İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Envanteri Ve Partner-Odaklı Obsesif Kompulsif Semptom Envanteri

Özet

Bu akademik giriş, İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Envanteri (İOOKE) ve Partner-Odaklı Obsesif Kompulsif Semptom Envanteri’nin (POOKSE) Türkçe versiyonlarının psikometrik özelliklerinin incelenmesine odaklanmaktadır. Ölçekler, romantik ilişkiler bağlamında ortaya çıkan obsesif kompulsif semptomları ölçmek amacıyla uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki klinik psikoloji ve araştırma alanlarında İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Bozukluk (ROCD) fenomeninin geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini sağlamak için kritik bir adım teşkil etmektedir. Ölçeğin geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi ile, güvenirliği ise iç tutarlılık analizi ile test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İlişki OKB, Partner Odaklılık, Obsesif Kompulsif Semptomlar, İlişki Odaklı Obsesyon, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Merve Yılmaz, C.E. Eremsoy

Amaç

İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Envanteri ve Partner-Odaklı Obsesif Kompulsif Semptom Envanteri’nin Türkçe versiyonlarının temel amacı, bireylerin romantik ilişkileri veya partnerlerinin özellikleri hakkında yaşadıkları tekrarlayıcı, istenmeyen düşünceleri (obsesyon) ve bunlara bağlı geliştirdikleri kompulsif davranışları ölçmektir. Bu uyarlama çalışmasının spesifik amacı, ölçeklerin Türkçe konuşan popülasyonda kültürel ve dilsel geçerliliğini ve yapısal güvenilirliğini kanıtlayarak, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler için standart bir ölçüm aracı sunmaktır.

Ölçeğin kullanıma sunulması, İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB‘nin bir alt tipi) alanındaki araştırmaların derinleştirilmesine ve ilgili klinik müdahalelerin etkinliğinin değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Ölçek, temelde İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Bozukluk (ROCD) yapısını ölçmektedir. ROCD, geleneksel OKB’den farklı olarak, obsesyon ve kompulsiyonların odağını ilişkinin kendisine veya partnerin algılanan kusurlarına yöneltir. Bu yapı iki ana boyutta incelenir:

• İlişki Odaklı Obsesyonlar: Bireyin ilişki hakkındaki şüpheleri (örneğin, “Bu benim için doğru ilişki mi?”, “Partnerimi yeterince seviyor muyum?”).
• Partner Odaklı Obsesyonlar/Semptomlar: Partnerin fiziksel veya zihinsel özelliklerine dair takıntılı düşünceler ve bunlara bağlı kompulsif kontrol etme davranışları (örneğin, partnerin kusurlarını zihinsel olarak sürekli analiz etme).

Bu envanterler, bireyin ilişki yaşam kalitesini ve psikolojik sağlığını olumsuz etkileyen bu takıntılı ve zorlayıcı düşünce döngülerinin şiddetini ve sıklığını nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliliği, Türkçe versiyonunun orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek amacıyla kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Yapılan geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek için temel olarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenmiş olan faktörlere uygun bir şekilde yüklendiğini göstererek, yapısal geçerliliğin sağlandığını doğrulamıştır.

Bu analizler, ölçeklerin Türkçe popülasyonunda da ilişki obsesyonları ve partner semptomları alt boyutlarını ayrıştırabildiğini ve orijinal ölçeklerin teorik çerçevesine uyum sağladığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin ilgili psikolojik yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı tutarlılığını değerlendirmek amacıyla iç tutarlılık analizi ile test edilmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach’s Alpha katsayısı gibi istatistiklerle değerlendirilmiştir.

Elde edilen iç tutarlılık katsayıları, Türkçe versiyonların yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeklerin klinik ve akademik araştırmalarda stabil ve güvenilir veriler sağlayabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Kaynak referansta belirtildiği üzere, ölçeğin yapısal geçerliliğini kanıtlamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemi kullanılmıştır. Ölçek uyarlama çalışmalarında DFA, özellikle orijinal ölçeğin faktör yapısının (örneğin, İlişki Odaklı Obsesyonlar ve Partner Odaklı Semptomlar şeklinde iki veya daha fazla faktörlü bir yapı) çeviri yapılan dilde de korunduğunu teyit etmek için tercih edilen güçlü bir istatistiksel tekniktir.

DFA sonuçları, ölçek maddelerinin beklendiği gibi ilgili alt boyutlara ayrıldığını ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeklerin yapısal geçerliliğinin desteklendiğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Tipi: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Envanteri (Likert Tipi Derecelendirme olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Romantik İlişkisi Olan Yetişkinler

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencisi popülasyonunda test edilmiş olabilir.)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan ve aktif bir romantik ilişki içinde bulunan bireyler.

Test Metodolojisi: Psikometrik inceleme, ölçek uyarlama ve geçerlik/güvenirlik analizleri.

Anahtar Kelimeler

ROCD, POCI, İlişki Kaygısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Obsesif Kompulsif Bozukluk.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar Merve Yılmaz)

Yazışma Adresi: Doğuş Üniversitesi (Yazarın 2016 yılındaki tahmini kurumsal adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (19. Ulusal Psikoloji Kongresi’nde sunum yılı)

Derecelendirme/Puanlama: Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya tam metin erişimi için ilgili yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF özeti ve sunum metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
iliski-odakli-obsesif-kompulsif-envanteri-ve-partner-odakli-obsesif-kompulsif-semptom-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yılmaz, M.,& Eremsoy, C.E. (2016). İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Envanteri Ve Partner-Odaklı Obsesif Kompulsif Semptom Envanteri’nin Türkçe versiyonlarinin psikometrik özellikleri. 19. Ulusal Psikoloji Kongresi, (ss. 54). İzmir.

İlişki-Odaklı Obsesif Kompulsif Envanteri Ve Partner-Odaklı Obsesif Kompulsif Semptom Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu envanterin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Yalnızca ölçeğin başlığı ve psikometrik analiz sonuçları paylaşılmıştır.