Uygulama Öğretmenleri Hakkındaki Özel Alan Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Uygulama Öğretmenleri Hakkındaki Özel Alan Yeterlikleri Ölçeği (UÖHÖAYÖ), sınıf öğretmeni adaylarının, staj yaptıkları okullardaki uygulama öğretmenlerinin sahip olduğu özel alan yeterlikleri hakkındaki algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, 2014 yılında Güney Hacıömeroğlu ve Çiğdem Şahin tarafından yapılan kapsamlı bir ölçek geliştirme çalışması sonucunda literatüre kazandırılmıştır. Bu araç, öğretmenlik mesleği uygulamasının kalitesini ve öğretmen adaylarının bu süreçten edindiği kazanımları değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, adayların uygulama öğretmenlerinin alan bilgisi, pedagojik becerileri ve mesleki tutumlarına dair görüşlerini sistematik olarak toplamayı hedefler. Elde edilen veriler, öğretmen yetiştirme programlarının ve sahada görev yapan uygulama öğretmenlerine yönelik hizmet içi eğitimlerin geliştirilmesi için temel teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Uygulama Öğretmenleri, Öğretmen Adayları, Özel Alan Yeterlikleri, Algı, Sınıf Öğretmenliği, Ölçek Geliştirme, Mesleki Yeterlik.

Yazarlar

Güney Hacıömeroğlu, Çiğdem Şahin.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite eğitimlerinin son aşamalarında yer alan sınıf öğretmeni adaylarının staj deneyimleri sırasında etkileşimde bulundukları uygulama öğretmenlerinin özel alan yeterlikleri düzeyine ilişkin algılarını belirlemektir. Bu algıların ölçülmesi, öğretmen eğitimi programlarının ve uygulama okullarındaki rehberlik süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek için önemli veriler sunar.

Özellikle öğretmenlik uygulaması sürecinde, uygulama öğretmenlerinin alan bilgisi ve bunu aktarma becerisi, adayların mesleki gelişimini doğrudan etkilemektedir. Bu ölçek, uygulama öğretmenlerinin bu kritik rollerini ne kadar başarılı icra ettiklerini adayların bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamakta ve böylece program geliştirme çalışmalarına ışık tutmaktadır.

Yapı

Ölçek, uygulama öğretmenlerinin özel alan yeterliklerine dair algı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle öğretmen yeterliklerinin üç ana boyutunu içerir: alan bilgisi, pedagojik formasyon (öğretme becerileri) ve mesleki tutumlar. Ölçek, öğretmen adaylarının bu bileşenleri uygulama öğretmenlerinde ne ölçüde gözlemlediğini ve algıladığını değerlendirir.

Ölçülen yapı, yalnızca uygulama öğretmeninin teknik becerilerini değil, aynı zamanda adayların bu becerilere yönelik sübjektif değerlendirmelerini de kapsar. Bu, öğretmen yetiştirme alanında kritik bir öneme sahip olan algı temelli bir yapıdır. Ölçek, adayların mesleki gelişimlerini etkileyen bu algıları nicel olarak analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Uygulama Öğretmenleri Hakkındaki Özel Alan Yeterlikleri Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde geçerlik çalışmaları, psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüştür. Orijinal makalede (Hacıömeroğlu & Şahin, 2014) detayları sunulan çalışmada, ölçeğin yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen yapıları ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Ayrıca, ölçeğin içerik geçerliği, alanında uzman akademisyenler ve deneyimli uygulama öğretmenleri görüşleri alınarak sağlanmıştır. Uzman görüşleri, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen özel alan yeterlikleri kavramını tam ve doğru bir şekilde kapsayıp kapsamadığını kontrol etmeye yardımcı olmuştur. Ölçek, bu sayede hem yapısal hem de içerik açısından güçlü bir geçerlik temeline oturmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Akademik ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak, maddeler arasındaki tutarlılığı belirlemek amacıyla Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde veya yüksek çıkması, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik sonuçlarının detayları, Hacıömeroğlu ve Şahin (2014) tarafından yayımlanan orijinal makalede sunulmuştur. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin sınıf öğretmeni adayları grubunda güvenilir sonuçlar ürettiğini ve tekrarlı ölçümlerde istikrarlı veriler sağlayacağını teyit etmektedir. Güvenirlik, psikometrik araçların kalitesini belirleyen temel ölçütlerdendir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin nihai yapısını belirlemek ve alt boyutlarını ortaya çıkarmak için faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin özel alan yeterlikleri yapısını temsil eden ve birbirinden ayrışan birden fazla alt boyuta sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu alt boyutlar, uygulama öğretmenlerinin farklı yeterlik alanlarını (örneğin; öğretim stratejileri, materyal kullanımı, öğrenci motivasyonu) ayrıştırmaktadır.

Faktör yükleri ve öz değerler gibi istatistiksel veriler, ölçeğin yapısal geçerliğinin kanıtlanmasında kullanılmıştır. Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısının güçlü ve teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu yapı, araştırmacılara uygulama öğretmenlerinin yeterlik algısını daha spesifik bileşenler üzerinden inceleme imkanı sunmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Algı ve Yeterlik Değerlendirme Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5’li veya 7’li Likert formatında kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları (Sınıf Öğretmenliği Lisans Programı Öğrencileri)

Age Group: Genellikle 20-25 yaş aralığı (Lisans son sınıf öğrencileri)

Population Details: Çalışma, Sınıf Öğretmenliği lisans programına kayıtlı olan ve staj uygulamalarını gerçekleştiren öğretmen adayları üzerinde yürütülmüştür. Ölçek, bu popülasyonun algılarını ölçmek üzere standardize edilmiştir.

Test Methodology: Kendi bildirimine dayalı (Self-report) algı ölçümü. Adaylar, uygulama öğretmenlerinin gözlemledikleri yeterlik düzeylerini sübjektif olarak değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Stajyer Öğretmen, Pedagojik Formasyon, Mesleki Gelişim, Algı Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Uygulama Okulları.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Güney Hacıömeroğlu

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal makaleden kontrol edilmelidir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Orijinal makalede belirtilmiştir (Genellikle çalıştığı üniversite adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmış olup, bilimsel araştırmalarda yazarlara uygun atıf yapılmak suretiyle kullanılabilir. Ölçeğin ticari veya geniş ölçekli kurumsal kullanımı için sorumlu yazar (Güney Hacıömeroğlu) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Bilinmiyor (Akademik çalışmalarda genellikle ücretsizdir).

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2014 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Hacıömeroğlu, G., ve Şahin, Ç. (2014). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Uygulama Öğretmenleri Hakkındaki Özel Alan Yeterlikleri Algısı. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15) , 473-486. Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: uygulama-ogretmenleri-hakkindaki-ozel-alan-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Uygulama Öğretmenleri Hakkındaki Özel Alan Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

NOT: Orijinal kaynak içeriğinde ölçeğin maddeleri yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için Hacıömeroğlu ve Şahin (2014) tarafından yayımlanan hakemli makaleye başvurulması gerekmektedir.