Öğretmenin Okulda Kalma Tutumu Ölçeği

Özet

Öğretmenin Okulda Kalma Tutumu Ölçeği, öğretmenlerin mevcut okullarında görev yapmaya devam etme eğilimlerini ve bu tutumlarını etkileyen faktörleri ölçmek amacıyla Türk kültürüne uyarlanmış tek boyutlu bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2019 yılında Ayça Kaya ve Turgay Argon tarafından kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak alanyazına kazandırılmıştır. Uygulama, öğretmenlerin okuldaki destek, yetkilendirme ve pozitif ortam gibi unsurlara dair algılarını 5’li Likert tipi derecelendirme ile değerlendirmektedir. Yapılan faktör analizleri sonucunda ölçek, başlangıçtaki maddelerden elenerek 6 maddelik tek bir faktör yapısı altında toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumu, okulda kalma, öğretmen yeterliliği, psikometri, geçerlik, güvenirlik, uyarlama, eğitim yönetimi, personel tutumu.

Yazarlar

Ayça Kaya, Turgay Argon

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görevli öğretmenlerin mevcut okullarında kalma yönündeki tutumlarını ve niyetlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu tutumlar genellikle okul yönetimi desteği, profesyonel değerlendirme ve karar verme süreçlerine katılım gibi örgütsel faktörlerle yakından ilişkilidir.

Bu uyarlama çalışması, ulusal alanda öğretmen devir hızını ve mesleğe bağlılık düzeylerini anlamada kullanılacak güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, eğitim kurumlarının personel devir hızını düşürmeye ve öğretmen motivasyonunu artırmaya yönelik etkili stratejiler geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, temel olarak tek bir psikolojik yapıyı, yani Öğretmenin Okulda Kalma Tutumunu ölçmektedir. Bu yapı, bir öğretmenin mevcut okulunda çalışmaya devam etme istekliliğini veya niyetini ifade eder. Çalışmada, bu tutumun altında yatan faktörlerin okul yönetimi desteği, pozitif çalışma ortamı ve öğretmenin karar alma süreçlerinde yetkilendirilmesi olduğu vurgulanmıştır.

Yapılan faktör analizleri (AFA ve DFA), bu yapının tek boyutlu olduğunu doğrulamıştır. Ölçek, öğretmenlerin okuldaki çalışma koşullarına ve yönetimsel algılarına verdikleri tepkileri bütüncül bir tutum değişkeni olarak ele almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında hem kapsam geçerliği hem de yapı geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ve Bartlett katsayısı incelenmiştir. Elde edilen değerlerin kabul edilebilir eşik değerlerin üzerinde olması, ölçeğin kapsam geçerliğini sağladığını göstermiştir.

Yapı geçerliğini test etmek için iki ayrı çalışma grubu kullanılmıştır. İlk grup üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış, ikinci grup üzerinde ise modelin doğrulanmasını test eden Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yürütülmüştür. DFA bulguları, AFA sonucunda elde edilen tek faktörlü yapıyı büyük ölçüde doğrulamış, ancak madde 2 ve madde 5 dışındaki maddelerin istatistikleri açısından uyum sağlanmıştır. Bu analizler sonucunda ölçek, geçerliği kanıtlanmış 6 maddeye indirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla çeşitli istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Başlıca kullanılan yöntemler arasında Cronbach Alpha katsayısı hesaplaması, madde toplam korelasyonlarının incelenmesi ve Alt-Üst %27’lik gruplar arasındaki farkı hesaplama teknikleri bulunmaktadır.

Elde edilen bulgular, Cronbach Alpha katsayısının ve madde toplam korelasyonlarının yeterli düzeyde olduğunu göstermiştir. Ayrıca, Alt-Üst %27’lik gruplar arasında hesaplanan farkın istatistiksel olarak anlamlı bulunması, ölçeğin geneli ile maddeleri arasında tutarlı bir ilişki olduğunu ve ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Faktör analizi, ölçeğin Türk kültüründeki yapısal uygunluğunu belirlemede temel rol oynamıştır. İlk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin tek boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu sonuç, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapının bütüncül olduğunu desteklemektedir.

İkinci aşamada uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), AFA sonucunda elde edilen tek faktörlü yapıyı test etmiştir. DFA bulguları, madde 2 ve madde 5 haricinde, faktör yapısının madde istatistikleri açısından doğrulandığını göstermiştir. Bu düzeltmelerin ardından ölçek, 6 maddelik nihai ve geçerli yapısına ulaşmıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: 6 maddeden oluşan tek boyutlu 5’li Likert Tipi Ölçek

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Belirtilmemiştir (Çalışan Yetişkinler)

Population Details: Türkiye’deki okullarda görev yapan öğretmenler üzerinde uyarlama çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Ölçek, öz bildirim yöntemiyle bireysel veya grup halinde uygulanır. Derecelendirme, 1.00 ile 5.00 arasında değişen aralıklara göre yorumlanır:

• 1.00-1.80: Hiçbir zaman
• 1.81-2.60: Nadiren
• 2.61-3.40: Ara sıra
• 3.41-4.20: Sık sık
• 4,21-5,00: Her zaman

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Kaya ve Argon (2019) tarafından Türk kültürüne uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları ile ilgili en güncel bilgi için sorumlu yazar Ayça Kaya ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Kaya, A., & Argon, T. (2019). Öğretmenin Okulda Kalma Tutumu Ölçeğinin Türk Kültürüne uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 16(4), 1180–1196. https://doi.org/10.14687/jhs.v16i4.5801

Makalenin orijinal bağlantısı: j-humansciences.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmenin-okulda-kalma-tutumu-olcegi-toad.pdf

Öğretmenin Okulda Kalma Tutumu Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 5’li Likert Tipi derecelendirme ile yanıtlanan 6 maddeden oluşmaktadır:

1. Şu anki okulumda kalabildiğim sürece öğretmenlik yapmaya devam etmeyi planlıyorum.
2. Eğitim alanında çalışmaya devam etmeyi ancak bu okuldan ilk fırsat bulduğumda ayrılmayı planlıyorum.
3. Okul yönetiminden gelen yeterli destek bu okulda eğitim vermeme yönelik karar verme sürecimi etkiliyor.
4. Okulum/sınıfım hakkında kararlar verebilme konusunda yetkilendirilmem bu okulda kalma konusundaki kararımı etkiliyor.
5. Okulda pozitif bir eğitim ve öğrenim ortamı var ve okulumda eğitim vermeye devam etmeyi planlıyorum.
6. Okul yönetimi öğretmenleri profesyoneller olarak değerlendiriyor ve bu okulda eğitim vermeye devam etmeyi planlıyorum.