Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Çocukluk Formu

Özet

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Çocukluk Formu (AAB-YKG-Çocukluk Formu), orijinal yapılandırılmış klinik görüşme aracının Türkçe adaptasyonudur. Bu araç, özellikle çocukluk ve ergenlik dönemindeki bireylerde ayrılma anksiyetesi bozukluğunun (AAB) varlığını ve şiddetini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Görüşme formu, 3 alt boyutta toplam 8 madde içermekte olup, klinik ortamda tanı koyma sürecine destek sağlamak ve hastaları sağlıklı popülasyondan ayırt etmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türkiye örnekleminde yapılan çalışmalarla incelenmiş ve yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik kanıtları sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Ayrılma Anksiyetesi, Yapılandırılmış Klinik Görüşme, Çocukluk Formu, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Okul Fobisi.

Yazarlar

Meliha Diriöz, Tamer Alkın, Bilge Yemez, Nuray Eminağaoğlu, Emine Onur.

Amaç

AAB-YKG-Çocukluk Formu’nun temel amacı, klinisyenlere çocuk ve ergenlerde ayrılma anksiyetesi bozukluğunun (AAB) belirtilerini standart ve sistematik bir biçimde sorgulama imkanı sunmaktır. Bu yapılandırılmış yaklaşım, tanısal tutarlılığı artırmayı hedeflerken, aynı zamanda çocukluk ve yetişkinlik dönemi AAB hastalarını sağlıklı bireylerden güvenilir bir şekilde ayırt etmeye yaramaktadır.

Ölçek, klinik çalışmalarda ve araştırmalarda ayrılma anksiyetesi semptomlarının varlığını, şiddetini ve alt boyutlarını hızlı ve objektif bir şekilde saptamak için önemli bir araçtır.

Yapı

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Çocukluk Formu, anksiyete bozukluklarının en yaygın türlerinden biri olan ayrılma anksiyetesi semptomlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Form, çocukluk dönemine özgü olan ve toplam 8 maddeden oluşan 3 temel alt boyuta ayrılmıştır:

• Okul Fobisi: Evden ve bağlandığı kişiden ayrılmaya yönelik kaçınma ve kaygı tepkilerini içerir.
• Kaybetme Korkusu: Bağlandığı kişiye kötü bir şey olacağı veya onu kaybedeceği yönündeki aşırı ve mantıksız endişeleri kapsar.
• Yalnız Kalamama: Tek başına kalmaktan kaçınma ve sürekli olarak ebeveynlere “yapışma” davranışlarını içerir.

Geçerlik

AAB-YKG’nin geçerlik çalışmaları, aracın ayrılma anksiyetesi hastalarını sağlıklı kontrol gruplarından başarıyla ayırt ettiğini göstermiştir, bu da yüksek düzeyde ayırt edici geçerliğe sahip olduğunu kanıtlar. Bu bulgu, ölçeğin klinik ortamlardaki tanısal değeri açısından önemlidir.

Eş zamanlı geçerlik analizlerinde, AAB-YKG’nin çocukluk ve yetişkinlik formlarının puanları, ilgili diğer psikometrik araçlarla korelasyon göstermiştir. Bu korelasyonlar şu şekildedir:

• Yüksek Düzeyde Korelasyon: Ayrılma Anksiyetesi Belirti Envanteri (AABE), Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi (YAA) ve Panik Agorafobi Ölçeği-Yaşam Boyu (PASÖ-YB) ile. Bu, aracın yakınsak geçerliğini destekler.
• Orta Düzeyde Korelasyon: Kapsamlı Depresyon Envanteri (KDİ) ile.
• Düşük Düzeyde Korelasyon: Psikotik Belirti Şiddet Ölçeği (PBŞÖ) ile. Bu düşük korelasyon, aracın ölçtüğü yapının diğer psikopatolojilerden ayrıştığını (ıraksak geçerlik) göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik incelemeleri, iç tutarlılık, test-tekrar test ve görüşmeciler arası tutarlılık metotlarıyla yapılmıştır. İç tutarlılık (Cronbach alfa değerleri) orta düzeyde bulunmuştur; çocukluk formu için 0,57 ve yetişkinlik formu için 0,59 olarak saptanmıştır. Ayrıca, madde-toplam puan korelasyonlarının da orta düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Ancak, test-tekrar test güvenirlikleri ve görüşmeciler arası tutarlılıkları (Cohen’s kappa değerleri) oldukça iyi düzeyde rapor edilmiştir. Bu bulgular, AAB-YKG’nin zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini ve farklı uygulayıcılar tarafından uygulandığında dahi tutarlı değerlendirmeler yapabildiğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Faktör Analizi

