Çocuklar için Yale-Brown Obsesif-Kompülsif Ölçeği

Özet

Çocuklar için Yale-Brown Obsesif-Kompülsif Ölçeği (CY-BOCS), obsesif-kompülsif bozukluk (OKB) semptomlarının şiddetini çocuk ve ergen popülasyonunda değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, yarı yapılandırılmış bir klinik görüşme aracıdır. Bu ölçek, Yale-Brown Obsesif-Kompülsif Ölçeği’nin (Y-BOCS) pediatrik versiyonu olup, belirtilerin sıklığı, yarattığı sıkıntı, müdahale derecesi, direnç ve kontrol düzeyi gibi boyutları üzerinden hem obsesyonları hem de kompülsiyonları ayrı ayrı ölçer. Türkiye’de yapılan uyarlama çalışması (Yucelen ve ark., 2006), ölçeğin ayaktan tedavi gören hastalarda klinik etkinliğini ve yüksek düzeyde gözlemciler arası güvenilirliğini doğrulamıştır.

Ölçek, klinisyenlere tedaviye yanıtı izleme ve OKB şiddetindeki değişiklikleri nesnel olarak kaydetme konusunda önemli bir araç sunmaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonuna ait referans makaleye ait bağlantı aşağıda belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Psikiyatrisi, Obsesif-Kompülsif Bozukluk, OKB Şiddeti, CY-BOCS, Obsesyon, Kompülsiyon, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

A. Guldeniz Yucelen, A. Rodopman-Arman, V. Topcuoglu, M. Y. Yazgan, G. Fisek

Amaç

Çocuklar için Yale-Brown Obsesif-Kompülsif Ölçeği’nin temel amacı, çocuk ve ergenlerdeki obsesif-kompülsif semptomların şiddetini ve klinik ciddiyetini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Bu standart ölçüm, özellikle psikofarmakolojik ve davranışsal tedavilerin etkinliğini değerlendirmede, tedavi öncesi ve sonrası değişiklikleri kantitatif olarak belirlemede hayati öneme sahiptir.

Ölçek, OKB tanısı konmuş bireylerde semptomların yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ve bireyin bu semptomlara karşı gösterdiği direnç düzeyini de değerlendirerek, hastalığın fonksiyonel bozulma derecesini kapsamlı bir şekilde ortaya koymayı hedefler.

Yapı (Ölçülen Yapı)

CY-BOCS, OKB’nin temelini oluşturan iki ana psikolojik yapıyı ölçer: Obsesyonlar ve Kompülsiyonlar. Ölçek, bu iki yapıyı ayrı ayrı değerlendiren toplam 10 maddeden oluşur. İlk beş madde obsesyonların şiddetini, diğer beş madde ise kompülsiyonların şiddetini ölçer.

Ölçülen boyutlar, semptomların süresi ve sıklığı, neden olduğu duygusal sıkıntı, günlük yaşam aktivitelerine müdahale düzeyi, semptomlara karşı koyma çabası (direnç) ve semptomların kontrol edilebilirliği gibi klinik olarak kritik parametreleri içerir. Bu psikometrik ayrım, klinisyenlerin hastanın klinik tablosunu daha detaylı anlamasına olanak tanır.

Geçerlik

CY-BOCS, orijinal İngilizce formunda ve birçok uluslararası adaptasyonunda yüksek düzeyde yapı geçerliliği göstermektedir. Ölçek, özellikle diğer anksiyete ve ilişkili bozukluklardan OKB şiddetini ayırt etme konusunda güçlü bir diskriminant geçerliliğe sahiptir.

Yucelen ve arkadaşlarının (2006) yürüttüğü Türk popülasyonu çalışması, ölçeğin klinik etkinliğini vurgulamıştır. Ölçeğin, OKB semptomlarının şiddetini doğru bir şekilde yansıttığı ve klinik iyileşme ile korelasyon gösterdiği bulunmuştur, bu da onun eş zamanlı ve yordayıcı geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

CY-BOCS, tutarlılık açısından güçlü güvenirlik özelliklerine sahiptir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonunu inceleyen Yucelen ve ark. (2006) çalışması, ölçeğin yüksek gözlemciler arası güvenilirliğe sahip olduğunu açıkça göstermiştir. Bu bulgu, farklı klinisyenlerin aynı hastayı değerlendirdiğinde benzer sonuçlara ulaşabileceği anlamına gelir.

