Kanser Hastalarında Travma Sonrası Gelişim Ölçeği

Özet

Kanser Hastalarında Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, bireylerin kanser gibi yaşamı tehdit eden bir kriz sonrası deneyimledikleri olumlu psikolojik değişimleri ve kişisel gelişimi ölçmek amacıyla geliştirilen bir araçtır. Bu ölçek, Tedeschi ve Calhoun tarafından geliştirilen orijinal Travma Sonrası Gelişim Envanteri’nin (PTGI) Türkçe’ye uyarlanmış ve Türk kanser hastaları popülasyonunda psikometrik özelliklerinin incelenmesiyle oluşturulmuştur. Çalışma, özellikle kanser tanısı ve tedavisi sürecinde bireylerin yaşamlarında meydana gelen pozitif dönüşümleri, ilişkilerde derinleşmeyi ve kişisel güçlenmeyi değerlendirmeyi hedefler.

Anahtar Kelimeler

Travma Sonrası Gelişim, Kanser, Psikolojik Değişim, Uyarlama, PTGI, Onkoloji, Sağlık Psikolojisi, Psikometri.

Yazarlar

Rüveyde Aydın, Kübra Kabukçuoğlu

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Travma Sonrası Gelişim (TSG) kavramını kanser hastaları bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Kanser teşhisi, yoğun bir travmatik stres kaynağı olmakla birlikte, bazı bireylerde derin kişisel dönüşümlere yol açabilmektedir. Ölçek, bu dönüşümlerin beş ana boyutunu (ilişkilerde değişim, yeni olasılıklar, kişisel güç, yaşama değer verme ve spiritüel değişim) nicel olarak değerlendirerek, klinik ve araştırma ortamlarında hastaların psikososyal ihtiyaçlarını ve iyilik hallerini anlamaya katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin 2020 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması, PTGI’nın faktör yapısının Türk kültürüne ve kanser hastalarının spesifik deneyimlerine uygun olup olmadığını belirlemek ve ilgili literatüre bilimsel bir araç kazandırmak amacıyla yapılmıştır. Bu uyarlama, kanserle mücadele eden bireylerin adaptasyon süreçlerini inceleyen araştırmacılar için kritik bir araç sağlamaktadır.

Yapı

Kanser Hastalarında Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, psikolojideki Travma Sonrası Gelişim (TSG) yapısını ölçmektedir. TSG, zorlu yaşam olayları veya travmalar sonrasında ortaya çıkan pozitif psikolojik değişiklikler olarak tanımlanır. Tedeschi ve Calhoun’a göre bu yapı, genellikle beş temel boyutta kendini gösterir:

• İlişkilerde Değişim: Başkalarıyla daha yakın ve anlamlı ilişkiler kurma, empati yeteneğinin artması.
• Yeni Olasılıklar: Hayat yolunda yeni yollar bulma, yeni ilgi alanları geliştirme veya gelecekle ilgili farklı hedefler belirleme.
• Kişisel Güç: Kişinin kendi gücünü ve hayatta kalma yeteneğini daha iyi anlaması.
• Hayata Değer Verme: Yaşamın değerini ve kıymetini daha fazla takdir etme.
• Spiritüel Değişim: Spiritüel inançlarda veya yaşam felsefesinde derinleşme veya değişim.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Aydın ve Kabukçuoğlu (2020) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, orijinal PTGI’nın faktör yapısının Türk kanser hastaları popülasyonunda da kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ölçeğin yapısal geçerliği, kanser deneyimini takiben ortaya çıkan pozitif psikolojik adaptasyonu ölçme yeteneğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen veriler, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret etmektedir. Spesifik güvenirlik katsayıları makalede detaylandırılmış olup, ölçeğin güvenilir bir psikometrik araç olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Aydın ve Kabukçuoğlu (2020) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısı doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiştir. Araştırmacılar, orijinal 21 maddelik PTGI’nın beş faktörlü yapısının Türk kanser hastaları örneğinde nasıl bir uyum gösterdiğini test etmişlerdir. DFA sonuçları, modelin uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, beş faktörlü yapının (Yeni Olasılıklar, İlişkilerde Değişim, Kişisel Güç, Yaşama Değer Verme, Spiritüel Değişim) Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu doğrulamıştır. Bu bulgular, travma sonrası gelişimin çok boyutlu doğasını kanser hastalarında da geçerli kılmaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal PTGI 6’lı Likert kullanır, 0’dan 5’e kadar puanlama beklenir, ancak uyarlama çalışmasının spesifik derecelendirme bilgisi eksiktir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Klinik Popülasyon

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Kanser tanısı almış veya kanser tedavisi görmüş hastalar.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

PTGI, Travma Sonrası Gelişim Envanteri, Kanser Hastaları, Uyarlama Çalışması, Psikososyal Onkoloji, Rüveyde Aydın, Psikolojik Dayanıklılık.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Rüveyde Aydın (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiriciler (Tedeschi ve Calhoun) ile uyarlama çalışmasının sorumlu yazarı (Rüveyde Aydın) ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik kullanım için genellikle izin gereklidir.

The original PDF can be downloaded here: kanser-hastalarinda-travma-sonrasi-gelisim-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Aydin, R., & Kabukçuoğlu, K. (2020). The factor structure of the posttraumatic growth inventory in cancer patients in Turkey. Health & Social Care in the Community, 28, 1603–1610. https://doi.org/10.1111/hsc.12985

Makalenin tam metnine aşağıdaki linkten erişilebilir: onlinelibrary.wiley.com

Kanser Hastalarında Travma Sonrası Gelişim Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanıcıların ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar Rüveyde Aydın ile iletişime geçmeleri veya referans olarak verilen akademik makaleyi incelemeleri gerekmektedir.