Aşırı İçme için Yale–Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği

Özet

Aşırı İçme için Yale–Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği (Y-BOCS-HD), orijinal Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği’nin (Y-BOCS) alkol kullanımı bozuklukları bağlamına uyarlanmış bir versiyonudur. Bu ölçek, özellikle aşırı içme davranışlarıyla ilişkili olan obsesif (düşünce) ve kompulsif (davranış) semptomların şiddetini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2006 yılında Ilhan ve arkadaşları tarafından yapılmış olup, Türk kültürü bağlamında alkol kullanım bozukluğu tanısı almış bireylerin klinik değerlendirmesinde kullanılmak üzere valide edilmiştir.

Ölçek, bireyin alkol arayışı, kullanımı ve bu durumla ilgili kontrol kayıplarını obsesyon ve kompulsiyonlar olarak değerlendirerek, bu semptomların zaman içindeki ciddiyetini ve tedaviye yanıtını izlemede önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yale–Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği, Y-BOCS-HD, aşırı içme, alkol bağımlılığı, obsesif kompulsif, psikometrik uyarlama, klinik değerlendirme.

Yazarlar

Ilhan, I. O., Ilhan, I. O., DemIrbas, H., Dogan, Y. B.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, alkol kullanım bozukluğu olan bireylerde, aşırı içme davranışının altında yatan obsesif ve kompulsif bileşenlerin şiddetini standardize edilmiş bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle alkol arayışı (craving) ve içme davranışını kontrol etme çabaları etrafındaki düşünce ve davranış kalıplarını değerlendirerek, klinik müdahalelerin etkinliğini izlemek ve semptomların başlangıç düzeyini belirlemek için tasarlanmıştır.

Türkçe versiyonun amacı ise, ölçeğin dil ve kültürel geçerliliğini sağlayarak, Türkiye’deki klinik popülasyonda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılmasını sağlamaktır.

Yapı

Aşırı İçme için Yale–Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği, temel olarak iki ana psikolojik yapıyı ölçer: obsesyonlar (alkol veya içme ile ilgili tekrarlayıcı ve istenmeyen düşünceler, dürtüler veya imgeler) ve kompulsiyonlar (bu obsesyonlara yanıt olarak gerçekleştirilen veya katı kurallara göre uygulanan tekrarlayıcı davranışlar, bu durumda alkol alma eylemleri).

Ölçek, bu obsesif ve kompulsif semptomların şiddetini, bireyin günlük işlevselliğini ne ölçüde bozduğunu, gösterdiği direnci ve yaşadığı sıkıntıyı kapsayan çeşitli boyutlarda değerlendirir. Bu yapı, alkol kullanım bozukluğunun sadece fiziksel bağımlılık değil, aynı zamanda bilişsel ve davranışsal kontrol mekanizmalarındaki bozulmalarla da ilişkili olduğunu vurgular.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynağında geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Ilhan, I. O. ve arkadaşları (2006) tarafından yürütülen çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmalarını içermektedir. Bu çalışma, ölçeğin hedeflediği yapıyı (obsesif-kompulsif içme semptomları) doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek için yapı geçerliliği ve kriter geçerliliği yöntemlerini kullanmıştır.

Genellikle, bu tür bir adaptasyon çalışmasında Y-BOCS-HD puanlarının, diğer bilinen alkol bağımlılığı veya aşerme (craving) ölçekleriyle korelasyonu incelenir (eş zamanlı geçerlik). Ayrıca, ölçeğin klinik olarak ilgili grupları (örneğin, bağımlı hastalar ile kontrol grupları) ayırt etme yeteneği de değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak listelenmiştir. Ancak, Türkçe uyarlama çalışması (Ilhan et al., 2006), ölçeğin güvenilirliğini sağlamak amacıyla gerekli psikometrik analizleri gerçekleştirmiştir. Güvenirlik analizleri tipik olarak iç tutarlılık katsayısını (Cronbach Alfa) içerir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği de ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için uygulanmış olabilir, bu da ölçeğin uzunlamasına klinik çalışmalarda kullanılabilirliği açısından kritiktir.

Faktör Analizi

Orijinal Y-BOCS ölçeği, genellikle obsesyonlar ve kompulsiyonlar olmak üzere iki ana faktör altında toplanan maddelerden oluşur. Aşırı İçme için Y-BOCS-HD’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Ilhan et al., 2006), muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı incelenmiştir.

Bu analizlerin amacı, Türkçe verilerle orijinal ölçeğin iki faktörlü yapısının korunup korunmadığını kontrol etmektir. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliliğine dair önemli kanıtlar sunar ve ölçeğin alt boyutlarının klinik yorumlanmasına rehberlik eder.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle klinisyen tarafından uygulanan görüşmeye dayalı derecelendirme ölçeği (Orijinal Y-BOCS formatına benzer şekilde 0’dan 4’e kadar puanlanan maddeler içerir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Klinik Popülasyon

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Aşırı içme veya alkol kullanım bozukluğu tanısı almış erkek hastalar (Uyarlama çalışması bu grupla yapılmıştır).

Test Methodology: Yapılandırılmış veya yarı yapılandırılmış klinik görüşme temelinde puanlama.

Anahtar Kelimeler

Alkol Kullanım Bozukluğu, Obsesyon, Kompulsiyon, Aşerme, İç Tutarlılık, Geçerlik Çalışması, Türkçe Ölçek Uyarlaması, YBOCS.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Yok

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi Yok (Sorumlu yazar: İnci Özgür İlhan)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2006 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar İnci Özgür İlhan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yale-brown-obsessive-compulsive-scale-for-heavy-drinking-toad.pdf

Kaynaklar

• Ilhan, I. O., Ilhan, I. O., DemIrbas, H., & Dogan, Y. B. (2006). Validation study of the Turkish version of the Yale–Brown Obsessive Compulsive Scale for heavy drinking in a group of male patients. Drug and Alcohol Review, 25(4), 357-360. DOI: 10.1080/09595230600741255

Aşırı İçme için Yale–Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde mevcut değildir. Bu nedenle, maddeler bu akademik girişe dahil edilememiştir.