Orijinal ölçek genellikle yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach alfa değerleri 0.80’in üzerinde) sergiler. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin hem obsesyon hem de kompülsiyon alt ölçeklerinde semptom şiddetini istikrarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlar.

Faktör Analizi

CY-BOCS’nin faktör yapısı, genellikle OKB’nin teorik yapısıyla uyumlu olarak iki ana faktörlü bir çözüm sunar: Obsesyon Şiddeti ve Kompülsiyon Şiddeti. Bu iki faktör, ölçeğin toplam varyansının büyük bir kısmını açıklar.

Bununla birlikte, bazı faktör analizleri, semptom içeriğine dayalı olarak (örneğin, kirlilik/temizlik, simetri/düzen) daha spesifik alt faktörlerin varlığını da önermiştir. Ancak klinik uygulamada ve genel şiddet ölçümünde iki faktörlü yapı (Obsesyonlar ve Kompülsiyonlar) en yaygın kullanılan ve kabul gören modeldir.

Enstrüman (Ölçek Bilgileri)

Test Type: Geliştirme (Orijinal Y-BOCS’nin çocuk ve ergen popülasyonuna adaptasyonu ve Türkçe geçerlik/güvenirlik çalışması).

Format: Yarı Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölçeği. Her madde 0 (semptom yok) ile 4 (aşırı şiddetli semptom) arasında derecelendirilir.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal), ve diğer pek çok dil.

Population Group: Çocuk Psikiyatrisi hastaları.

Age Group: Çocuklar ve Ergenler (Genellikle 6-18 yaş aralığı).

Population Details: OKB tanısı almış veya OKB semptomları gösteren ayaktan ve yatan hastalar.

Test Methodology: Ölçek, klinisyen tarafından uygulanır. Görüşme sırasında hastanın son yedi gündeki semptomlarının şiddeti ve etkileri değerlendirilir. Toplam puan 0 ile 40 arasında değişir; daha yüksek puanlar daha şiddetli OKB belirtilerini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Çocuklar için Yale-Brown Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Tedavi İzlemi, Semptom Şiddeti, Klinik Görüşme, Türkiye Uyarlaması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu yazar ile ilgili bir iletişim adresi, güncel olmayabilir.)

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Çocuklar için Yale-Brown Obsesif-Kompülsif Ölçeği (CY-BOCS), klinik ve araştırma amaçlı kullanım için yaygın olarak kabul görmüş bir araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonunun yayımlandığı yıl 2006‘dır (Yucelen ve ark. çalışması). Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerden (Yale Üniversitesi) izin gerekebilir. Akademik araştırmalarda genellikle ücretsiz olsa da, ticari veya lisanslı kullanımlar için ücret talep edilebilir.

Kaynaklar

Yucelen, A. G., Rodopman-Arman, A., Topcuoglu, V., Yazgan, M. Y., & Fisek, G. (2006). Interrater reliability and clinical efficacy of Children’s Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale in an outpatient setting. Comprehensive Psychiatry, 47(1), 48-53.

Makalenin tam metnine ait bağlantı: 02107dzhg-y-https-ac-els–cdn-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: childrens-yale-brown-obsessive-compulsive-scale-toad.pdf

Çocuklar için Yale-Brown Obsesif-Kompülsif Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak CY-BOCS, obsesyon ve kompülsiyon şiddetini ölçen 5’er maddeden oluşan toplam 10 ana madde içerir.

• Obsesyonlara İlişkin Maddeler (Süre, Müdahale, Sıkıntı, Direnç, Kontrol)
• Kompülsiyonlara İlişkin Maddeler (Süre, Müdahale, Sıkıntı, Direnç, Kontrol)