Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Yetişkin Formu

Özet

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Yetişkin Formu (AAB-YKG), yetişkinlerde Ayrılma Anksiyetesi bozukluğunun belirti ve şiddetini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir Klinik Görüşme aracıdır. Bu ölçek, orijinal versiyonunun Türk popülasyonuna uyarlanması çalışmasıyla psikometrik özelliklerinin incelenmesi sonucu kullanıma sunulmuştur. Çalışma, ölçeğin yetişkin ve çocuk formlarının psikometrik yeterliliğini göstermeyi amaçlamıştır. AAB-YKG’nin yetişkin formu toplam 8 maddeden ve 2 temel alt boyuttan oluşmaktadır: Ayrılma Anksiyetesi ve Yalnızlık Korkusu.

Anahtar Kelimeler

Ayrılma Anksiyetesi, Klinik Görüşme, Yapılandırılmış Görüşme, Yetişkin Psikopatolojisi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Meliha Diriöz, Tamer Alkın, Bülent Yemez, Nuray Eminağaoğlu, Ercan Onur.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerde Ayrılma Anksiyetesi (AAB) belirtilerinin varlığını ve şiddetini sistematik ve yapılandırılmış bir şekilde saptamaktır. Geleneksel öz bildirim ölçeklerinden farklı olarak, bu araç bir klinisyen tarafından uygulanır ve tanısal ölçütlere uygun olarak kesin bir değerlendirme sağlamayı hedefler. Ölçeğin yapılandırılmış formatı, görüşmeciler arasındaki tutarlılığı maksimize ederek teşhis sürecinin standardizasyonuna katkıda bulunur.

AAB-YKG’nin Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşılayıp karşılamadığını belirlemek üzere Diriöz ve arkadaşları (2012) tarafından yapılmıştır. Bu sayede, Türkiye’deki ruh sağlığı uzmanlarının Ayrılma Anksiyetesi tanısı koyma süreçlerinde kullanabileceği standardize edilmiş, güvenilir bir araç sağlanmıştır.

Yapı

AAB-YKG, yetişkinlerde görülen ayrılma anksiyetesi belirtilerini inceleyen 8 maddeden oluşur ve bu maddeler iki ana alt boyutta toplanır. Bu yapı, yetişkinlerdeki ayrılma anksiyetesinin çekirdek semptomlarını temsil etmektedir ve tanısal sistemlerdeki (örneğin, DSM-5) kriterlerle uyumludur.

Yetişkin formu, aşağıdaki iki alt boyutu kapsamaktadır:

• Ayrılma Anksiyetesi (5 Madde): Kişinin bağlandığı figürlerden veya evden ayrılma durumunda aşırı kaygı, ayrılma ile ilgili kötü olayların (kaybolma, kaza, ölüm) başına geleceği yönünde yoğun endişe gibi temel semptomları ölçer.
• Yalnızlık Korkusu (3 Madde): Tek başına kalmaktan veya yalnız olmaktan duyulan yoğun rahatsızlık ve korkuyu, bu durumdan kaçınma davranışlarını ve ilişkilerde aşırı bağımlılık (yapışkanlık) eğilimlerini değerlendirir.

Geçerlik

AAB-YKG’nin geçerlik çalışması, hem çocukluk hem de yetişkinlik formlarının diğer ilgili psikopatoloji ölçüm araçlarıyla olan korelasyonları üzerinden eş zamanlı geçerlik (concurrent validity) bağlamında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin yapı geçerliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Yapılan korelasyon analizlerinde, AAB-YKG puanları şu sonuçları vermiştir:

• Yüksek Korelasyon: Ölçek, Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri Envanteri (AABE), Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi (YAA) ve Panik Atak Şiddet Ölçeği-Yaşamsal Boyut (PASÖ-YB) puanlarıyla yüksek düzeyde korelasyon göstermiştir. Bu, AAB-YKG’nin ölçmeyi amaçladığı yapıyla yakından ilişkili olan diğer anksiyete ve panik bozuklukları yapılarını doğru bir şekilde yansıttığını gösterir.
• Orta Düzey Korelasyon: Klinik Derecelendirme Ölçeği (KDİ) ile orta düzeyde ilişki saptanmıştır.
• Düşük Düzey Korelasyon: Panik Bozukluğu Şiddet Ölçeği (PBŞÖ) ile düşük düzeyde korelasyon bulunmuştur. Bu farklı korelasyon paternleri, AAB-YKG’nin ayrılma anksiyetesini diğer anksiyete türlerinden ayırt edebilme (ayırt edici geçerlik) yeteneğine sahip olduğunu düşündürmektedir.

