Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Bağımsız Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama

Öz

Bu akademik ölçek, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin B1 düzeyindeki bağımsız konuşma becerilerini nesnel bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir dereceli puanlama anahtarıdır (DPA). Ölçek, Osman Kürşat Yorgancı’nın 2021 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi’nde tamamladığı doktora tezinin bir parçası olarak tasarlanmıştır. Temel olarak, konuşma performansının dört temel boyutunu (Konuşma Düzeni, Konuşmanın Dış Yapısı, Konuşmanın İç Yapısı ve Konuşanın Durumu) ölçen toplam 23 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, özellikle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde üretici dil becerilerini geliştirmeye yönelik pedagojik müdahalelerin etkinliğini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Türkçe, yabancı dil, B1 düzeyi, konuşma becerisi, AODRÇ B1, dil değerlendirme, üretici dil becerileri, dereceli puanlama anahtarı.

Yazarlar

Osman Kürşat Yorgancı

[quads id=5]

Amaç

Bu dereceli puanlama anahtarının (DPA) temel amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi (AODRÇ) tarafından tanımlanan B1 seviyesindeki bağımsız konuşma yeterliliklerini sistematik olarak ölçmek ve değerlendirmektir. Ölçek, öğrencilerin B1 seviyesinde beklenen akıcılık, kelime çeşitliliği, yapısal tutarlılık ve özgüven gibi kritik konuşma unsurlarını ne ölçüde sergilediğini belirlemek üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, aynı zamanda, dil öğretim süreçlerinde kullanılan yöntemlerin (örneğin, doktora tezinin odak noktası olan podcast kullanımının) öğrencilerin üretici dil becerileri üzerindeki etkisini bilimsel olarak tespit etmek için kullanılan temel değerlendirme aracı rolünü üstlenmiştir. Bu sayede, dil öğretmenlerine ve araştırmacılara, öğrencilerin konuşma performansları hakkında dört ana boyutta objektif ve tutarlı geri bildirim sağlama imkanı sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, B1 düzeyinde bağımsız konuşma becerisini değerlendiren toplam 23 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, konuşma performansının çok boyutlu doğasını yakalamak amacıyla dört temel yapısal faktör altında toplanmıştır. Her bir faktör, konuşmanın farklı bir yönünü temsil etmekte olup, değerlendirme sürecinde ayrı ayrı ağırlıklandırılmıştır:

• Konuşma Düzeni: 5 madde. Bu boyut, konuşmanın başlangıç ve bitişindeki uygun selamlama ve hitap ifadeleri gibi genel organizasyon ve akışa odaklanır.
• Konuşmanın Dış Yapısı: 7 madde. Bu boyut, akıcılık (fluency), telaffuz ve genel dilbilgisi kurallarına uyumu kapsar.
• Konuşmanın İç Yapısı: 7 madde. Bu boyut, kullanılan kelime çeşitliliği, anlatımın zenginliği ve içeriğin mantıksal tutarlılığı gibi semantik ve söylemsel unsurları değerlendirir.
• Konuşanın Durumu: 4 madde. Bu boyut, konuşmacının duruşu, kendine güveni ve genel sunum becerisi gibi psikolojik ve performansla ilgili unsurları içerir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, esas olarak kapsam geçerliliği (content validity) üzerine yoğunlaşmıştır. Ölçeğin, hedeflediği B1 düzeyindeki bağımsız konuşma becerilerini gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla, ilgili alanda uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurulmuştur.

Uzman görüşlerinin toplanması ve incelenmesi neticesinde, ölçek maddelerinin B1 düzeyindeki konuşma yeterliliklerini temsil etme derecesi konusunda uzmanlar arasında yüksek seviyede bir fikir birliği (konsensüs) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu yüksek fikir birliği seviyesi, geliştirilen dereceli puanlama anahtarının (DPA) güçlü ve kabul edilebilir bir kapsam geçerliliğine sahip olduğunun bilimsel kanıtı olarak kabul edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, özellikle puanlamanın objektifliğini ve tutarlılığını sağlamak amacıyla değerlendiriciler arası tutarlılığın (inter-rater reliability) ölçülmesine odaklanmıştır. Bu çalışma için, üç farklı alan uzmanı, 30 katılımcının konuşma sınavlarını birbirinden bağımsız olarak değerlendirmiştir.

Uzmanların verdikleri puanlar üzerinden yapılan istatistiksel hesaplamalar sonucunda, değerlendiriciler arası tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bir değer olan 0,987 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bu yüksek tutarlılık katsayısı, farklı değerlendiricilerin aynı performans kriterlerine göre çok yakın puanlar verdiği anlamına gelmekte olup, ölçeğin puanlama sürecinin son derece güvenilir ve objektif olduğuna dair güçlü bir delil teşkil etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak metinde Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (KFA/DFA) sonuçları detaylı olarak rapor edilmemiştir. Ancak ölçeğin yapısal kurgusu, konuşma becerisini ölçen ve teorik altyapıya uygun olarak belirlenmiş dört ana faktör etrafında organize edilmiştir. Bu faktörler, konuşma yeterliliğinin ayrıştırılmış bileşenlerini temsil etmektedir:

1. Konuşma Düzeni (5 madde)
2. Konuşmanın Dış Yapısı (7 madde)
3. Konuşmanın İç Yapısı (7 madde)
4. Konuşanın Durumu (4 madde)

Bu kategorik ayrım, ölçeğin konuşma becerisinin farklı pedagojik yönlerini ayrı ayrı ve detaylıca değerlendirme kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Development)

Format: Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric). Beşli Likert benzeri derecelendirme sistemi kullanılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle yetişkin veya üniversite seviyesinde dil öğrenenler)

Popülasyon Detayları: Güvenirlik çalışması 30 katılımcının konuşma performansları üzerinden gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Sözel performansın, dört ana yapısal boyut altında toplanan 23 madde üzerinden, alan uzmanları tarafından 1 (Zayıf) ile 5 (Çok iyi) arasında değişen 5 basamaklı bir ölçekte değerlendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

Yabancı dil öğretimi, dereceli puanlama, dil becerisi değerlendirme, rubrik, inter-rater tutarlılık, Osman Kürşat Yorgancı, doktora tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Osman Kürşat Yorgancı

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi kaynakta mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Ölçek, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu dereceli puanlama anahtarı, 2021 yılında tamamlanan akademik bir çalışma (doktora tezi) kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya herhangi bir ücretlendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Yorgancı, O. K. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının üretici dil becerilerine etkisi [Doktora Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Tez referansına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası kaynakta belirtilmemiştir.

[quads id=5]

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Bağımsız Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Ölçek Maddeleri

Derecelendirme Kriterleri:

1. Zayıf
2. Yetersiz
3. Orta
4. İyi
5. Çok iyi

Ölçek Alt Boyutları ve Madde Sayıları:

• Konuşma düzeni: 5
• Konuşmanın dış yapısı: 7
• Konuşmanın iç yapısı: 7
• Konuşanın durumu: 4
• Ölçek toplam madde sayısı: 23

Örnek Maddeler:

• Konuşmasına uygun selam ve hitap ifadeleriyle başlar.
• Akıcı konuşur.
• Konuşmasında kelime çeşitliliği zengindir.
• Konuşmasındaki duruşuyla kendine güvendiğini hissettirir.