Üç Boyutlu Katkı Ölçeği

Özet

Üç Boyutlu Katkı Ölçeği, bireylerin belirli bir bağlamdaki (genellikle eğitim veya organizasyonel ortamlar) katkı düzeylerini ve niteliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Ölçeğin Türkiye uyarlaması, Aldemir ve Balcı Çelik (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmek üzere yürütülmüştür. Çalışmada, orijinal ölçeğin yapısal modelinin Türk kültürüne uygunluğu psikometri yöntemlerle incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Üç Boyutlu Katkı Ölçeği, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Eğitim Psikolojisi, Katkı Davranışı.

Yazarlar

Abdullah ALDEMİR, Sibel BALCI ÇELİK.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin belirli bir ortama sağladıkları katkıyı nicel, nitel ve/veya davranışsal boyutlarda değerlendirmektir. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çalışması ise, orijinal ölçek tarafından ölçülen yapının Türk kültürü ve dili bağlamında da geçerli ve güvenilir sonuçlar üretmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türk akademik ve pratik alanlarında katkı davranışı üzerine yapılan araştırmalara standart bir ölçüm aracı sunulması amaçlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Üç Boyutlu Katkı Ölçeği, adından da anlaşılacağı gibi, katkı kavramını üç farklı boyut veya faktör üzerinden ele almaktadır. Bu boyutlar genellikle bireyin gösterdiği çabayı, sonuçların kalitesini ve/veya katkının kapsamını içerebilir. Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin gönüllü olarak bir grubun, kurumun veya topluluğun hedeflerine ulaşmasına yönelik sağladığı pozitif ve yapıcı eylemler bütünüdür. Bu yapı, genellikle eğitimde öğrenci katılımını veya örgütsel psikolojide çalışan performansını değerlendirmek için kullanılır.

Geçerlik

Üç Boyutlu Katkı Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sürecinde, yapısal bütünlüğün korunup korunmadığını belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Özellikle yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiş ve orijinal ölçeğin üç boyutlu yapısının Türkçe veri setiyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Uyum indekslerinin (örn., RMSEA, CFI, TLI) kabul edilebilir düzeylerde olması, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ayrıca, dilsel geçerliği sağlamak amacıyla çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplamaları üzerinden gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması (Aldemir & Balcı Çelik, 2020), ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir iç güvenirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Tipik olarak, tüm ölçek için hesaplanan Cronbach’s Alpha değerleri .80’in üzerinde bulunmuştur; bu da ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Alt boyutlar için hesaplanan güvenirlik katsayıları da kabul edilebilir aralıklarda yer almaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını test etmek amacıyla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de belirginleştiğini göstermiştir. DFA sonuçları ise, orijinal ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü modelinin (örneğin, Çaba, Kalite ve Kapsam) veri setine mükemmel veya iyi düzeyde uyum sağladığını doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçeğe bağlı olarak 5’li veya 7’li Likert tipi olabilir. Detaylar kaynak makalede mevcuttur.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, öğretmenler veya genel yetişkin popülasyon (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yürütülmüştür.)

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Aldemir ve Balcı Çelik (2020) çalışması, çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Yapısal eşitlik modellemesi (SEM) teknikleri kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği için Cronbach’s Alpha katsayısı hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Psikometri, Eğitim, Katkı, Öğrenci Katılımı, Cronbach Alfa, DFA.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Abdullah ALDEMİR

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi bilgisi kaynakta mevcut değildir (Sorumlu yazarın kurumsal e-posta adresi üzerinden iletişim kurulması önerilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl 2020’dir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya eğitim/araştırma amaçlı kullanımı için orijinal ölçek geliştiricilerinden ve uyarlama makalesinin sorumlu yazarından izin alınması tavsiye edilir. Makalenin kendisi akademik bir dergide açık erişim yoluyla yayınlanmıştır.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: uc-boyutlu-katki-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Aldemir, A., ve Balcı Çelik, S. (2020). Üç Boyutlu Katkı Ölçeğinin Türkçe ’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Kastamonu Education Journal, 28(1), 539-548. doi:10.24106/kefdergi.3763. Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Üç Boyutlu Katkı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye (Aldemir & Balcı Çelik, 2020) başvurulması gerekmektedir.

Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığından buraya eklenememiştir. Maddeler, uyarlama çalışmasının yayınlandığı akademik dergideki makale içerisinde yer almaktadır.