Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri

Özet

Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri (VOCI), bireylerdeki Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) belirtilerinin yoğunluğunu ve alt tiplerini ölçmek amacıyla tasarlanmış çok boyutlu bir kendini değerlendirme aracıdır. Bu envanterin Türkçe uyarlaması, Boysan, Güleç, Deveci ve Barut (2015) tarafından yapılmış olup, Türk popülasyonunda tanısal performansını ve psikometrik yeterliliğini değerlendirmiştir. Uyarlama çalışması, VOCI’nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Ölçek, obsesif düşünce ve kompulsiyonların altı temel boyutunu kapsamaktadır. Türk versiyonunun geçerlik analizleri, Padua Envanteri-Gözden Geçirilmiş (PI-R) ve diğer ilgili psikopatoloji ölçütleriyle karşılaştırılarak yüksek düzeyde korelasyonlar sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri, VOCI, Obsesif Kompulsif Bozukluk, OKB, Obsesyon, Kompulsiyon, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Boysan, M., Gulec, M., Deveci, E., Barut, Y.

[quads id=5]

Amaç

Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri’nin (VOCI) temel amacı, Obsesif Kompulsif Bozukluğun (OKB) doğasını ve şiddetini değerlendirmektir. Klinik ve araştırma ortamlarında, OKB belirti kümelerinin ayrıntılı bir şekilde analiz edilmesine olanak tanır.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin Türk kültürüne özgü dilsel ve psikometrik uygunluğunu test etmek ve VOCI’nin Türkiye’de OKB tanısı ve tedavi takibi süreçlerinde kullanılabilecek güvenilir bir alternatif olup olmadığını belirlemektir. Bu çalışma aynı zamanda VOCI’nin tanısal performansını Padua Envanteri-Gözden Geçirilmiş (PI-R) ile karşılaştırmıştır.

Yapı (Ölçülen Kavram)

VOCI, bireylerin yaşadığı çeşitli obsesif düşünceleri ve bunlara eşlik eden kompulsif davranışları ölçmektedir. Ölçek, OKB spektrumunun altı farklı boyutunu ele almaktadır. Bu çok boyutlu yapı, araştırmacılara ve klinisyenlere, hastaların hangi spesifik kompulsiyonlar veya obsesyonlar etrafında yoğunlaştığını anlama fırsatı sunar.

Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri, toplamda 55 maddeden ve 6 boyuttan oluşmaktadır. Bu yapısıyla VOCI, yalnızca genel bir OKB skorundan ziyade, temizlik/kirlilik, kontrol etme, düzenleme/simetri gibi spesifik OKB alt tiplerini ayırt etme yeteneğine sahiptir.

Geçerlik

VOCI’nin Türkçe versiyonunun geçerlik analizi, eş zamanlı geçerlik yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, VOCI ile bilinen OKB ve ilgili psikopatoloji ölçütleri arasındaki korelasyonlar incelenmiştir.

Yapılan analizlerde, VOCI ile Padua Envanteri-Gözden Geçirilmiş (PI-R), Obsesif İnançlar Soruları ve Beck Depresyon Envanteri arasındaki Pearson korelasyonu değerleri yüksek bulunmuştur. Bu yüksek korelasyonlar, VOCI’nin ölçmeyi amaçladığı obsesif-kompulsif yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve yapısal olarak ilgili diğer psikopatolojilerle tutarlı olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Türkçe VOCI’nin güvenirlik çalışması, test-tekrar test yöntemi ve iç tutarlılık katsayıları kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizi sonucunda, ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı 0.68 olarak bulunmuştur.

0.68 değeri, sosyal bilimler alanında kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyini temsil etmektedir. Bu sonuç, VOCI’nin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarında tutarlı sonuçlar ürettiğini ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında VOCI’nin çok boyutlu yapısı korunmuştur. Orijinal VOCI’nin 6 boyutu (alt ölçeği) Türkçe versiyonunda da geçerliliğini sürdürmüştür. Bu 6 boyutlu yapı, ölçeğin obsesif-kompulsif belirti spektrumunu derinlemesine incelemesine olanak tanır.

Karşılaştırmalı analizler için kullanılan diğer envanterlerin boyut bilgileri şunlardır: Padua Envanteri 5 boyuttan ve 41 maddeden; Obsesif İnançlar Soruları 3 boyuttan ve 44 maddeden; Beck Depresyon Envanteri ise 21 maddeden oluşmaktadır. VOCI’nin 6 boyutlu yapısı, OKB fenomenolojisinin ayrıntılı incelenmesi açısından önemli bir avantaj sağlamaktadır.

Envanter Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (0=hiç bir zaman – 4= her zaman)

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Genel Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, tanısal performansı değerlendirmek üzere klinik örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireyin kendi raporlamasına dayalı, 55 maddelik çok boyutlu bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

VOCI, Obsesyonlar, Kompulsiyonlar, Cronbach Alfa, Padua Envanteri, Psikometri, Tarama Aracı, Tanısal Performans.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Assist. Prof. Murat Boysan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama Yılı: 2015

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım ve telif hakları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ek Bilgi: Orijinal makalenin bağlantısı mevcuttur: proxy2.marmara-elibrary.com. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi de mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: vancouver-obsessional-compulsive-inventory-voci-toad.pdf

Kaynaklar

1. Boysan, M., Gulec, M., Deveci, E., & Barut, Y. (2015). Diagnostic performance of the Turkish version of the Vancouver Obsessional Compulsive Inventory (VOCI) versus Padua inventory-revised (PI-R): a validation study. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni-Bulletin of Clinical Psychopharmacology, 25(1), 44-56.

[quads id=5]

Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynakta ölçek maddeleri yerine, sadece yapısal bilgiler verilmiştir.)

• Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri 6 boyuttan ve 55 maddeden oluşmaktadır.
• Derecelendirme: 5’li Likert (0=hiç bir zaman – 4= her zaman).

Karşılaştırmalı Envanter Yapıları:

• Padua envanteri 5 boyuttan ve 41 maddeden oluşmaktadır.
• Obsesif inançlar soruları 3 boyuttan ve 44 maddeden oluşmaktadır.
• Beck depresyon envanteri 21 maddeden oluşmaktadır.