Güvenirlik

AAB-YKG’nin güvenirlik incelemesi, iç tutarlılık, test-tekrar test güvenilirliği ve görüşmeciler arası tutarlılık gibi çeşitli yöntemlerle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Görüşme temelli araçlar için tipik olan bazı iç tutarlılık değerlerine rağmen, ölçeğin zaman içindeki stabilitesi ve klinisyenler arası tutarlılığı oldukça yüksektir.

Güvenirlik sonuçları detayları şöyledir:

• İç Tutarlılık: İç tutarlılık ölçütü olan Cronbach Alfa katsayıları yetişkinlik formu için 0,59 ve çocukluk formu için 0,57 olarak saptanmıştır. Bu değerler orta düzeyde bir tutarlılığa işaret etmektedir.
• Madde-Toplam Puan Korelasyonları: Maddelerin toplam puanla olan korelasyonları orta düzeyde bulunmuştur, bu da maddelerin genel yapıya kabul edilebilir bir katkı sağladığını gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulanmasında elde edilen puanların tutarlılığını gösteren katsayılar oldukça iyi düzeydedir.
• Görüşmeciler Arası Tutarlılık: Farklı klinisyenlerin aynı bireyi değerlendirmesindeki uyumu ölçen Cohen’s Kappa değerleri de oldukça iyi seviyede saptanmıştır, bu da ölçeğin yapılandırılmış doğasının sağladığı objektifliği teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini ve boyutluluğunu incelemek amacıyla yapılan Faktör Analizi, AAB-YKG’nin yetişkin ve çocuk formları için farklı faktör yapılarına sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu farklılaşma, ayrılma anksiyetesinin klinik sunumunun yaşa bağlı olarak değiştiği hipotezini desteklemektedir.

Analiz sonuçlarına göre:

• AAB-YKG’nin yetişkinlik kısmı, ölçeğin alt boyutlarına paralel olarak 2 faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu faktörler, Ayrılma Anksiyetesi ve Yalnızlık Korkusu boyutlarını temsil eder.
• AAB-YKG’nin çocukluk kısmı ise 3 faktörlü bir yapı sergilemiştir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) / Yapılandırılmış Klinik Görüşme

Format: Birebir, yüz yüze, yapılandırılmış görüşme formatında uygulanır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Klinik ve genel popülasyon).

Yaş Grubu: Yetişkin bireyler.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, Türkiye’deki yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Her soru, belirlenmiş tanı ölçütlerine göre değerlendirilir. Puanlama 2’li derecelendirme (dichotomous) şeklinde yapılır: 1=Evet (Belirti mevcut) – 0=Hayır (Belirti mevcut değil).

Anahtar Kelimeler

AAB-YKG, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Ayrılma Kaygısı, Psikopatoloji, Yetişkin Ruh Sağlığı, Cohen’s Kappa.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: Sorumlu yazar Meliha Diriöz ile iletişim için: [email protected]

Yazışma Adresi: Meliha Diriöz, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurumlar arasında yer almaktadır).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar Meliha Diriöz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Araştırmacılar, referans makaleye Noropsikiyatri Arşivi üzerinden erişebilirler.

Orijinal makalenin PDF bağlantısı: noropsikiyatriarsivi.com

Referanslar

Diriöz, M., Alkın, T., Yemez, B., Eminağaoğlu, N. ve Onur, E. (2012). Ayrılma anksiyetesi belirtileri için yapılandırılmış klinik görüşmesi Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri. Noropsikiyatri Arşivi, 49(1), 6-13. doi: 10.4274/npa.5955

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı bu bağlantıdan indirilebilir: ayrilma-anksiyetesi-belirtileri-icin-yapilandirilmis-klinik-gorusmesi-yetiskin-ayrilma-anksiyetesi.pdf

[quads id=5]

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Yetişkin Formu Maddeleri

Yetişkin formu 2 alt boyut ve 8 maddeden oluşmaktadır:

Ayrılma Anksiyetesi (5 m): Hiç sizin başınıza, sizi bu kişiden ayıracak, kötü bir şey geleceğinden endişendiniz mi (kaybolmak, kaçırılmak, kaza geçirmek ya da öldürülmek gibi)?

Yalnızlık Korkusu (3 m): Sizin için yalnız kalmak, hatta bir odada tek başınıza kalmak bile çok zor mudur? Yalnız kalmamak için, hiç etraftaki birilerinin peşine takıldığınız oldu mu? Hiç, birileri çok “yapışkan”, “bağımlı” olduğunuzdan ya da sizin onu “boğduğunuzdan” şikâyet etti mi?