AAB-YKG’nin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla yapılan faktör analizi, aracın farklı yaş grupları için farklı faktör yapılarına sahip olduğunu ortaya koymuştur.

• Çocukluk Kısmı: Analizler sonucunda çocukluk formunun 3 faktörlü bir yapıya sahip olduğu açığa çıkmıştır. Bu üç faktör, ölçeğin alt boyutları olan Okul Fobisi, Kaybetme Korkusu ve Yalnız Kalamama ile birebir örtüşmektedir.
• Yetişkinlik Kısmı: Yetişkinlik kısmı ise 2 faktörlü bir yapı sergilemiştir.

Bu faktör yapısı, ayrılma anksiyetesi belirtilerinin gelişimsel dönemlere bağlı olarak farklı semptom kümeleri halinde organize olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Yapılandırılmış Klinik Görüşme

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler (Çocukluk Formu)

Yaş Grubu: Çocukluk Dönemi

Popülasyon Detayları: Klinik örneklemde ayrılma anksiyetesi tanısı almış hastalar ile sağlıklı kontrol grupları üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Görüşme formatında uygulanır. Toplam 8 madde ve 3 alt boyuttan oluşur. Her soru için belirlenmiş ölçütlere göre ikili derecelendirme (1=Evet – 0=Hayır) yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Psikolojisi, Klinik Değerlendirme, Okul Fobisi, Kaybetme Korkusu, Yalnız Kalamama, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Meliha Diriöz)

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Adaptasyon Yılı: 2012 (Yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya akademik amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Meliha Diriöz) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Diriöz, M., Alkın, T., Yemez, B., Eminağaoğlu, N. ve Onur, E. (2012). Ayrılma anksiyetesi belirtileri için yapılandırılmış klinik görüşmesi Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri. Noropsikiyatri Arşivi, 49(1), 6-13. doi: 10.4274/npa.5955.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: noropsikiyatriarsivi.com.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı ise buradan indirilebilir: ayrilma-anksiyetesi-belirtileri-icin-yapilandirilmis-klinik-gorusmesi-cocukluk-formu-toad.pdf.

Ayrılma Anksiyetesi Belirtileri İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi-Çocukluk Formu Maddeleri

AAB-YKG-Çocukluk Formu, 3 alt boyut ve 8 maddeden oluşmaktadır:

• Okul Fobisi (3 m):

  Evden ayrılmaktan korktuğunuz için ya da evde kalmak istediğiniz için, okula gitmekte sorun yaşadınız mı? Hiç evde kalarak annenizle olabilmek için okula gitmeyi reddettiniz mi? Hiç, ebeveynleriniz sizi okula gitmeniz için zorladılar mı? Okula gittiğinizde evden birinin de sizin yanınızda kalması gerekti mi?

• Kaybetme Korkusu (3 m):

  Hiç annenize kötü bir şey olacağından ve onu kaybedebileceğinizden endişendiniz mi (Örneğin, eğer hasta olursa diye çok endişendiniz mi veya bir kazada yaralanabilir ya da daha başka kötü bir şey olabilir diye endişendiniz mi)? Hiç annenizin gidip, bir daha hiç geri gelmeyeceğinden endişendiniz mi? Hiç annenizin öleceğinden endişendiniz mi?

• Yalnız Kalamama (2 m):

  Sizin için, yalnız kalmak, hatta bir odada tek başına kalmak bile çok zor muydu? Hiç, yalnız kalmamak için annenizin ya da evdeki diğer kişilerin peşinden gittiniz mi? Hiç, anneniz sizin çok “yapışkan” olduğunuzdan şikâyet etti mi?