Western Ontario Omuz İnsabilitesi İndeksi

Özet

Western Ontario Omuz İnsabilitesi İndeksi (WOSI), omuz instabilitesi yaşayan hastalarda öznel fonksiyonel durumu ve yaşam kalitesini ölçmek için tasarlanmış, hasta bildirilen sonuç ölçümü (PROM) tipinde bir araçtır. Bu ölçek, hastaların semptomlarının ve kısıtlılıklarının günlük yaşam, spor, iş ve duygusal durum üzerindeki etkilerini dört ana alanda değerlendirir. Ölçeğin Türkçe versiyonu, Basar ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen çapraz kültürel adaptasyon ve doğrulama çalışması ile kullanıma sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Western Ontario Omuz İnsabilitesi İndeksi, WOSI, omuz instabilitesi, hasta bildirilen sonuç ölçümü, yaşam kalitesi, omuz instabilitesi, fonksiyonel değerlendirme.

Yazarlar

Selda Basar, G. Gunaydin, Z. H. Kanik, U. Sozlu, Z. B. Alkan, O. O. Pala, U. Kanatli.

Amaç

Western Ontario Omuz İnsabilitesi İndeksi’nin temel amacı, omuz instabilitesi (omuz çıkığı veya subluksasyonu) tanısı konmuş bireylerde hastalığın neden olduğu fonksiyonel kısıtlılık düzeyini ve genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisini kapsamlı bir şekilde belirlemektir. Bu araç, tedavi öncesi ve sonrası durum takibinde, klinik araştırmalarda ve bireysel hasta yönetiminde önemli bir ölçüt olarak hizmet vermektedir.

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması, WOSI’nın Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamayı ve bu popülasyonda ölçeğin güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilirliğini kanıtlamayı amaçlamıştır.

Yapı

WOSI, omuz instabilitesinin hastanın yaşamı üzerindeki çok boyutlu etkilerini ölçen bir yapıyı temsil eder. Orijinal ölçek, genellikle dört ana faktöre ayrılır: Fiziksel Semptomlar (ağrı ve zayıflık), Spor ve Rekreasyon, Yaşam Tarzı ve Duygusallık/Sosyal Etkiler.

Bu çok boyutlu yapı, sadece fiziksel kısıtlılıkları değil, aynı zamanda omuz instabilitesinin hastanın psikososyal refahını nasıl etkilediğini de değerlendirerek, hastalığın tam bir resmini sunar. Ölçek maddeleri, hastanın son bir hafta içindeki deneyimlerini yansıtacak şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Basar ve arkadaşları (2017) tarafından yapılan Türkçe versiyonun geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği, ayırt edici geçerliği ve yakınsak geçerliği incelenmiştir. Yapılan analizlerde, Türkçe WOSI’nın omuz instabilitesi şiddetini doğru bir şekilde yansıttığı ve ilgili diğer standart ölçüm araçları (örneğin, SF-36 veya Görsel Analog Skala – VAS) ile yüksek korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir.

Özellikle, yapısal geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları desteklediğini göstermiştir. Bu bulgular, Türkçe WOSI’nın Türk popülasyonunda omuz instabilitesi ile ilişkili fonksiyonel durumu geçerli bir şekilde ölçebildiğini ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Türkçe WOSI’nın güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve test-tekrar test güvenilirliğini değerlendirmiştir. İç tutarlılık için hesaplanan Cronbach alfa değeri genellikle mükemmel düzeyde bulunmuştur (genellikle 0.90 ve üzeri), bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Test-tekrar test güvenilirliği, stabil klinik durumu olan hastalarda farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin yüksek düzeyde uyum sergilediğini kanıtlamıştır. Bu yüksek güvenilirlik değerleri, Türkçe WOSI’nın zaman içinde istikrarlı ve tekrarlanabilir sonuçlar üreten sağlam bir araç olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Orijinal WOSI, genellikle dört faktörlü bir yapı sergilemektedir (Fiziksel Semptomlar, Spor/Rekreasyon, Yaşam Tarzı, Duygusallık). Basar ve arkadaşlarının 2017 yılında yayımlanan Türkçe adaptasyon çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının Türk popülasyonunda da benzer bir dağılım gösterip göstermediği araştırılmıştır.

Yapılan faktör analizleri sonucunda, Türkçe versiyonun da yüksek oranda varyansı açıklayan ve klinik olarak anlamlı alt boyutlara ayrıldığı belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin orijinal konseptini kültürel farklılıklara rağmen koruduğunu ve yapısal bütünlüğünü sürdürdüğünü göstermiştir.

Araç

Test Type: Hasta Bildirilen Sonuç Ölçümü (PROM), Geliştirme/Adaptasyon

Format: 21 maddeden oluşur. Her madde 0 mm’den (en kötü fonksiyon/en şiddetli semptom) 100 mm’ye (en iyi fonksiyon/semptom yokluğu) kadar puanlanan Görsel Analog Skala (VAS) formatını kullanır. Toplam skor 0 ile 2100 arasında değişir; daha düşük skor daha kötü durumu ifade eder.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal), ve birçok diğer dilde adaptasyonları mevcuttur.

Population Group: Omuz instabilitesi (tekrarlayan çıkık veya subluksasyon) tanısı almış hastalar.

Age Group: Genellikle yetişkin popülasyon (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Çalışma, omuz instabilitesi nedeniyle tedavi gören klinik hastalardan oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Kendi kendine doldurulan anket formu. Klinik ortamda veya araştırma amacıyla kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Fonksiyonel durum, omuz çıkığı, romatoloji, ortopedi, psikometri, Türkçe ölçek, WOSI.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Sorumlu yazar: Selda Basar (Basar, S.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Türkçe Versiyon Yayın Yılı): 2017.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal İngilizce versiyonunun kullanımı genellikle telif hakkı sahibinin iznine tabidir. Türkçe adaptasyonun ticari olmayan akademik veya klinik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar (Selda Basar) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Basar, S., Gunaydin, G., Kanik, Z. H., Sozlu, U., Alkan, Z. B., Pala, O. O., … & Kanatli, U. (2017). Western Ontario Shoulder Instability Index: cross-cultural adaptation and validation of the Turkish version. Rheumatology international, 37(9), 1559-1565.

Makalenin orijinal bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF’si şu adresten indirilebilir: western-ontario-shoulder-instability-index-toad.pdf

Western Ontario Omuz İnsabilitesi İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Bu maddeler, kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri bu kaynakta bulunmamaktadır.