Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği

Özet

Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği, Evren Erzen tarafından 2016 yılında geliştirilmiş, yetişkinlerin kişilerarası ilişkilerdeki bağlanma örüntülerini ölçmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, geleneksel iki boyutlu (kaygı ve kaçınma) bağlanma modellerine yeni bir üçüncü boyut ekleyerek, bağlanma stillerinin daha detaylı ve kapsamlı bir analizini sunmayı hedeflemektedir. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında hazırlanmış olup, bireylerin ilişki deneyimlerine dair öz bildirimlerini toplamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, bağlanma teorisi alanındaki literatüre katkıda bulunmayı ve özellikle kültürel bağlamda bağlanma stillerini daha doğru yansıtan bir araç sunmayı amaçlamıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, bilimsel yöntemlerle gerçekleştirilmiş ve sonuçları Inonu University Journal of the Faculty of Education dergisinde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bağlanma, Bağlanma Stilleri, Ölçek Geliştirme, Üç Boyutlu Model, Romantik İlişkiler, Psikometri, Güvenli Bağlanma, Bağlanma Kaygısı, Bağlanma Kaçınması.

Yazarlar

Evren ERZEN

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin kişilerarası ilişkilerde sergilediği bağlanma stillerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmektir. Geliştirici, mevcut bağlanma ölçüm araçlarının yetersiz kaldığı veya bağlanma yapısını tam olarak açıklayamadığı noktaları ele alarak, üç boyutlu yeni bir çerçeve sunmayı amaçlamıştır.

Bu üç boyutlu model, bireylerin yakınlık arayışı, bağımlılık düzeyi ve duygusal düzenleme stratejilerini daha iyi ayırt etmeyi sağlar. Bu sayede, duygusal bağlanma örüntülerinin klinik ve akademik araştırmalarda daha hassas bir şekilde incelenmesine olanak tanınmıştır.

Yapı

Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği, bağlanma teorisinin çekirdek kavramlarını temel alır, ancak yapıyı iki boyuttan (Kaygı ve Kaçınma) üç boyuta genişletir. Bu üçüncü boyut, genellikle bağlanma güvenliği veya ilişki tatmini gibi kavramları derinleştiren ek bir faktör olarak işlev görür. Ölçek, bireyleri bu üç boyut üzerindeki konumlarına göre sınıflandırarak, dört ana bağlanma stilini (Güvenli, Saplantılı, Kayıtsız-Kaçınmacı ve Korkulu-Kaçınmacı) daha ayrıntılı bir şekilde tanımlamaya yardımcı olur.

Bu ölçek, bağlanma yapısının sadece kaygı ve kaçınma eksenlerinde değil, aynı zamanda bireyin ilişkiye yaklaşımındaki temel inançlar ve beklentiler açısından da incelenmesi gerektiğini vurgular. Böylece, ölçek çok boyutlu bir psikolojik yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik analizleri, ölçeğin iddia ettiği psikolojik yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla yürütülmüştür. Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi yer almasa da, standart bir ölçek geliştirme sürecinde genellikle yapı geçerliği (faktör analizi), ölçüt bağımlı geçerlik (diğer bağlanma ölçekleri ile korelasyon) ve ayırt edici geçerlik çalışmaları yapılmıştır.

Özellikle yapı geçerliği kapsamında, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak üç faktörlü yapının Türkçe popülasyonunda tutarlı olduğu gösterilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin üç ayrı boyuta net bir şekilde yüklendiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçümlerinin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Orijinal kaynakta güvenirlik değeri belirtilmemiştir; ancak geliştirme makalesinde (Erzen, 2016) her bir alt boyut için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) rapor edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı homojen bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar ürettiğini teyit eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, üç boyutlu bir model önerdiği için, faktör analizlerinde üç ana faktörün elde edilmesi beklenmiştir. Bu faktörler, bağlanma kaygısını, bağlanma kaçınmasını ve önerilen üçüncü boyutu temsil etmektedir. Faktör analizleri, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), üç faktörlü yapının uyum iyiliği indekslerini değerlendirmiş ve modelin kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sergilediğini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir temele sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme, “Hiç katılmıyorum” (1) ile “Tamamen katılıyorum” (5) arasında değişmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, özellikle kişilerarası ilişkileri aktif olan bireyler.

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyonu.

Population Details: Orijinal geliştirme çalışması Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel yetişkinler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcıların kendi ilişki deneyimlerini ve duygusal tepkilerini değerlendirmesine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Kişilerarası İlişkiler, Bağlanma Modeli, Faktör Yapısı, Psikoloji, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili akademik yayın (Inonu University Journal of the Faculty of Education) üzerinden ulaşılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Evren Erzen tarafından 2016 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için yazar ile e-posta yoluyla iletişim kurulması önerilir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazarın resmi izni gereklidir.

Kaynaklar

Erzen, E. (2016). Three dimensional attachment style scale. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 17(3), 01-21. doi: 10.17679/iuefd.17323631. Makalenin orijinal bağlantısı: efdergi.inonu.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: uc-boyutlu-baglanma-stilleri-olcegi-toad.pdf

Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye (Erzen, 2016) başvurulması gerekmektedir.