Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Karşılıklı Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı

Özet

Bu akademik araç, Dereceli Puanlama Anahtarı (DPA) şeklinde geliştirilmiş olup, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin B1 yeterlik düzeyindeki karşılıklı konuşma becerilerini objektif olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 2021 yılında Osman Kürşat Yorgancı tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Toplam 25 maddeden oluşmakta ve konuşma becerisini dört temel boyutta (Konuşma düzeni, Konuşmanın dış yapısı, Konuşmanın iç yapısı ve Konuşanın durumu) incelemektedir. Bu DPA, özellikle yabancı dil öğretiminde üretici dil becerilerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinde yüksek düzeyde güvenirlik ve kapsam geçerliliği sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

B1 Düzeyi, Türkçe Öğretimi, Karşılıklı Konuşma Becerisi, Dereceli Puanlama Anahtarı, Dil Becerisi, Değerlendirme, Yabancı Dil Olarak Türkçe.

Yazarlar

Osman Kürşat Yorgancı

Amaç

Bu dereceli puanlama anahtarının temel amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğrenimi gören bireylerin Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi (AODRÇ) tarafından tanımlanan B1 Düzeyi yeterliğine uygun olarak sergiledikleri karşılıklı konuşma performansını sistematik ve standart bir şekilde ölçmektir. Geliştirme süreci, özellikle podcast (sesli yayın) kullanımının üretici dil becerilerine etkisini inceleyen deneysel bir çalışmanın değerlendirme ihtiyacını karşılamak üzere gerçekleştirilmiştir. Ölçek, öğretim materyallerinin ve yöntemlerinin öğrencilerin konuşma yeterliği üzerindeki etkilerini hassas bir biçimde belirlemeye olanak tanır.

Yapı

Ölçek, B1 düzeyindeki karşılıklı konuşma becerisini dört ana bileşen altında inceleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu bileşenler, bir dil sınavında konuşma performansının hem dilbilimsel hem de edimsel yönlerini kapsamaktadır. Ölçeğin toplam madde sayısı 25 olup, bu maddeler aşağıdaki boyutlara ayrılmıştır:

• Konuşma Düzeni: Konuşmanın akışı, mantıksal sıralaması ve fikirler arasındaki tutarlılık gibi organizasyonel unsurları (5 madde).
• Konuşmanın Dış Yapısı: Telaffuz, vurgu, tonlama ve uygun kelime seçimi gibi dilin yüzey yapısıyla ilgili unsurları (9 madde).
• Konuşmanın İç Yapısı: Dil bilgisi kurallarına uygunluk, cümle yapılarının karmaşıklığı ve anlam bütünlüğü gibi dilbilgisel yeterliği (7 madde).
• Konuşanın Durumu: Konuşmacının özgüveni, kaygı düzeyi ve iletişime başlama/sürdürme yeteneği gibi psikolojik ve edimsel unsurları (4 madde).

Bu boyutlandırma, konuşma becerisinin sadece dil bilgisine indirgenmeyip, aynı zamanda pragmatik yeterlik ve duygusal faktörlerle de ilişkili olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, öncelikle kapsam geçerliliği (content validity) üzerine odaklanmıştır. Geliştirilen Dereceli Puanlama Anahtarı (DPA), yabancı dil öğretimi alanında uzmanlaşmış akademisyenlerin görüşlerine sunulmuştur. Uzman görüşleri neticesinde, ölçek maddelerinin B1 düzeyindeki karşılıklı konuşma becerisini tam olarak temsil ettiği konusunda yüksek seviyede bir fikir birliği elde edilmiştir. Uzmanlar arasındaki bu yüksek mutabakat, DPA’nın ölçmek istediği yapıyı uygun ve yeterli bir şekilde kapsadığına dair güçlü bir kanıt olarak kabul edilmiştir.

Güvenirlik

DPA’nın güvenirlik çalışmaları, değerlendiriciler arası tutarlılık (inter-rater reliability) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, üç farklı alan uzmanı, toplam 30 katılımcının konuşma sınavlarını birbirinden bağımsız olarak değerlendirmiştir. Yapılan analizler sonucunda, değerlendiriciler arası tutarlılık katsayısı (reliability coefficient) 0.982 olarak hesaplanmıştır.

Elde edilen bu yüksek tutarlılık katsayısı (0.982), ölçeğin farklı değerlendiriciler tarafından kullanıldığında bile çok benzer sonuçlar ürettiğini, dolayısıyla puanlamanın büyük ölçüde objektif ve güvenilir olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, ilgili DPA’nın ölçme aracı olarak sağlam bir temele sahip olduğunun önemli bir delilidir.

Faktör Analizi

Kaynak materyalde açıkça bir Açımlayıcı (EFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) rapor edilmemiştir; ancak ölçeğin yapısal bileşenleri açıkça tanımlanmıştır. Ölçek, kuramsal olarak belirlenmiş dört ana faktör veya boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar ve bunlara karşılık gelen madde sayıları, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymaktadır: Konuşma Düzeni (5 madde), Konuşmanın Dış Yapısı (9 madde), Konuşmanın İç Yapısı (7 madde) ve Konuşanın Durumu (4 madde). Toplam 25 madde, konuşma becerisinin farklı yönlerini ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunarak, değerlendiricinin katılımcı performansı hakkında detaylı geri bildirim sağlamasına olanak tanır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Dereceli Puanlama Anahtarı)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Rubrik)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler

Yaş Grubu: Üniversite Düzeyi Yetişkin Öğrenciler (Doktora tezi bağlamında çıkarım yapılmıştır)

Popülasyon Detayları: Türkçe öğrenme programlarına kayıtlı ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi’ne göre B1 seviyesinde yeterlilik beklenen uluslararası öğrenciler.

Test Metodolojisi: Karşılıklı konuşma performansının gözlem ve kayda dayalı olarak, önceden belirlenmiş kriterlere göre uzman değerlendiriciler tarafından puanlanması. Puanlama 1 (Zayıf) ile 5 (Çok iyi) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

DPA, B1 Seviyesi, Kapsam Geçerliliği, Değerlendiriciler Arası Tutarlılık, Üretici Dil Becerileri, Güvenirlik Katsayısı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiş

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doktora tezi bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu dereceli puanlama anahtarı, Osman Kürşat Yorgancı’nın 2021 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ticari ücretlendirme bilgileri için doğrudan sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Geliştirme Yılı: 2021

Referanslar

Yorgancı, O. K. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının üretici dil becerilerine etkisi [Doktora Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Bu ölçeğin yer aldığı doktora tezine ait ulusal tez merkezi linki: tez.yok.gov.tr

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Karşılıklı Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarının Maddeleri

Bu DPA, 1: Zayıf, 2: Yetersiz, 3: Orta, 4: İyi, 5: Çok iyi şeklinde 5 dereceli bir puanlama sistemi kullanmaktadır. Toplam 25 maddeden oluşmaktadır. Boyutlara göre madde dağılımları aşağıdaki gibidir:

• Konuşma düzeni: 5 madde
• Konuşmanın dış yapısı: 9 madde
• Konuşmanın iç yapısı: 7 madde
• Konuşanın durumu: 4 madde

Aşağıda, ölçekte yer alan ve konuşma becerisini değerlendiren örnek maddeler listelenmiştir:

• Cevaplamaya uygun selam ve hitap ifadeleriyle başlar.
• Cevaplarında ortalama Türkçe kullanır.
• Anlamlı cümleler kurar.
• Cevap verirken sesi titremez.

Ölçek toplam madde sayısı: 25