Sportif Sorunlarla Başa Çıkma Becerileri Envanteri -28

Özet

Sportif Sorunlarla Başa Çıkma Becerileri Envanteri -28 (SSBBE-28), sporcuların karşılaştıkları zorluklarla başa çıkma yeteneklerini ve psikolojik becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan Athletic Coping Skills Inventory-28 (ACSI-28) ölçeğinin Türkçe adaptasyonudur. Bu uyarlama çalışması Volkan Özcan ve Mustafa Günay tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, sporcuların rekabetçi ortamda sergiledikleri bilişsel ve davranışsal stratejileri ölçerek, performanslarını etkileyen yedi temel psikolojik faktör altında sistematik bir değerlendirme sunmayı hedefler.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, başa çıkma becerileri, ACSI-28, uyarlama, güvenirlik, geçerlik, sportif performans.

Yazarlar

Volkan Özcan, Mustafa Günay.

[quads id=5]

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, uluslararası alanda spor psikolojisi literatüründe kabul görmüş olan Athletic Coping Skills Inventory-28 (ACSI-28) ölçeğini Türk kültürüne uyarlamak, geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaparak Türkçe konuşan sporcu popülasyonunda kullanıma hazır hale getirmektir. Uyarlama süreci, sporcuların müsabaka ve antrenman ortamlarında sergiledikleri psikolojik başa çıkma stratejilerinin kültürel bağlamda doğru ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, antrenörler ve spor psikologları için sporcuların güçlü ve zayıf yönlerini belirlemede, bireyselleştirilmiş psikolojik beceri antrenman programları geliştirmede temel bir araç olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

SSBBE-28, sporcuların sportif zorluklarla başa çıkma becerilerini yedi temel faktör altında ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu alt boyutlar, sporcuların hem antrenman hem de müsabaka ortamlarında sergiledikleri bilişsel ve davranışsal stratejileri kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü yedi alt boyut şunlardır:

• Zorlukla baş etme
• Konsantrasyon
• Antrenörlük durumu
• Güven ve başarı güdüsü
• Hedef belirleme / Zihinsel hazırlık
• Baskı altında yüksek performans
• Kaygıdan uzak olma

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek üzere birinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçeğin yedi faktörlü yapısının Türk sporcu örnekleminde de istatistiksel olarak geçerli olduğunu ve teorik modele uygunluk gösterdiğini ortaya koymuştur.

Bu analiz sonuçları, SSBBE-28’in sporcuların başa çıkma becerilerini ölçme konusunda güçlü bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermiş, böylece ölçeğin Türk kültüründe amaca uygun olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. Geçerlik çalışmalarının detayları, kaynakçada belirtilen akademik makalede ayrıntılı olarak sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iki temel yöntemle incelenmiştir: İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa hesaplaması ve test-tekrar test korelasyon katsayısı analizi. İç tutarlılık analizleri sonucunda, alt boyutlara ait alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Tezbaşaran (1997, s.47), Likert tipi bir ölçekte güvenirlik katsayısının 1’e yakın olmasının yeterli olduğunu ifade etmektedir. Bu sonuçlara göre, ölçme aracının güvenirliğinin yüksek düzeyde olduğu söylenebilmektedir.

Alt boyutlara ait Cronbach Alfa değerleri şunlardır:

• Zorlukla baş etme: .66
• Konsantrasyon: .68
• Antrenörlük durumu: .71
• Güven ve başarı güdüsü: .65
• Hedef belirleme / Zihinsel hazırlık: .70
• Baskı altında yüksek performans: .80
• Kaygıdan uzak olma: .62

Test-tekrar test güvenirlik katsayısı için, iki uygulama arasındaki 7 faktöre ait toplam puanlar arasındaki Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Korelasyon değerleri 0.62 ile 0.83 arasında değişmektedir, bu da test-tekrar test güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Özellikle Hedef belirleme / Zihinsel hazırlık (0.83) ve Kaygıdan uzak olma (0.83) alt boyutları yüksek tutarlılık sergilemiştir. Birinci faktöre ait katsayı 0.72, ikinci faktöre ait katsayı 0.71, üçüncü faktöre ait katsayı 0.62, dördüncü faktöre ait katsayı 0.81 ve altıncı faktöre ait katsayı 0.79 olarak bulunmuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal uygunluğunu ve faktörlerin birbirleriyle olan ilişkisini incelemek amacıyla birinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, orijinal ACSI-28 ölçeğinin kuramsal olarak öngörülen yedi faktörlü yapısının, Türkçe adaptasyonunda da istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde doğrulandığını göstermiştir. DFA sonuçları, ölçeğin alt boyutlarının ölçtüğü yapıları net bir şekilde ayrıştırdığını teyit etmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Athletic Coping Skills Inventory-28)

Format: 4’lü Likert tipi derecelendirme formu kullanılmıştır. Katılımcılardan yaşadıkları deneyimleri ne kadar sıklıkta yaşadıklarını belirtmeleri istenmiştir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sporcular

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle aktif sporculuk yapan genç ve yetişkin popülasyon)

Population Details: Sporun farklı dallarında aktif olarak yer alan Türk sporcular örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Katılımcılar kendilerini en iyi ifade eden seçeneği işaretler. Derecelendirme şu şekildedir: Hemen hemen hiçbir zaman= 0, Bazen= 1, Sıklıkla= 2, Hemen hemen her zaman= 3.

Anahtar Kelimeler

Başa çıkma, sportif, psikolojik beceriler, ACSI, güvenirlik, geçerlik, korelasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Volkan Özcan

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu Volkan Özcan ve Mustafa Günay tarafından 2017 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ticari olmayan akademik kullanıma dair ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Volkan Özcan ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Araştırmanın akademik kaynağına dergipark.gov.tr adresinden ulaşılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sportif-sorunlarla-basa-cikma-becerileri-envanteri-28-toad.pdf

Kaynaklar

Ozcan, V. & Günay, M. (2017). The Turkish Adaptation of Athletic Coping Skills Inventory-28 (ACSI-28): The validity and reliability study. Turkish Journal of Sport and Exercise, 19(1), 130-136.

Tezbaşaran, A. A. (1997). Likert Tipi Ölçek Geliştirme Kılavuzu. Ankara: Psikologlar Derneği Yayınları.

[quads id=5]

Sportif Sorunlarla Başa Çıkma Becerileri Envanteri -28 Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu envanterin maddeleri (soru listesi), telif hakları veya gizlilik nedenleriyle kaynak içerikte sunulmamıştır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak için lütfen sorumlu yazarla veya orijinal akademik yayınla iletişime geçiniz.