Atletik Başa Çıkma Becerileri Envanteri

Özet

Atletik Başa Çıkma Becerileri Envanteri-28 (ACSI-28), sporcuların karşılaştıkları zorluklar ve baskılarla etkili bir şekilde başa çıkma yeteneklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal olarak Smith ve arkadaşları (1995) tarafından geliştirilen Athletic Coping Skills Inventory’nin kısaltılmış versiyonudur. Sunulan bu giriş, ölçeğin Volkan Özcan ve Murat Günay tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen Türkçe adaptasyon çalışmasına odaklanmaktadır. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk sporcu popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi amaçlamış ve ölçeğin spor psikolojisi alanında kullanılabilirliğini doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Atletik başa çıkma becerileri, ACSI-28, spor psikolojisi, başa çıkma, psikometrik uyarlama, geçerlik, faktör analizi

Yazarlar

Volkan Özcan, Murat Günay

Amaç

Atletik Başa Çıkma Becerileri Envanteri-28 (ACSI-28), sporcuların performanslarını etkileyen psikolojik becerileri ve başa çıkma mekanizmalarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, sporcuların rekabetçi ortamlarda yaşadıkları stres, baskı ve olumsuzluklarla ne kadar etkili başa çıktıklarını belirlemek ve bu becerilerin gelişimine yönelik müdahale programları için bir temel oluşturmaktır.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının ve içeriğinin Türk kültürüne ve sporcu diline uygunluğunu test etmek, böylece Türk spor bilimleri araştırmacıları için güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Yapı

ACSI-28, bir sporcunun atletik ortamda sergilediği bilişsel ve davranışsal başa çıkma stratejilerini ölçer. Ölçek, genellikle yedi temel alt boyutta yapılandırılmıştır. Bu alt boyutlar, sporcunun antrenman ve müsabaka sırasında karşılaştığı çeşitli psikolojik zorluklara nasıl tepki verdiğini temsil eder.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar arasında zorluklarla başa çıkma, baskı altında zirve performans sergileme, antrenman ve müsabaka hazırlığı, dikkat kontrolü, kendine güven ve motivasyonel sürdürülebilirlik gibi kritik spor psikolojisi becerileri yer almaktadır.

Geçerlik

Özcan ve Günay (2017) tarafından yürütülen Türkçe adaptasyon çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ACSI-28’in orijinal yedi faktörlü yapısının Türk sporcu örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur.

Çalışmada, ölçeğin kuramsal yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini gösteren uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) rapor edilmiştir. Bu bulgular, Atletik Başa Çıkma Becerileri Envanteri’nin Türk sporcuların psikolojik yeteneklerini ölçmede yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında güvenirlik analizi, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin genelinde ve yedi alt boyutunun her birinde yüksek veya kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık değerlerine sahip olduğunu göstermiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla elde edilen skorların kararlı ve güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ACSI-28’in Türk spor bilimleri araştırmalarında güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Atletik Başa Çıkma Becerileri Envanteri-28 (ACSI-28), orijinalinde yedi farklı faktör analizi yapısına sahiptir. Özcan ve Günay (2017) adaptasyon çalışmasında, bu yedi faktörlü yapının Türkçe versiyonda korunup korunmadığına odaklanmıştır.

Yedi faktör ve bu faktörlerin ölçtüğü temel beceriler şunlardır:

• Adversite ile Başa Çıkma (Coping with Adversity): Olumsuz olaylar ve hatalarla başa çıkma yeteneği.
• Baskı Altında Zirve Yapma (Peaking under Pressure): Kritik anlarda en iyi performansı sergileme becerisi.
• Hedef Belirleme/Zihinsel Hazırlık (Goal Setting/Mental Preparation): Hedeflere odaklanma ve zihinsel olarak hazırlanma.
• Konsantrasyon (Concentration): Dikkat dağınıklığını önleme ve odaklanmayı sürdürme.
• Kaygı ve Endişe Kontrolü (Freedom from Worry): Performansı düşüren kaygılardan uzak kalma.
• Güven ve Başarı Motivasyonu (Confidence and Achievement Motivation): Kendine olan inanç ve başarıya yönelik içsel güdü.
• Koçluk Edilebilirlik (Coachability): Koçlardan geri bildirim alma ve bunlara uyum sağlama isteği.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Özgün ölçekte 4’lü Likert kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Sporcular (Amatör ve profesyonel)

Yaş Grubu: Genellikle ergenlik dönemi ve üzeri (16 yaş ve üstü)

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, farklı spor dallarından aktif olarak spor yapan bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Bireylerin belirli atletik durumlarda sergiledikleri başa çıkma davranışlarını veya düşüncelerini ne sıklıkla yaşadıklarını belirtmeleri istenir.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir.)

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın e-posta adresi aracılığıyla iletişim kurulabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Volkan Özcan ve Murat Günay tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve tam maddelerine erişim için sorumlu yazar Volkan Özcan ile ([email protected]) iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanım için genellikle izin alınması tavsiye edilir.

Çalışmanın orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim mümkündür: dergipark.gov.tr. Ayrıca, adaptasyon çalışmasının orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: athletic-coping-skills-inventory-28-acsi-28-toad.pdf

Kaynaklar

1. Ozcan, V., Gunay, M. (2017). The Turkish adaptation of Athletic Coping Skills Inventory-28 (ACSI-28): The validity and reliability study. Turkish Journal of Sport and Exercise, 19(1), 130-136.
2. Smith, R. E., Schutz, R. W., Smoll, F. L., & Ptacek, J. T. (1995). Development and validation of the Athletic Coping Skills Inventory-28 (ACSI-28). Journal of Sport and Exercise Psychology, 17(3), 317-331. (Orijinal Ölçek Kaynağı)

Atletik Başa Çıkma Becerileri Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar veya ilgili akademik yayına başvurulması gerekmektedir. Envanter toplam 28 maddeden oluşmaktadır ve yedi alt faktör altında toplanmıştır.