Western Ontario Omuz Manşeti İndeksi

Özet

Western Ontario Omuz Manşeti İndeksi (WORC), omuz manşeti patolojisi olan bireylerin sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini ve fonksiyonel kısıtlılıklarını ölçmek için tasarlanmış hasta tarafından bildirilen bir sonuç ölçütüdür (PROM). Orijinal olarak İngilizce geliştirilen bu ölçek, çeşitli kültürlerde kullanıma sunulmuştur. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türkçe versiyonunun, omuz manşeti rahatsızlıklarının etkilerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermiştir. Bu uyarlama çalışması, Türkçe konuşan popülasyonlarda klinik ve araştırma amaçlı kullanıma olanak sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Omuz, Omuz Manşeti, Rotator Manşet Patolojisi, Yaşam Kalitesi, Fonksiyonel Değerlendirme, WORC, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Özlem El, Çiğdem Bircan, Sema Gülbahar, Yasemin Demiral, Ebru Şahin, Murat Baydar, et al.

[quads id=5]

Amaç

Western Ontario Omuz Manşeti İndeksi’nin temel amacı, omuz manşeti (rotator cuff) rahatsızlıklarından kaynaklanan ağrı, semptomlar ve fonksiyonel kısıtlılıkların bir bireyin genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisini nicel olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, hastaların kendileri tarafından doldurulmak üzere tasarlanmıştır ve klinik ilerlemeyi, tedavi sonuçlarını ve cerrahi müdahalelerin etkinliğini izlemek için kritik bir araç görevi görür.

Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, orijinal WORC İndeksi’nin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek, böylece Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu çalışma, uluslararası literatüre katkıda bulunmanın yanı sıra, Türkiye’deki klinisyenlerin ve araştırmacıların standardize edilmiş bir araca erişimini sağlamıştır.

Yapı

WORC İndeksi, omuz manşeti patolojisinin etkilerini beş ana alanda değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu alanlar genellikle şunları içerir: Fiziksel semptomlar ve ağrı; spor ve rekreasyonel faaliyetler; iş ve çalışma durumu; yaşam tarzı; ve duygusal durum/uyku. Ölçek, hastaların omuz sorunlarından ne kadar etkilendiklerini geniş bir yelpazede ele alarak sadece fiziksel kısıtlılıkları değil, aynı zamanda psikososyal etkileri de kaydeder.

WORC, genellikle 21 maddeden oluşur ve her madde, şiddet veya sıklık açısından derecelendirilir. Yüksek puanlar daha iyi fonksiyon ve yaşam kalitesini, düşük puanlar ise daha kötü durumu işaret eder. Bu yapı, omuz rahatsızlıklarının karmaşık doğasını yakalamak ve tedavi hedeflerini daha kapsamlı bir şekilde belirlemek için tasarlanmıştır.

Geçerlik

Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları (El et al., 2006), ölçeğin yapısal ve kriter geçerliğini incelemiştir. Yapılan analizler, ölçeğin omuz manşeti patolojisi ile ilgili beklenen kısıtlılıkları doğru bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Genellikle, geçerlik analizleri sırasında, WORC’un diğer bilinen fonksiyonel ve yaşam kalitesi ölçekleri (örneğin, SF-36 veya Görsel Analog Skala – VAS) ile anlamlı korelasyonlar göstermesi beklenir.

Çalışmada, WORC’un alt boyutlarının teorik yapı ile uyumlu olduğu ve omuz fonksiyon bozukluğunun şiddeti arttıkça puanların beklenen yönde değiştiği belirlenmiştir. Bu, ölçeğin kavramsal geçerliğinin Türk popülasyonunda da korunduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Türkçe güvenirlik analizi, ölçeğin iç tutarlılığını ve test-tekrar test güvenilirliğini değerlendirmiştir. İç tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

El ve arkadaşları (2006) tarafından yapılan çalışmada, WORC İndeksi’nin Türkçe versiyonunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Ayrıca, test-tekrar test analizi (genellikle İntraklas Korelasyon Katsayısı – ICC kullanılarak), ölçeğin zaman içinde stabil ve tekrarlanabilir sonuçlar ürettiğini kanıtlamıştır. Bu, ölçeğin klinik uygulamada güvenle kullanılabileceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

WORC İndeksi’nin orijinal yapısı beş faktörlüdür. Türkçe uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizi (genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), bu beş faktörlü yapının Türk verilerinde de korunup korunmadığını incelemiştir. Faktör analizi sonuçları, Türkçe çevirinin kültürel ve dilsel farklılıklara rağmen orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısını büyük ölçüde koruduğunu göstermiştir.

Bu analizler, maddelerin beklenen alt boyutlara yüklendiğini teyit ederek, ölçeğin yapısal geçerliliğine güçlü bir destek sağlamıştır. Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin çeviri sürecinde anlamsal eşdeğerliğin başarıldığının önemli bir göstergesidir.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Hasta tarafından bildirilen sonuç ölçütü (Patient Reported Outcome Measure – PROM). Genellikle Likert benzeri derecelendirme sistemi kullanılır.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal), ve çeşitli diğer diller.

Popülasyon Grubu: Omuz manşeti patolojisi (rotator cuff yırtıkları, tendinit, sıkışma sendromu vb.) tanısı almış hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Omuz manşeti rahatsızlıkları nedeniyle ağrı ve fonksiyonel kısıtlılık yaşayan bireyler.

Test Metodolojisi: Bireysel maddeler, hastanın son bir hafta veya ay içindeki deneyimlerini yansıtacak şekilde 0’dan 100’e kadar bir Görsel Analog Skala (VAS) veya benzeri bir puanlama sistemi ile derecelendirilir.

Anahtar Kelimeler

Western Ontario Omuz Manşeti İndeksi, Rotator Manşet, Omuz Ağrısı, Fonksiyonel Kısıtlılık, Yaşam Kalitesi, Psikometri, Uyarlama.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar (Uyarlama): Özlem El

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri kaynağında belirtilmemiştir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Orijinal WORC İndeksi’nin kullanımı genellikle ticari olmayan araştırmalar için ücretsizdir, ancak resmi kullanım için orijinal geliştiricilerle iletişime geçilmesi önerilir. Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar Özlem El ile iletişime geçilebilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2006 (Türkçe Versiyonu yayınlanmıştır).

Derecelendirme: Veri kaynağında belirtilmemiştir, ancak genellikle 0 (en kötü) ile 100 (en iyi) arasında bir puanlama sistemi kullanılır, toplam puan 2100 üzerinden hesaplanıp 100’e normalize edilir.

Referanslar

El, Ö., Bircan, Ç., Gülbahar, S., Demiral, Y., Şahin, E., Baydar, M., et al. (2006). The reliability and validity of the Turkish version of the Western Ontario Rotator Cuff Index. Rheumatology international, 26(12), 1101-1108. doi: 10.1007/s00296-006-0151-2

Orijinal makalenin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: western-ontario-rotator-cuff-index-toad.pdf

[quads id=5]

Western Ontario Omuz Manşeti İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanmış makaleye başvurulması gerekmektedir.