Uzak Bağlantılar Testi (Remote Associate Test)

Özet

Uzak Bağlantılar Testi (Remote Associate Test – RAT), bireylerin yaratıcı problem çözme ve içgörü yeteneklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş klasik bir bilişsel değerlendirme aracıdır. Test, katılımcıların kendilerine sunulan, görünüşte ilişkisiz üç uyaran kelimeyi birbirine bağlayan dördüncü bir kelimeyi bulmasını gerektirir. Türkiye’deki psikolojik araştırmalara kazandırılması amacıyla, Özen, Doğan ve Cinan (2015) tarafından bu testin Türkçe uyarlama, norm ve güvenirlik çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, testin Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğunu sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Uzak Bağlantılar Testi, Remote Associate Test, Yaratıcılık, İçgörü, Yakınsak Düşünme, Bilişsel Değerlendirme, Adaptasyon, Norm Çalışması.

Yazarlar

Gaye Özen, Ayşe Doğan, Serdar Cinan

Amaç

Uzak Bağlantılar Testi’nin temel amacı, bireyin uzak semantik ağlar arasında bağlantı kurma ve yeni, alışılmadık ilişkileri keşfetme yeteneğini ölçmektir. Bu yetenek genellikle yakınsak düşünme (convergent thinking) olarak adlandırılır. Test, bir soruna tek ve doğru bir çözüm bulma becerisini değerlendirerek, yaratıcılığın belirli bir yönünü saptamayı hedefler.

Özen, Doğan ve Cinan (2015) tarafından yürütülen çalışmanın spesifik amacı ise, orijinal Uzak Bağlantılar Testi’nin Türkçe konuşan popülasyon için geçerli ve güvenilir bir versiyonunu oluşturmak, testin normlarını belirlemek ve psikometrik özelliklerini incelemektir.

Yapı

Testin ölçtüğü psikolojik yapı, esas olarak içgörü (insight) mekanizmasıyla yakından ilişkili olan bilişsel esneklik ve çağrışımsal hiyerarşidir. RAT, yaratıcı problem çözme sürecinde bireyin zihnindeki çağrışım zincirlerini ne kadar etkili bir şekilde yönetebildiğini gösterir. Başarılı bir çözüm, genellikle bireyin baskın ve güçlü çağrışımlardan sıyrılarak daha zayıf ve uzak bağlantıları fark etmesini gerektirir.

Bu test, özellikle yaratıcılık araştırmalarında, içgörü anlarının laboratuvar ortamında objektif olarak incelenmesine olanak tanıyan önemli bir araçtır. Çözüm, genellikle anlık bir “Aha!” deneyimiyle ortaya çıkar ve bu da testin içgörü bileşenini destekler.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi bulunmamaktadır. Ancak, Özen, Doğan ve Cinan (2015) tarafından yürütülen bir uyarlama çalışmasının, Türkçe formun yapı geçerliğini (construct validity) ve içerik geçerliğini (content validity) sağlamak için çaba göstermesi beklenir. Yapı geçerliği, genellikle test puanlarının diğer bilişsel yetenek, zeka veya yaratıcılık testleriyle korelasyonu incelenerek desteklenir. İçerik geçerliği ise, test maddelerinin Türk diline ve kültürel bağlamına uygunluğunun uzman görüşleriyle değerlendirilmesiyle sağlanmıştır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi bulunmamaktadır. Ancak, 2015 tarihli makalenin başlığında “güvenirlik çalışması” ifadesi geçtiği için, bu çalışmada testin güvenilirliğine dair verilerin sunulduğu varsayılmaktadır. Tipik olarak bu tür bilişsel performans testlerinde kullanılan güvenirlik ölçümleri şunlardır:

• İç Tutarlılık (Internal Consistency): Maddeler arasındaki homojenliği değerlendirmek için, özellikle doğru cevap sayısının kullanıldığı durumlarda madde-toplam korelasyonları veya Kuder-Richardson formülleri (KR-20) kullanılmış olabilir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği (Test-Retest Reliability): Belirli bir zaman aralığıyla aynı kişilere tekrar uygulanan test sonuçlarının tutarlılığı incelenmiştir.

Faktör Analizi

Uzak Bağlantılar Testi, genellikle tek boyutlu bir yeteneği (yakınsak düşünme yeteneği) ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu nedenle, testin yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmış olabilir. Bu analizler, test maddelerinin tek bir temel faktör altında toplanıp toplanmadığını kontrol ederek testin teorik yapısını destekler.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Bilişsel Performans Testi. Üç kelimelik uyaran setleri sunulur ve katılımcının tek bir cevap kelimesi yazması beklenir. Süre kısıtlamalı olarak uygulanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Yetişkinler)

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve yetişkinler (genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Özen ve ark. (2015) çalışması, Türk örneklemi üzerinde norm belirleme amacı taşımıştır.

Test Metodolojisi: Test, her bir set için doğru cevap kelimesinin bulunmasını gerektiren bir dizi problemden oluşur. Puanlama, doğru çözülen madde sayısına dayanır (Derecelendirme: -).

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Esneklik, Problem Çözme, Zeka, Remote Associate Test, Psikometri, Norm Çalışması, Çağrışım.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Gaye Özen (Beykent Üniversitesi, İstanbul, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2015

İzinler ve Ücret: Testin akademik kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Gaye Özen ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Testin uyarlama çalışmasına ait temel referans aşağıdadır:

• Özen, G., Doğan, A. ve Cinan, S. (2015). Uzak Bağlantılar Testi: Norm ve güvenirlik çalışması. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 35(2), 25-46.

Makalenin orijinal yayınına şu adresten erişilebilir: journals.istanbul.edu.tr

Testin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: uzak-baglantilar-testi-remote-associate-test-toad.pdf

Uzak Bağlantılar Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

İleriye doğru bağlantı: ‘Cin/Para/Tepe’ probleminde çözüm kelimesi olan ‘Göz’ ‘CinGÖZ’, ’ParaGÖZ’, ‘TepeGÖZ’
Geriye doğru bağlantı: ‘Cadde/Fikir/Kraliçe’ probleminde ‘Ana’ çözüm kelimesi ile ‘ANA cadde’, ‘ANA fikir’, ‘ANA kraliçe’