Travma Sonrası Gelişim Envanteri

Özet

Travma Sonrası Gelişim Envanteri (TSGE), bireylerin yaşadıkları ağır yaşam olayları veya travmalar sonrasında deneyimledikleri olumlu psikolojik değişimleri ve kişisel gelişimi ölçmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Orijinal adı Posttraumatic Growth Inventory (PTGI) olan bu ölçek, Türkçeye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, özellikle kanser hastaları örnekleminde gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin kültürel geçerliliğini ve güvenilirliğini Türkiye popülasyonunda göstermeyi amaçlamıştır. Envanter, bireyin travmatik deneyim sonrası ilişkilerinde, hayata bakış açısında ve kişisel gücünde gözlemlediği pozitif değişimleri değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Travma Sonrası Gelişim, Posttraumatic Growth Inventory, TSGE, Ölçek Uyarlaması, Kanser Hastaları, Psikometri, 5’li Likert Ölçeği.

Yazarlar

Ramazan Aydın, Kamile Kabukçuoğlu

[quads id=5]

Amaç

Travma Sonrası Gelişim Envanteri’nin temel amacı, bireylerin zorlayıcı ve travmatik yaşam olaylarına maruz kaldıktan sonra ortaya çıkan yapıcı ve pozitif psikolojik sonuçları sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçeğin Türkiye’deki uyarlaması, Türk kültürüne özgü bağlamda travma sonrası gelişimin düzeyini ve boyutlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilmeyi sağlamayı hedeflemiştir.

Uyarlama çalışması, özellikle kanser tanısı almış ve tedavi gören bireylerin, hastalık süreciyle başa çıkma stratejileri sonucunda deneyimledikleri olumlu değişiklikleri (örneğin, yaşam takdiri, yeni olanaklar, kişisel güç) belirlemeye odaklanmıştır. Bu, klinik ve araştırma ortamlarında travma sonrası müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

TSGE, psikolojide Travma Sonrası Gelişim (TSG) olarak bilinen çok boyutlu yapıyı ölçmektedir. TSG, travmatik bir olayla mücadele etmenin bir sonucu olarak ortaya çıkan olumlu psikolojik değişimdir. Ölçek, genellikle beş ana faktör altında toplanan maddelerden oluşur:

• Başkalarıyla İlişkilerde Değişim: Empati, yakınlık ve sosyal destek algısındaki artış.
• Yeni Olanaklar: Hayatın yeni yollarını keşfetme ve yeni ilgi alanları geliştirme.
• Kişisel Güç: Kendini daha güçlü, dirençli ve öz yeterli hissetme.
• Manevi Değişim: Yaşamın anlamı veya ruhsal inançlarla ilgili daha derin bir anlayış geliştirme.
• Yaşam Takdiri: Hayatın değerini ve kıymetini daha fazla anlama.

Geçerlik

Travma Sonrası Gelişim Envanteri’nin Türkiye uyarlaması, Aydın ve Kabukçuoğlu (2020) tarafından yürütülen çalışmada geçerlik analizlerine tabi tutulmuştur. Bu çalışma, ölçeğin yapı geçerliğini incelemeye odaklanmıştır.

Geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır. Özellikle kanser hastaları örnekleminde yapılan bu analizler, orijinal ölçeğin boyutlarının Türkçe versiyonunda korunup korunmadığını veya farklı bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığını araştırmıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmalarında güvenirlik, ölçeğin zaman içinde ve farklı koşullar altında tutarlı sonuçlar verip vermediğini gösterir. Aydın ve Kabukçuoğlu (2020) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği (Cronbach’s Alpha katsayısı) incelenmiştir.

Geçerli bir uyarlama sürecinde, güvenilirlik katsayısının kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Bu, 23 maddelik envanterin, travma sonrası gelişim yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Aydın ve Kabukçuoğlu (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, envanterin faktör yapısını incelemiştir. Orijinal Posttraumatic Growth Inventory (PTGI) genellikle beş faktörlü bir yapıya sahiptir.

Çalışmanın temel amacı, bu beş faktörlü yapının Türkiye’deki kanser hastaları örnekleminde de geçerli olup olmadığını test etmekti. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin alt boyutlarının Türk popülasyonunda da psikometrik olarak ayrışabildiğini ve kuramsal yapıyı desteklediğini ortaya koymuştur.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 23 madde içeren bir öz bildirim envanteridir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Çalışmanın yapıldığı örneklemde yetişkin kanser hastaları kullanılmıştır, ancak ölçek genel olarak travmatik deneyim yaşamış yetişkin popülasyona uygulanabilir.

Population Details: Ölçek, kanser tanısı almış bireyler üzerinde geçerlenmiştir. Bu durum, ölçeğin kronik hastalıklar ve zorlu sağlık süreçleri bağlamındaki hassasiyetini göstermektedir.

Test Methodology: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Katılımcılar, travmatik olayın ardından her maddenin kendileri için ne kadar geçerli olduğunu belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Posttravmatik Büyüme, Psikolojik Değişim, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Onkoloji, Sağlık Psikolojisi, 23 Madde, Likert.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Kamile Kabukçuoğlu)

Correspondence Address: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Antalya, Türkiye (Tahmini Kurumsal Adres)

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl 2020’dir.

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin kullanımı için telif hakları ve izinler konusunda sorumlu yazar Kamile Kabukçuoğlu ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

1. Aydın, R., & Kabukçuoğlu, K. (2020). The factor structure of the posttraumatic growth inventory in cancer patients in Turkey. Health Soc Care Community, 28, 1603–1610. https://doi.org/10.1111/hsc.12985
2. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), 455-471. (Orijinal ölçek kaynağı).

[quads id=5]

Travma Sonrası Gelişim Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal PDF materyalleri aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• travma-sonrasi-gelisim-olcegi-toad.pdf
• travma-sonrasi-gelisim-olcegi-toad.pdf

Envanter 23 maddeden oluşmaktadır ve katılımcılar, yaşadıkları travmatik olaylar sonucunda aşağıdaki değişimleri ne ölçüde deneyimlediklerini 5’li Likert ölçeği üzerinde belirtirler (0: Hiçbir şekilde değişmedim – 5: Çok büyük ölçüde değiştim).

(Not: Maddelerin tam metni kaynak PDF dosyasında bulunmaktadır.)