Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği

Özet

Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği, Başol ve Çömlekçi (2022) tarafından, bireylerin uzaktan çalışma yöntemine yönelik genel tutumlarını ve bu tutumları etkileyen temel faktörleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle COVID-19 pandemisi sonrası yaygınlaşan uzaktan çalışma pratiğine dair algıları, beceri geliştirme eğilimlerini, kurumsal destek beklentilerini ve olumsuz tutumlara karşı direnci değerlendirmektedir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri, yapısının sağlam olduğunu ve yüksek düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Uzaktan Çalışma, Tutum, İş Tatmini, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Kurumsal Destek, Beceri Geliştirme.

Yazarlar

Oğuz Başol, M. F. Çömlekçi

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların uzaktan çalışma modeline yönelik geliştirdikleri genel tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu tutumlar, çalışma verimliliği, motivasyon ve iş tatmini gibi önemli örgütsel sonuçları öngörmek için kritik bir gösterge sağlamaktadır.

Ölçek, yöneticilere ve İnsan Kaynakları departmanlarına, uzaktan çalışma politikalarının çalışanlar üzerindeki psikolojik etkilerini anlamada ve bu politikaları iyileştirmede kullanılabilecek nicel veriler sunmayı hedeflemektedir. Ölçek Çeşidi “Geliştirme” olarak belirtilmiştir.

Yapı

Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği, bireylerin uzaktan çalışmaya karşı geliştirdikleri bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri kapsayan çok boyutlu bir yapı ölçmektedir. Ölçek, yapılan psikometrik analizler neticesinde dört temel faktör altında gruplandırılmıştır:

• Olumlu Tutum Faktörü: Uzaktan çalışmanın kişisel faydalarına ve iş-yaşam dengesine etkisine dair pozitif inançlar.
• Beceri Geliştirme Faktörü: Uzaktan çalışmanın gerektirdiği dijital yetkinlikleri ve özerk çalışma becerilerini geliştirme istekliliği ve algısı.
• Olumsuz Tutuma Direnç Faktörü: Uzaktan çalışmanın potansiyel zorluklarına, izolasyonuna veya eleştirilerine karşı koyma ve bu durumu sürdürme eğilimi.
• Kurumsal Destek Faktörü: Çalışanın, kurumun uzaktan çalışmayı destekleyici altyapı, teknoloji ve yönetim uygulamalarına dair olumlu algısı.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Elde edilen uyum indeksleri, ölçeğin dört faktörlü teorik yapısının verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin uzaktan çalışma tutumunu geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Temel uyum indeksleri ve elde edilen değerler aşağıdaki gibidir:

• Ki-Kare / Serbestlik Derecesi Oranı (X2/sd): 2,17
• Kök Ortalama Kare Hata Yaklaşımı (RMSEA): 0,06
• Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI): 0,97
• Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI): 0,98
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): 0,99
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): 0,92
• Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI): 0,89

Güvenirlik

Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği’nin güvenirliği, içsel tutarlılık yöntemi (bölümler arası tutarlılık) kullanılarak Cronbach’s Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Genel ölçek ve tüm alt faktörler için yüksek içsel tutarlılık değerleri elde edilmiştir, bu da ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktörlere göre içsel tutarlılık (Cronbach’s Alpha) değerleri:

• Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği (Bütün): 0,91
• Olumlu Tutum Faktörü: 0,94
• Beceri Geliştirme Faktörü: 0,91
• Kurumsal Destek Faktörü: 0,94
• Olumsuz Tutuma Direnç Faktörü: 0,84

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme aşamasında, uzaktan çalışma tutumunun altında yatan boyutları ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Nihai olarak ölçeğin dört boyutlu bir yapı sergilediği tespit edilmiştir.

Yapısal modelin geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve elde edilen uyum indeksleri (özellikle CFI=0.99 ve RMSEA=0.06), modelin mükemmel düzeyde uyum sağladığını ve dört faktörlü yapının istatistiksel olarak sağlam olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısının empirik verilerle desteklendiğini doğrulamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Derecelendirme: 1: Kesinlikle katılmıyorum – 5: Kesinlikle katılıyorum

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Uzaktan çalışma deneyimi olan yetişkin çalışanlar/profesyoneller.

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Uzaktan çalışma modelini benimseyen çeşitli sektörlerdeki çalışanlar.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 1 ile 5 arasında işaretlerler. Ölçekten alınan toplam puan veya alt faktör puanları, bireyin uzaktan çalışmaya yönelik tutumunun düzeyini yansıtır.

Anahtar Kelimeler

Uzaktan Çalışma Tutumu, İş Psikolojisi, Örgütsel Davranış, İçsel Tutarlılık, COVID-19 Çalışma Modelleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Oğuz Başol

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Yok

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2022

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçek, akademik çalışmalarda kaynak gösterilerek ücretsiz olarak kullanılabilir. Ticari veya geniş ölçekli kurumsal uygulamalar için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Başol, O. & Çömlekçi, M. F. (2022). Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği geçerlik-güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 243-261. doi: 10.30798/makuiibf.862439

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden şu adresten ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: uzaktan-calisma-tutumu-toad.pdf

[quads id=5]

Uzaktan Çalışma Tutumu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Kaynak metinde yalnızca tek bir örnek madde sunulmuştur. Derecelendirme formatı 1 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (Kesinlikle katılıyorum) arasındadır.

• Uzaktan çalışma, iş tatminimi olumlu etkiledi.