
• 18. Önemsediğiniz insanların sizi terk edeceği konusunda çok fazla endişelenir misiniz?
• 27.Bazı insanlarla olan ilişkilerinizin, onlari çin sorunlar oluşturacak kadar yakın olduğu konusunda endişelenir misiniz?

Anket toplam 27 maddeden oluşmaktadır. Yukarıdaki maddeler sadece örneklendirme amaçlı sunulmuştur.