Doğu Ontario Çocuk Hastanesi Ağrı Ölçeği

Özet

Doğu Ontario Çocuk Hastanesi Ağrı Ölçeği (CHEOPS), özellikle dil becerileri henüz gelişmemiş veya sözel olarak ifade edemeyen küçük çocuklarda akut ağrının değerlendirilmesi amacıyla geliştirilmiş davranışsal bir gözlem aracıdır. Bu ölçek, cerrahi sonrası veya yoğun bakım süreçlerinde yaşanan ağrının şiddetini ölçmede klinisyenlere yardımcı olmayı hedefler. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2020 yılında Kurt, Seval ve Afacan tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü ve diline uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini ortaya koymuştur. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki sağlık profesyonelleri tarafından psikometrik açıdan güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesi için temel sağlamıştır.

Uyarlama çalışması, CHEOPS’un orijinal yapısını koruyarak, çocukların ağrıya verdikleri fizyolojik ve davranışsal tepkileri nesnel bir şekilde puanlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, çocuk ağrısı yönetimi süreçlerinin kişiselleştirilmesi ve etkinliğinin artırılması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı ölçümü, çocuk ağrısı, davranışsal ölçek, CHEOPS, psikometri, uyarlama, postoperatif ağrı, akut ağrı.

Yazarlar

Aylin KURT, Merve SEVAL, Ceyda AFACAN

Amaç

Doğu Ontario Çocuk Hastanesi Ağrı Ölçeği’nin temel amacı, bebeklik döneminden okul öncesi döneme kadar olan çocuklarda (genellikle 1 ila 5 yaş) akut ağrının şiddetini davranışsal göstergeler aracılığıyla güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle hastane ortamlarında, prosedürel müdahaleler sonrası veya cerrahi operasyonlardan sonra çocukların yaşadığı rahatsızlık düzeyini ölçmek için tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, ölçeğin orijinal psikometrik yapısını Türk örnekleminde test etmek ve Türkiye’deki klinik uygulamalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu, hemşirelerin ve diğer sağlık profesyonellerinin çocukların ağrı düzeylerini standart bir yöntemle takip etmelerine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, ağrının davranışsal bileşenlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. CHEOPS, çocuğun ağrıya verdiği tepkileri altı ana kategori altında incelemektedir. Bu kategoriler, sözel ifadeler (ağlama, inleme), yüz ifadeleri, vücut hareketleri ve vücudun duruşu gibi gözlemlenebilir davranışsal tepkileri içerir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, çocuğun yaşadığı ağrının yoğunluğunun dışa vurumudur. Her bir davranışsal göstergeye belirli bir puan aralığı atanarak toplam bir ağrı skoru elde edilir. Bu skor, çocuğun o anki ağrı düzeyini sayısal olarak ifade eder ve klinik müdahale gerekliliğini belirlemede kritik rol oynar.

Geçerlik

Doğu Ontario Çocuk Hastanesi Ağrı Ölçeği’nin Türkçe geçerlik çalışması, ölçeğin amaçlanan yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemeye odaklanmıştır. Geçerlik analizleri, genellikle içerik geçerliği, yapı geçerliği ve eş zamanlı geçerlik yöntemlerini içerir.

Kurt ve arkadaşları (2020) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin maddelerinin Türk kültürü ve klinik ortamlarına uygunluğu uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiş, böylece içerik geçerliği sağlanmıştır. Yapı geçerliği için ise faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının korunduğu gösterilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirir. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin zaman içinde ve farklı gözlemciler arasında tutarlı sonuçlar verip vermediği incelenmiştir.

Güvenirlik analizleri kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığı (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) ve gözlemciler arası güvenirlik (Inter-rater Reliability) değerlendirilmiştir. Bu analizler, CHEOPS’un Türk çocuk popülasyonunda ağrı değerlendirmesi için yüksek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu doğrulamıştır. Spesifik güvenirlik katsayıları, Kurt et al. (2020) referansında detaylı olarak sunulmuştur.

Faktör Analizi

CHEOPS, genellikle unidimensional (tek boyutlu) bir ölçek olarak kabul edilir, yani tek bir “ağrı şiddeti” yapısını ölçer. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi yöntemleri (Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır.

Bu analizler, altı davranışsal göstergenin (ağlama, yüz ifadesi, sözel ifade, gövde, bacaklar ve kollar) tek bir ana faktör altında toplandığını ve bu faktörün çocuklardaki akut ağrıyı temsil ettiğini göstermiştir. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtını oluşturmaktadır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: Davranışsal Gözlem Ölçeği. Gözlemci tarafından puanlanır.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Çocuklar

Age Group: Genellikle 1 yaş ile 5 yaş arası (Okul Öncesi Dönem)

Population Details: Akut ağrı yaşayan, özellikle postoperatif veya prosedürel ağrı değerlendirmesi gerektiren hastane yatışı olan çocuklar.

Test Methodology: 6 davranışsal kategorinin her biri için gözlem sonucu 0, 1 veya 2 puan verilmesiyle toplam skor elde edilir. Yüksek skorlar daha yüksek ağrı düzeyini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk sağlığı, hemşirelik, ağrı değerlendirmesi, davranışsal göstergeler, Kurt Seval Afacan 2020, CHEOPS adaptasyonu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilmiştir (Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 2020).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı 1980’lerin sonu olmakla birlikte, Türkçe uyarlama ve geçerlik-güvenirlik çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Aylin KURT ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Uyarlama çalışmasının tam metnine ve detaylarına aşağıdaki kaynaklar aracılığıyla ulaşılabilir. Orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: dogu-ontario-cocuk-hastanesi-agri-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Kurt, A., Seval, M., ve Afacan, C. (2020). Doğu Ontario Çocuk Hastanesi Ağrı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 17 (1), 9-16. doi: 10.5222/HEAD.2020.009
• Makalenin çevrimiçi erişim linki: app.trdizin.gov.tr

Doğu Ontario Çocuk Hastanesi Ağrı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The original scale items were not provided in the source content for this entry. The scale consists of six behavioral categories: Crying, Facial Expression, Verbalization, Torso, Legs, and Arms, each scored on a 0-2 or 1-3 point system depending on the specific behavior observed. Detailed scoring guidelines and items can be found within the full text of the referenced adaptation study (Kurt, Seval, & Afacan, 2020).