Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği

Özet

Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMWBS), bireylerin pozitif ruh sağlığı ve işlevselliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Gökay Keldal tarafından 2015 yılında yapılmıştır. 14 maddeden oluşan ve 5’li Likert ölçeği formatını kullanan bu form, psikometrik özellikler açısından yüksek düzeyde güvenilirlik ve geçerlik sergilemiştir. Ölçek, özellikle genel popülasyonda ve akademik çalışmalarda mental iyi oluş düzeylerini ölçmek için kullanılmaktadır. Türkçe formun uyarlanması, ulusal araştırmalarda standart ve kültürel olarak uygun bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Mental iyi oluş, WEMWBS, Psikolojik iyi oluş, Ölçek uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Pozitif psikoloji, Likert ölçeği.

Yazarlar

Gökay Keldal (Türkçe Form Uyarlaması)

Amaç

Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin genel iyi oluş düzeylerini, özellikle de mental iyi oluşun pozitif yönlerini (duygusal, psikolojik ve sosyal iyi oluş) kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, sadece psikolojik sıkıntıları değil, aynı zamanda bireyin sahip olduğu pozitif kaynakları ve işlevselliği ölçerek, halk sağlığı müdahalelerinin etkinliğini izlemek için kritik bir araç görevi görür.

Türkçe formun adaptasyonu, orijinal ölçeğin yüksek psikometrik kalitesini koruyarak Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır. Bu uyarlama sayesinde, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler, mental iyi oluşu uluslararası standartlara uygun bir şekilde ölçme imkanına kavuşmuştur. Ölçek, genellikle yetişkin popülasyonda kullanılır ve bireylerin son iki haftalık dönemdeki mental iyi oluş durumlarını yansıtır.

Yapı

Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği, mental iyi oluşun tek boyutlu (unidimensional) bir yapısını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, hedonik (mutluluk ve memnuniyet duygusu) ve eudaimonik (amaç, özerklik ve gelişim) iyi oluş bileşenlerini birleştirir. Bu 14 madde, bireyin kendini iyi hissetme (feeling good) ve iyi işlev görme (functioning well) kapasitesini değerlendirir.

Ölçek maddeleri, pozitif duygusal durumları (örneğin, rahat hissetme, neşeli olma) ve bilişsel/sosyal işlevsellik durumlarını (örneğin, başkalarıyla ilgilenme, yeni şeyler öğrenme) kapsar. Ölçeğin tek faktörlü yapısı, genel mental iyi oluşun tek bir skorla temsil edilebileceği varsayımına dayanır ve bu, onu hızlı tarama ve popülasyon düzeyinde izleme çalışmaları için ideal kılar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini doğrulamaya odaklanmıştır. Keldal (2015) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir. Yapı geçerliğini desteklemek amacıyla yapılan faktör analizleri, maddelerin teorik olarak öngörülen yapıya uygun olarak yüklendiğini ortaya koymuştur.

Kültürel adaptasyon süreci, geri çeviri yöntemleri kullanılarak titizlikle yürütülmüş, bu sayede maddelerin hem dilsel hem de kavramsal eşdeğerliği sağlanmıştır. Yüksek yapı geçerliği bulguları, ölçeğin Türk popülasyonunda gerçekten mental iyi oluş kavramını ölçtüğünü ve klinik veya araştırma amaçlı kullanımlar için uygun olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenirlik analizleri yüksek sonuçlar vermiştir. Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, 348 kişilik bir örneklemden elde edilen verilerle hesaplanmış ve ölçeğin Cronbach Alfa katsayısı .89 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin kendi aralarında yüksek bir korelasyona sahip olduğunu ve mental iyi oluşu tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin zamansal kararlılığını ölçen test-tekrar test güvenirliği de incelenmiştir. 124 kişilik bir grup üzerinde bir haftalık zaman aralığıyla yapılan uygulamalar sonucunda korelasyon katsayısı .83 olarak saptanmıştır. Bu yüksek korelasyon, ölçeğin kısa zaman aralıklarında bile kararlı sonuçlar ürettiğini ve ölçülen yapının zaman içinde stabil olduğunu varsaydığımızda güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışmasında, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin temel psikometrik özelliklerini belirlemek üzere faktör analizleri uygulanmıştır. Orijinal ölçekte olduğu gibi, adaptasyon çalışması da ölçeğin tek boyutlu yapısını destekleyen bulgular sunmuştur. Bu, 14 maddenin tamamının güçlü bir şekilde tek bir mental iyi oluş faktörüne yüklendiği anlamına gelmektedir.

Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin kullanımını ve skorlamasını basitleştirir; çünkü toplam skor, bireyin genel mental iyi oluş düzeyinin tek ve kapsamlı bir göstergesidir. Faktör analizleri, ölçeğin Türk kültürü bağlamında da sağlam bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 14 madde, 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkçe adaptasyon çalışması için iç tutarlılık analizi 348 kişi, test-tekrar test analizi ise 124 kişi üzerinden gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kendi kendine raporlama temelli anket formu.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçme, Mental sağlık, İyi oluş ölçeği, Adaptasyon, Cronbach Alfa, Test tekrar test, Keldal 2015.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal formu genellikle akademik ve kamu sağlığı amaçlı kullanımlar için ücretsizdir. Ancak, Türkçe formun kullanımı, kopyalanması veya ticari amaçlarla kullanılması için sorumlu yazar Gökay Keldal ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Türkçe formun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir.

Kaynaklar

Keldal, G. (2015). Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin Türkçe Formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 103-115.

Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 14 maddesi, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen ilgili referans makaleye (Keldal, 2015) veya sorumlu yazara başvurunuz. Maddeler 5’li Likert derecelendirmesi (1= hiç katılmıyorum- 5= tamamen katılıyorum) kullanılarak yanıtlanır.