Krize Müdahalede Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri

Özet

Krize Müdahalede Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri (KMBÇSE), Bahar Mete Otlu ve Figen Aysan tarafından 2015 yılında geliştirilmiş psikolojik bir ölçüm aracıdır. Bu envanterin temel amacı, okul psikolojik danışmanlarının krize müdahale süreçlerinde kullandıkları spesifik başa çıkma stratejilerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, toplam 48 maddeden ve dört alt boyuttan oluşmaktadır.

Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlamıştır. Yapı geçerliliği hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiş ve dört faktörlü yapının uygunluğu belirlenmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha) .91 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Krize müdahale, başa çıkma stratejileri, okul psikolojik danışmanlığı, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.

Yazarlar

Bahar Mete Otlu, Figen Aysan

Amaç

Krize Müdahalede Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri’nin temel amacı, eğitim kurumlarında görev yapan okul psikolojik danışmanlarının kriz durumlarında uyguladıkları davranışsal ve bilişsel başa çıkma yöntemlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu envanter, profesyonellerin kriz yönetimi becerilerini ve stratejik yaklaşımlarını belirlemeye yönelik önemli bir araç sağlamaktadır.

Ölçek, kriz müdahalesine yönelik eğitim programlarının geliştirilmesinde veya danışmanların mesleki yeterliliklerinin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, danışmanların güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koyarak, daha etkili müdahale süreçlerinin planlanmasına olanak tanır.

Yapı

Ölçek, profesyonel bağlamda kullanılan başa çıkma stratejilerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Envanter, krize müdahale sırasında sergilenen bilişsel yeniden çerçeveleme, duygusal düzenleme, sosyal destek arama ve problem çözme odaklı yaklaşımlar gibi dört temel alt boyutu kapsamaktadır.

Bu dört faktörlü yapı, psikolojik danışmanların kriz anında sadece kişisel değil, aynı zamanda kurumsal ve mesleki rollerine uygun olarak geliştirdikleri özelleşmiş tepkileri yansıtmak üzere tasarlanmıştır. Envanter, krizin doğasına ve danışmanın mesleki deneyimine bağlı olarak kullanılan stratejiler arasındaki farklılıkları saptamada yüksek hassasiyet sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu kapsamlı analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapılarına uygunluğunu incelemiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiği ve dört faktörlü yapısının tutarlı olduğu kanıtlanmıştır.

DFA sonuçları, faktörlerin birbirleriyle olan ilişkilerini ve maddelerin faktörlere yüklenme düzeylerini doğrulayarak, ölçeğin yapısal geçerliliğinin güçlü olduğunu göstermiştir. Bu durum, KMBÇSE’nin okul psikolojik danışmanlarının krize müdahalede kullandıkları stratejileri ölçmede uygun bir araç olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Krize Müdahalede Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri’nin iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kabul gören Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alpha katsayısı .91 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek katsayı (.91), ölçekteki 48 maddenin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir içsel uyuma sahip olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, envanterin okul psikolojik danışmanlarının başa çıkma stratejilerini ölçmede yüksek düzeyde güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının belirlenmesinde iki aşamalı bir yaklaşım benimsenmiştir. İlk olarak, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış ve bu analiz sonucunda envanterin 48 maddesinin dört ana faktör altında toplandığı tespit edilmiştir. Bu faktörler, krize müdahale bağlamındaki farklı başa çıkma stratejisi kümelerini temsil etmektedir.

AFA ile belirlenen dört faktörlü yapının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, dört faktörlü modelin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ve ölçeğin yapısal modelinin doğrulanmış olduğunu göstermiştir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme)

Format: 48 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Psikolojik Danışmanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleki görevde bulunan profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okullarda görev yapan psikolojik danışmanlar.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Kriz yönetimi, psikolojik danışmanlık, ölçme ve değerlendirme, psikometri, Cronbach Alpha, dört faktörlü yapı.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Bahar Mete Otlu

İletişim E-postası: [email protected]

Testin Geliştirildiği Yıl: 2015

Kullanım İzni ve Ücret: Ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Mete-Otlu, B. ve Aysan, F. (2015). Krize Müdahalede Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish International Journal of Special Education and Guidance & Counseling, 4(2), 13-23.
• Makalenin orijinal linkine buradan ulaşılabilir: iojpe.org
• Envanterin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: ktize-mudahalede-kullanilan-basa-cikma-stratejileri-envanteri-toad.pdf

Krize Müdahalede Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde envanterin 48 maddesine dair detaylı liste bulunmamaktadır. Yalnızca ölçeğin 48 maddeden ve 4 alt boyuttan oluştuğu bilgisi mevcuttur.

Ölçek, toplamda 48 maddeden ve Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda belirlenen dört alt boyuttan meydana gelmektedir.