Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği

Öz

Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği (VOKE), orijinal olarak Obsesif-Kompülsif Bozukluk (OKB) semptomlarının çeşitli boyutlarını ölçmek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına odaklanmaktadır. Adaptasyon, obsesif-kompülsif belirti ve eğilimlerin üniversite öğrencileri popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçülmesini amaçlamaktadır.

Ölçek, toplam 55 maddeden ve OKB spektrumunun altı temel boyutunu kapsayan altı alt ölçekten oluşmaktadır. Derecelendirme, 5’li Likert tipi bir format kullanılarak gerçekleştirilir. Yapılan psikometrik analizler, Türkçe formunun orijinal ölçeğin faktör yapısıyla yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ve güçlü bir güvenirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Obsesif-kompülsif, OKB, Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği, VOKE, Psikometrik özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Üniversite öğrencileri.

Yazarlar

Müjgan İnözü, O. Yorulmaz.

Amaç

Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği’nin (VOKE) Türkçe adaptasyonunun temel amacı, obsesif-kompülsif (OKB) semptomatolojinin farklı boyutlarını Türkçe konuşan popülasyonlarda, özellikle genç yetişkinlerde, kapsamlı ve kültürel olarak uygun bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin yaşadığı kompülsif davranışların ve obsesif düşüncelerin yoğunluğunu ve türünü ayırt etmeye yardımcı olur.

Adaptasyon çalışması, VOKE’nin orijinal yapısının Türk örnekleminde de geçerli ve güvenilir sonuçlar verip vermediğini test etmek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, klinik uygulamalarda ve akademik araştırmalarda OKB belirti spektrumunu doğru bir şekilde ölçebilen standart bir araç sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

VOKE, obsesif-kompülsif bozukluğun heterojen doğasını yansıtan ve klinik olarak ayrıştırılmış altı temel boyutu ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu yapı, OKB belirtilerini tek bir skor yerine, spesifik semptom kümeleri halinde değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, toplam 55 maddeden oluşur ve her bir alt boyut, ilgili obsesif veya kompülsif temayı ölçen maddeleri içerir. Alt boyutlar, bulaşma korkusu, kontrol ihtiyacı ve biriktirme gibi yaygın OKB temalarını kapsamaktadır. Bu alt boyutların her biri, OKB’nin farklı klinik sunumlarını anlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

VOKE’nin Türkçe formunun yapı geçerliği, ölçeğin orijinal faktör yapısıyla uyumunu değerlendiren analizlerle incelenmiştir. Analiz bulguları, VOKE’nin Türkçe formunun, ölçeğin orijinal faktör yapısı ile büyük ölçüde örtüştüğüne işaret etmektedir.

Yapılan analizlerde, bütün alt ölçekler için Orantısal Uzlaşma Katsayısı (OUK) değerleri incelenmiştir. OUK, “Kontrol Etme” ve “Sadece Doğru Hissetme” alt boyutları için en yüksek değer olan .95 olarak bulunmuştur. “Biriktirme” alt boyutu için ise bu katsayı .89 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek OUK değerleri, ölçeğin yapısal geçerliliğinin güçlü olduğunu ve teorik alt yapıyı koruduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, Cronbach Alfa iç tutarlık katsayıları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayılar, VOKE’nin toplam ve alt boyutları için genel olarak yüksek bir tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

VOKE’nin toplam ölçek için iç tutarlık katsayısı oldukça güçlü (.96) bulunmuştur. Alt boyutlar incelendiğinde ise katsayıların .96 (toplam ölçek) ile .77 (kararsızlık alt ölçeği) arasında değiştiği tespit edilmiştir. “Kararsızlık” alt ölçeğinin katsayısı nispeten düşük olsa da, bu değer kabul edilebilir sınırlar içindedir ve ölçeğin klinik kullanım için güvenilir olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

VOKE’nin Türkçe adaptasyonu sırasında gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin orijinal olarak belirlenen altı faktörlü yapısını doğrulamıştır. Bu analiz, obsesif-kompülsif semptomların altı farklı boyutta kümelendiğini ve bu boyutların kültürel bağlamda da ayrıştırılabilir olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör yapısının orijinal modele yüksek düzeyde uyumu (OUK değerleri ile gösterildiği gibi), ölçeğin çok boyutlu yapısının güçlü bir şekilde desteklendiğini göstermektedir. Bu, araştırmacıların ve klinisyenlerin OKB’nin farklı semptom tiplerini spesifik olarak ölçmesine olanak tanır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 55 maddelik öz bildirim ölçeği, 5’li Likert tipi derecelendirme (1=Hiç Uygun Değil, 5=Tamamen Uygun).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Klinik ve Klinik Olmayan Popülasyonlar

Age Group: Genç Yetişkinler (Adaptasyon çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Population Details: Üniversite öğrencileri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale)

Anahtar Kelimeler

Obsesyon, Kompülsiyon, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Güvenirlik, Likert, VOKE, Faktör Analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Eksik

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Müjgan İnözü)

Correspondence Address: Referans makalesinde belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Müjgan İnözü) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Bilgi Eksik.

Test Yılı (Adaptasyon): 2013.

Kaynaklar

İnözü, M. ve Yorulmaz, O. (2013). Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği: Türkçe formunun üniversite öğrencilerinde geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikoloji Yazıları, 16(32), 64-72.

Makalenin orijinal tam metnine bu bağlantıdan ulaşılabilir: turkpsikolojiyazilari.com

NOT: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: vancouver-obsesif-kompulsif-olcegi-toad.pdf

Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Vancouver Obsesif-Kompulsif Ölçeği, toplam 55 madde ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Bulaşma/Kirlenme (12 madde)
• Kontrol Etme (6 madde)
• Obsesyonlar (12 madde)
• Biriktirme (7 madde)
• Sadece Doğru Hissetme (12 madde)
• Kararsızlık (6 madde)