Vanderbilt Çok Boyutlu Ağrıyla Başa Çıkma Envanteri

Öz

Vanderbilt Çok Boyutlu Ağrıyla Başa Çıkma Envanteri (VÇBAÇE), bireylerin kronik veya akut ağrıyla başa çıkmak için kullandığı stratejileri çok boyutlu bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmış bir ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına odaklanmaktadır. Envanterin Türkçe versiyonu, Ebru Durusoy tarafından 2020 yılında yüksek lisans tezi kapsamında kültürel adaptasyonu, geçerliği ve güvenilirliği incelenerek bilimsel kullanıma sunulmuştur. Bu adaptasyon çalışması, VÇBAÇE’nin Türkiye popülasyonunda ağrıyla başa çıkma mekanizmalarını araştırmada geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

VÇBAÇE, Vanderbilt Çok Boyutlu Ağrıyla Başa Çıkma Envanteri, ağrı, başa çıkma, psikometri, uyarlama, kronik ağrı, Yeditepe Üniversitesi.

Yazarlar

Ebru Durusoy (Türkçe Adaptasyon).

Amaç

VÇBAÇE’nin temel amacı, ağrı çeken bireylerin kullandığı bilişsel, davranışsal ve sosyal başa çıkma stratejilerini kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, orijinal İngilizce ölçeğin kültürel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk kültürüne özgü örneklemler üzerinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmesini sağlamaktır. Bu sayede Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında ağrı yönetimi stratejileri daha etkin incelenebilecektir.

Yapı

Vanderbilt Çok Boyutlu Ağrıyla Başa Çıkma Envanteri, ağrıya verilen tepkilerin tek boyutlu olmadığını varsayan çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur. Envanter, bireyin ağrı deneyimini ve bu deneyimle başa çıkma çabalarını çeşitli alt boyutlar aracılığıyla değerlendirir. Tipik olarak, bu tür çok boyutlu ağrıyla başa çıkma envanterleri, ağrıyı inkar etme, dikkati dağıtma, katastrofik düşünme, sosyal destek arama ve aktiviteyi sürdürme gibi stratejileri ölçen faktörlerden oluşur. Adaptasyon çalışması, bu orijinal çok boyutlu yapının Türkçe popülasyonunda da korunduğunu doğrulamayı hedeflemiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Ebru Durusoy’un 2020 tarihli yüksek lisans tezinde detaylı olarak sunulmuştur. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder. Adaptasyon sürecinde, yapı geçerliği (örneğin, Doğrulayıcı Faktör Analizi aracılığıyla) ve muhtemelen ölçüt geçerliği gibi yöntemler kullanılarak VÇBAÇE’nin Türkçe formunun psikometrik sağlamlığı değerlendirilmiştir.

Kaynak verisinde geçerlik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, bir uyarlama çalışmasının temel adımı olarak, ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığı ve ilgili diğer psikolojik yapılarla beklenen ilişkileri gösterip göstermediği (yakınsak ve ıraksak geçerlik) incelenmiştir.

Güvenirlik

Türkçe VÇBAÇE’nin güvenirlik analizleri de 2020 tarihli tez çalışmasında incelenmiştir. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Bu çalışma kapsamında, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemler kullanılarak ölçeğin zaman içinde ve maddeler arasında ne kadar tutarlı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

VÇBAÇE’nin çok boyutlu doğası gereği, Türkçe adaptasyon sürecinde faktör analizinin kritik bir rol oynadığı varsayılmaktadır. Adaptasyon çalışmasında, büyük ihtimalle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, orijinal ölçeğin önerdiği faktör yapısının Türk örnekleminde de uygun model uyumu gösterip göstermediği sınanmıştır. Bu analiz, ölçeğin alt boyutlarının (örneğin, bilişsel yeniden çerçeveleme, kaçınma, vb.) birbirinden ayrılabilir ve anlamlı yapılar olarak varlığını koruduğunu doğrulamak için hayati önem taşır.

Enstrüman

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak çok boyutlu envanterler genellikle Likert tipi bir derecelendirme kullanır.

Language Available:

Türkçe (Turkish) ve orijinal dili (İngilizce).

Population Group:

Ağrı yaşayan veya ağrı yönetimi stratejilerini inceleyen yetişkin popülasyon.

Age Group:

Yetişkinler (Adaptasyon çalışmasının örneklemine bağlı olarak).

Population Details:

Türk popülasyonu üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology:

Öz bildirim ölçeği (Self-report inventory). Psikometrik özellikler, çapraz kültürel adaptasyon yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Vanderbilt, ağrı, başa çıkma stratejileri, adaptasyon, faktör yapısı, geçerlik, güvenirlik, psikoloji, klinik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address:

Yeditepe Üniversitesi, İstanbul (Adaptasyon çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

VÇBAÇE’nin Türkçe adaptasyonu 2020 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgileri, sorumlu yazar Ebru Durusoy ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Sorumlu Yazar: Ebru Durusoy.

Kaynaklar

1. Durusoy, E. (2020). The cross-cultural adaptation, validity, and reliability of the Turkish version of Vanderbilt Multidimensional Pain Coping Inventory [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe University, Istanbul.
2. Tez Kaynağı (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr
3. Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: vanderbilt-cok-boyutlu-agriyla-basa-cikma-envanteri-toad.pdf

Vanderbilt Çok Boyutlu Ağrıyla Başa Çıkma Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu nedenle burada listelenmemektedir. Maddeler, Ebru Durusoy’un 2020 tarihli yüksek lisans tezinde veya yazar ile iletişime geçilerek elde edilebilir.