Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu

Öz

Bu ölçek, Ayrılma Anksiyetesi belirtilerini hem çocukluk hem de yetişkinlik dönemlerinde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (AAB-YKG), standartlaştırılmış bir Klinik Görüşme formatında sunulmuştur ve 8 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, Kaybetme Korkusu, Okul Fobisi ve Yalnız Kalamama olmak üzere üç temel alt boyutu ölçmektedir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Meliha Diriöz tarafından 2010 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında detaylıca incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ayrılma Anksiyetesi, Yapılandırılmış Klinik Görüşme, Çocukluk Anksiyetesi, Yetişkinlik Anksiyetesi, Psikometri, Güvenirlik, Geçerlik

Yazarlar

Meliha Diriöz

Amaç

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (AAB-YKG), bireylerdeki ayrılma anksiyetesi semptomlarının yoğunluğunu ve niteliğini sistematik bir şekilde belirlemek amacıyla uyarlanmıştır. Bu araç, klinik olarak anlamlı semptomları hem çocukluk hem de yetişkinlik dönemlerinde standart bir protokolle değerlendirmeyi hedefler.

Ölçek, özellikle ayrılma anksiyetesi bozukluğunun (SAD) tanı ve ayırıcı tanı süreçlerine destek sağlamak üzere tasarlanmıştır. Klinik araştırmalarda kullanılması hedeflenen bu form, belirtilerin alt boyutlarını analiz etme ve uygulanan tedavi yöntemlerine verilen yanıtları izleme konusunda değerli bir kaynak teşkil etmektedir.

Yapı

AAB-YKG, bireyin bağlandığı kişilerden veya evden ayrılma durumunda aşırı ve gelişim düzeyine uygun olmayan kaygı duyma hali olan ayrılma anksiyetesini ölçmektedir. Bu yapı, psikopatoloji spektrumu içerisindeki anksiyete bozukluklarının bir alt tipi olarak kabul edilmektedir ve 8 madde ile üç ana alt boyutta incelenir.

Ölçeği oluşturan üç alt boyut, ayrılma anksiyetesinin temel klinik tezahürlerini yansıtmaktadır:

• Kaybetme Korkusu: Bağlanılan kişiye kötü bir şey olacağı veya kaybedileceği yönündeki aşırı endişeler.
• Okul Fobisi: Evden ayrılmaktan korkma veya evde kalma isteği nedeniyle dışarı çıkma veya rutin faaliyetleri sürdürmede yaşanan zorluklar.
• Yalnız Kalamama: Tek başına kalmaktan kaçınma ve sürekli olarak birinin varlığına ihtiyaç duyma.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis) öncesinde veri setinin uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testi ile değerlendirilmiştir. Çalışmada hesaplanan KMO değerleri, çocukluk alt ölçeği için 0.68, yetişkinlik alt ölçeği için ise 0.70 olarak bulunmuştur.

Değişkenler arası korelasyonun test edildiği Bartlett testi sonuçları, her iki alt ölçek için de p < 0.001 düzeyinde istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, verilerin istatistiksel açıdan faktör analizine uygun olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

AAB-YKG’nin iç tutarlılığı, 410 denekten elde edilen veriler kullanılarak Cronbach Alfa güvenirlik analizi tekniğiyle hesaplanmıştır.

Elde edilen iç tutarlılık katsayıları şu şekildedir:

• Çocukluk alt bölümü için Cronbach Alfa değeri: 0.57
• Yetişkinlik alt bölümü için Cronbach Alfa değeri: 0.59

Bu değerler, ölçeğin iç tutarlılığının orta düzeyde olduğunu göstermektedir ve psikometrik açıdan kabul edilebilir sınırlarda yer alsa da, daha yüksek güvenirlik değerleri hedeflenmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

AAB-YKG ölçeklerinin faktör yapısını belirlemek üzere, verilere Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis) uygulanmıştır. Bu analiz, faktörlerin netleştirilmesi ve doğru yorumlanması için “Kaiser normalizasyonu” ve “varimax dönüştürmesi” yöntemleriyle desteklenmiştir.

Faktörlerin elde edilmesinde kullanılan kriter, özdeğer (eigen value) istatistiğinin 1’den büyük olmasıdır. Bu kriter, ölçeğin ayrılma anksiyetesi belirtilerini açıklayan üç alt boyutlu yapısının ampirik olarak desteklenip desteklenmediğini belirlemekte kullanılmıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (8 madde, 3 alt boyut)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Yetişkinler

Yaş Grubu: Çocukluk dönemi ve Yetişkinlik dönemi

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmasında toplam 410 denek kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert Tipi Derecelendirme (0=hiç – ?= hatırlamıyorum)

Anahtar Kelimeler

Ayrılma Kaygısı, Klinik Değerlendirme, Psikometrik Özellikler, Temel Bileşenler Analizi, Varimax Döndürme, KMO

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir (2010 Yüksek Lisans Tezi Bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Meliha Diriöz tarafından 2010 yılında yüksek lisans tezi kapsamında Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi ve izinler için sorumlu yazar Meliha Diriöz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Diriöz, M. (2010). Ayrılma anksiyetesi için yapılandırılmış Klinik Görüşme, Çocukluk ve Yetişkinlik Ayrılma Anksiyetesi Ölçekleri’nin geçerlik ve güvenirliği (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Tez erişim linki: tez.yok.gov.tr

Orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: ayrilma-anksiyetesi-belirtileri-icin-yapilandirilmis-klinik-gorusme-toad.pdf

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu Maddeleri

8 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır.

Kaybetme Korkusu: Hiç, bu kişiye kötü bir şey olacağından ve onu kaybedebileceğinizden endişe duydunuz mu? Örneğin; onunla tartışsaydınız, o kişi hastalansaydı, bir kazada ya da bir başka şekilde yaralansa ya da incinseydi çok fazla endişelenir miydiniz? Hiç, onun sizi terk edebileceğinden ya da ölebileceğinden dolayı çok fazla endişelendiniz mi?

Okul Fobisi: Evden ayrılmaktan korktuğunuz için ya da evde kalmak istediğiniz için dışarıya çıkmakla ilgili güçlük yaşadınız mı? Hiç evde kalabilmek için dışarı çıkmadığınız oldu mu? Ev dışı işlerinizi yapması için başka birine ihtiyaç duydunuz mu? Dışarı çıktığınızda yanınızda birinin olması gerekli midir?

Yalnız Kalamama: Sizin için yalnız kalmak, hatta bir odada tek başınıza kalmak bile çok zor mudur? Yalnız kalmamak için, hiç etraftaki birilerinin peşine takıldığınız oldu mu? Hiç, birileri çok “yapışkan”, “bağımlı” olduğunuzdan ya da sizin onu “boğduğunuzdan” şikâyet etti mi?