Table of Contents
Özet
TIMSS-R Matematik Alt Testi, Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerlendirme Kuruluşu (IEA) tarafından yürütülen Üçüncü Uluslararası Matematik ve Fen Araştırması Tekrarı (TIMSS-R, 1999) kapsamında geliştirilen matematik yeteneği ölçüm araçlarından biridir. Bu ölçek, F. Süslü (2008) tarafından Türkiye evreninde kullanılmak üzere uyarlanmış ve incelenmiştir. Uyarlama çalışmasının temel amacı, ölçeğin Türkiye örnekleminde yapı geçerliliğinin incelenmesi ve öğrencilerin matematik başarısının kestirilmesidir. Bu çalışma, uluslararası düzeyde standardize edilmiş bir testin yerel bağlamda psikometrik özelliklerini değerlendirme ihtiyacından doğmuştur.
Anahtar Kelimeler
TIMSS-R, Matematik Başarısı, TIMSS, Yapı Geçerliliği, Uyarlama, Eğitim Değerlendirme.
Yazarlar
Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerlendirme Kuruluşu (IEA) (Orijinal Test Geliştiricisi), Süslü, F. (Türkiye Uyarlaması).
Amaç
TIMSS-R Matematik Alt Testi’nin temel amacı, farklı ülkelerdeki öğrencilerin matematik alanındaki bilgi ve becerilerini uluslararası düzeyde karşılaştırmaktır. Türkiye’deki uyarlama çalışmasının özel amacı ise, 2008 yılında yapılan yüksek lisans tezi kapsamında, orijinal TIMSS-R Matematik Alt Testi’nin Türk öğrencileri üzerindeki yapı geçerliliğini derinlemesine incelemek ve bu test sonuçlarını kullanarak öğrencilerin gelecekteki matematik başarılarını öngörme potansiyelini araştırmaktır.
Yapı
Ölçek, öğrencilerin matematiksel bilgi ve muhakeme becerilerini ölçmeyi amaçlayan geniş bir yapıyı kapsamaktadır. TIMSS çerçevesi genellikle iki ana boyutta matematik başarısını değerlendirir: İçerik Alanları (örneğin, Sayılar, Cebir, Geometri, Veri ve Olasılık) ve Bilişsel Alanlar (örneğin, Bilme, Uygulama ve Akıl Yürütme).
Bu alt test, öğrencilerin sadece ezberlenmiş bilgileri değil, aynı zamanda karmaşık matematik problemlerini çözme, verileri analiz etme ve mantıksal argümanlar geliştirme yeteneklerini de değerlendirerek çok boyutlu bir yapı ölçmektedir.
Geçerlik
Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, F. Süslü’nün (2008) yüksek lisans tezinde ana odak noktası yapı geçerliliğinin incelenmesidir. Yapı geçerliliği, test maddelerinin teorik olarak ölçmesi beklenen matematiksel yapıları ne ölçüde temsil ettiğini araştırmayı içerir.
Bu uyarlama çalışmasında, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi ileri istatistiksel yöntemler kullanılarak ölçeğin Türkiye evreninde orijinal çok boyutlu yapıyı koruyup korumadığı analiz edilmiştir. Geçerlik çalışmaları, testin uluslararası standartlara uygunluğunun yerel düzeyde teyit edilmesini sağlamıştır.
Güvenirlik
Orijinal kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, uluslararası standartlarda bir testin uyarlanması sürecinde, testin iç tutarlılığını (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliğini gösteren çalışmaların yapılması beklenir.
TIMSS testleri, genellikle yüksek güvenilirlik katsayılarına sahiptir. Türkiye uyarlamasında da, matematik alt testinin Türk öğrencileri arasında tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını gösteren psikometrik analizler gerçekleştirilmiştir.
Faktör Analizi
Süslü (2008) tarafından gerçekleştirilen çalışma, özellikle yapı geçerliliğini incelediği için, Faktör Analizi (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi) temel analiz yöntemlerinden biri olmuştur. Bu analiz, testin matematik başarısını temsil eden farklı içerik ve bilişsel boyutlara ayrılıp ayrılmadığını, yani testin çok faktörlü yapısının Türkiye bağlamında doğrulanıp doğrulanmadığını tespit etmeyi amaçlamıştır.
Araç
Test Türü: Uyarlama (Orijinali uluslararası düzeyde standardize edilmiş başarı testi)
Format: Çoktan Seçmeli ve Açık Uçlu Cevaplar içeren standartlaştırılmış test formatı.
Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).
Popülasyon Grubu: Eğitim alanındaki öğrenciler.
Yaş Grubu: Genellikle 8. sınıf öğrencileri (yaklaşık 13-14 yaş grubu), TIMSS-R’nin odaklandığı hedef kitle.
Popülasyon Detayları: Türkiye’deki 8. sınıf öğrencileri örneklemi. Uyarlama çalışmasında kullanılan evren ve örneklem detayları, ilgili yüksek lisans tezinde yer almaktadır.
Test Metodolojisi: Uluslararası karşılaştırmalı değerlendirme metodolojisi. Madde Tepki Kuramı (Item Response Theory – IRT) modelleri, uluslararası karşılaştırmaların standartlaştırılması ve puanlaması için yaygın olarak kullanılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
TIMSS, Matematik, Yapı Geçerliliği, Uluslararası Karşılaştırma, Eğitim Başarısı, Türkiye Uyarlaması.
Yazarlar
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.
Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.
Yazışma Adresi: Yüksek lisans tezi Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanmıştır.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için IEA ve uyarlama çalışmasını yapan yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Ücret: Ölçeğin kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir.
Test Yılı: Orijinal TIMSS-R testi 1999 yılında uygulanmıştır. Türkiye uyarlama çalışması 2008 yılında tamamlanmıştır.
Kaynaklar
-
Süslü, F. (2008). TIMSS-R matematik alt testinin Türkiye evreninde yapı geçerliliğinin incelenmesi ve matematik başarısının kestirilmesi (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
-
Bu teze erişim için bağlantı: tez.yok.gov.tr
-
Orijinal PDF dosyası bu kaynakta belirtilmemiştir.
-
IEA. (1999). Third International Mathematics and Science Study – Repeat (TIMSS-R) Assessment Frameworks and Specifications. International Association for the Evaluation of Educational Achievement.
TIMSS-R Matematik Alt Testi Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır ve bu nedenle buraya eklenememiştir. TIMSS-R test maddeleri, IEA’nın telif hakkı koruması altındadır ve kamuya açık kaynaklarda maddelerin tamamına erişim sınırlıdır.
Cite this article
memjavad (2025). TIMSS-R Matematik Alt Testi. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/timss-r-matematik-alt-testi/
memjavad. "TIMSS-R Matematik Alt Testi." Turkish Psychological Scales, 15 Nov. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/timss-r-matematik-alt-testi/.
memjavad. "TIMSS-R Matematik Alt Testi." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/timss-r-matematik-alt-testi/.
memjavad (2025) 'TIMSS-R Matematik Alt Testi', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/timss-r-matematik-alt-testi/.
[1] memjavad, "TIMSS-R Matematik Alt Testi," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, November, 2025.
memjavad. TIMSS-R Matematik Alt Testi. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.