Antrenör-Sporcu Arasındaki İlişkilerde Bağlanma Stilleri Ölçeği

Özet

Bu ölçek, sporcuların antrenörleriyle kurdukları ilişkilerdeki bağlanma stillerini (güvenli, kaçınan ve kaygılı) değerlendirmek amacıyla uyarlanmıştır. Ölçek, 19 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır ve sporcu bakış açısıyla antrenörüne yönelik geliştirdiği bağlanma örüntülerini ölçmeyi hedefler. Türk kültürüne uyarlama çalışması, Özlem Zengin tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin psikometrik özelliklerinin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Antrenör, Sporcu, Bağlanma Stilleri, Spor Psikolojisi, Ölçek Uyarlama, Güvenlik, Performans, İlişki Kalitesi

Yazarlar

Özlem Zengin

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sporcuların antrenörleri ile kurdukları ilişkilerdeki bağlanma davranışlarını ve stillerini belirleyerek, bu ilişkisel yapının psikolojik ve performansa dayalı sonuçlarını incelemeye olanak sağlamaktır.

Bu uyarlama çalışması, spor psikolojisi alanında antrenör-sporcu arasındaki ilişkinin kalitesini bilimsel olarak değerlendirebilecek, Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik kanıtlarına sahip standart bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bağlanma teorisinin temel boyutlarını, antrenör-sporcu arasındaki dyadik ilişkiye adapte etmektedir. Ölçülen yapı, sporcunun antrenörüne karşı geliştirdiği duygusal yakınlık, güven ve bağımlılık düzeylerini kapsayan ve literatürde kabul gören üç temel alt boyuttan oluşmaktadır:

• Kaçınan Bağlanma Boyutu: Antrenörden duygusal destek veya yardım istemekten kaçınma eğilimi.
• Kaygılı Bağlanma Boyutu: Antrenörün kendisini bir sporcu olarak önemseyip önemsemediği konusunda sürekli endişe taşıma.
• Güvenli Bağlanma Boyutu: Antrenöre karşı sadakat, güven ve destek beklentisi içinde olma.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, uyarlanan ölçeğin Türk kültüründeki boyutlarını ve niteliğini ortaya koymak için kullanılan önemli bir istatistiksel yöntemdir (Erkuş 2003).

Antrenör-sporcu ilişkisi bağlamında Türk kültüründe de uygun olup olmadığının belirlenmesi için yapılan analizde, faktör yük değerleri için kabul düzeyi 0,50 olarak belirlenmiştir. Üç faktör için yapılan değerlendirmede, maddelerin faktör yüklerinin istenilen düzeyde olduğu ve maddeler arasında binişiklik (overlap) sorununun bulunmadığı tespit edilmiş, bu da yapısal geçerliğin sağlandığını göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, en çok bilinen güvenirlik belirleme yöntemlerinden biri olan Cronbach’s Alpha katsayısı ile test edilmiştir. Bu yöntem, maddelerin birbiriyle uyumuna bakılarak güvenirliğin kestirilmesine dayanır (Başol 2013).

Sporcu versiyonu için elde edilen güvenilirlik katsayıları, alt boyutların ve toplam puanın yüksek derecede güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Güvenilirlik katsayısı değerleri 0,796 ile 0,863 arasında değişkenlik göstermektedir.

• Kaçınan Bağlanma: 0,800
• Kaygılı Bağlanma: 0,796
• Güvenli Bağlanma: 0,863
• Toplam Bağlanma: 0,836

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Analizler sonucunda ölçeğin 19 madde ve orijinal ölçekteki gibi üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır.

Faktör yüklerinin 0,50 kabul düzeyini karşıladığı ve maddelerin faktörlere net bir şekilde ayrıştığı belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak dayandığı üç boyutlu yapıyı (Kaçınan, Kaygılı, Güvenli) kültürel olarak da başarıyla koruduğunu teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

Format: 19 madde, 3 alt boyutlu, 5’li Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sporcular

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle rekabetçi sporcular)

Popülasyon Detayları: Antrenör-sporcu ilişkisi içinde bulunan bireyler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri, Sporcu Gelişimi, İlişki Kalitesi, Kaçınan Bağlanma, Kaygılı Bağlanma, Güvenli Bağlanma

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Yok

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi Yok

Yazışma Adresi: Selçuk Üniversitesi, Konya (Tez Kurumu)

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Ölçek, Özlem Zengin tarafından 2019 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için öncelikle sorumlu yazar Özlem Zengin’den ve telif hakkı sahibinden izin alınması önerilir.

Kaynaklar

• Zengin, Ö. (2019). Antrenör-sporcu arasındaki ilişkilerde bağlanma stilleri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
• Erkuş, A. (2003). Psikometri Üzerine İncelemeler.
• Başol, G. (2013). Güvenirlik Kestirimi Yöntemleri.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: antrenor-sporcu-arasindaki-iliskilerde-baglanma-stilleri-olcegi-toad.pdf

Antrenör-Sporcu Arasındaki İlişkilerde Bağlanma Stilleri Ölçeği Maddeleri

Ölçek 19 madde 3 faktörden oluşmakta. Derecelendirme 5 li likert tipi “(1) kesinlikle katılmıyorum”, (2) “katılmıyorum”, (3) “kararsızım”, (4) “katılıyorum” ve (5) “kesinlikle katılıyorum” şeklindedir.

• Kaçınan Bağlanma Boyutu (7m): Endişelerimi gidermek için antrenörümden yardım istemem
• Kaygılı Bağlanma Boyutu (7m): Antrenörüm beni bir sporcu olarak önemsiyor mu diye sık sık merak ederim
• Güvenli Bağlanma Boyutu (5m): Antrenörümün bana sadık olduğunu bilirim