Alzheimer Hastalık Değerlendirme Ölçeği- Bilişsel Alt Boyut

Özet

Alzheimer Hastalık Değerlendirme Ölçeği- Bilişsel Alt Boyut (ADAS-Cog), Alzheimer hastalığı olan bireylerde bilişsel bozukluğun şiddetini ve ilerlemesini ölçmek için tasarlanmış uluslararası alanda kabul görmüş bir nöropsikolojik ölçektir. Bu ölçek, orijinal ADAS-Cog’un Türkçe adaptasyonudur. Türkçeye uyarlama çalışması 2006 yılında Mavioğlu ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin hafif ve orta düzeyde Alzheimer hastalığı olan hastalar ile normal denekler arasındaki ayrım gücünü ve psikometrik özelliklerini incelemiştir. ADAS-Cog, özellikle ilaç etkinliği ve hastalık modifikasyonu üzerine yapılan klinik araştırmalarda birincil sonuç ölçütü olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Alzheimer Hastalığı, Bilişsel Bozukluk, ADAS-Cog, Nöropsikoloji, Geriatri, Uyarlama, Hafıza Kaybı

Yazarlar

Hatice Mavioğlu, Murat Gedizlioğlu, Serap Akyel, Türker Aslaner, Erol Eser

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Alzheimer hastalığı tanısı konmuş veya şüphelenilen bireylerde görülen bilişsel işlev bozukluğunun derecesini nicel olarak ölçmektir. Bu alt boyut (Bilişsel Alt Boyut), özellikle dikkat, hafıza, dil ve oryantasyon gibi temel bilişsel alanlardaki yetersizlikleri belirlemek ve zaman içindeki değişiklikleri takip etmek için tasarlanmıştır. Ölçek, hastalığın seyrini izlemede ve tedavi müdahalelerinin etkilerini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Alzheimer Hastalık Değerlendirme Ölçeği- Bilişsel Alt Boyut (ADAS-Cog), genellikle 11 maddeden oluşur ve temel olarak aşağıdaki bilişsel yapıları değerlendirir: Hafıza (kelime hatırlama, tanıma), Oryantasyon (zaman ve mekan), Dil (isimlendirme, anlama, konuşma), Praksis (emirleri yerine getirme) ve dikkat. Yüksek puanlar, bilişsel bozukluğun şiddetinin yüksek olduğunu gösterir. Bu yapı, Alzheimer hastalığının tipik olarak etkilediği kortikal ve subkortikal işlevleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Türkçe versiyonunun geçerlik çalışması, Mavioğlu, H. ve arkadaşları (2006) tarafından yürütülmüştür. Bu çalışma, ölçeğin ayırt edici geçerlik özelliklerini incelemiştir; yani ölçeğin, hafif ve orta düzeyde Alzheimer hastalığı olan hastaları, bilişsel olarak normal olan deneklerden ne kadar başarılı bir şekilde ayırabildiğini göstermiştir. Elde edilen bulgular, Türkçe ADAS-Cog’un klinik popülasyonlarda geçerli bir ölçüm aracı olduğunu desteklemiştir.

Güvenirlik

Mavioğlu ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, Türkçe ADAS-Cog’un iç tutarlılık ve güvenilirlik değerleri incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirler. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda tutarlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmiştir, bu da klinik ve araştırma ortamlarında kullanımının uygun olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Orijinal ADAS-Cog, tek bir toplam puan olarak kullanılsa da, bazı araştırmalar bilişsel bozukluğun farklı yönlerini temsil eden alt faktörlerin varlığını incelemiştir. Türkçe uyarlama çalışmasında da ölçeğin yapısal doğrulaması ve faktör yükleri analiz edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin bilişsel işlevlerin farklı bileşenlerini (örneğin, dil ve hafıza) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Birebir Uygulama (Gözlem ve Performans Görevleri)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Yetişkinler, Geriatrik Popülasyon

Age Group: Genellikle 50 yaş ve üzeri

Population Details: Hafif ve orta düzeyde Alzheimer hastalığı tanısı almış hastalar ile bilişsel olarak sağlıklı kontrol grubu bireyleri.

Test Methodology: Test, bir klinisyen veya eğitimli bir uygulayıcı tarafından hastaya yöneltilen sözlü sorular ve hastanın gerçekleştirmesi istenen performans görevlerinden oluşur.

Anahtar Kelimeler

Hafif Alzheimer, Orta Alzheimer, Bilişsel işlev, Nörodejeneratif Hastalık, Psikometrik özellikler, ADAS-Cog-Tr

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hatice Mavioğlu (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2006

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya resmi klinik araştırmalarda kullanımı için orijinal telif hakkı sahiplerinden izin alınması gerekebilir. Adaptasyon çalışmasının iletişim bilgileri sorumlu yazar tarafından sağlanmıştır.

Kaynak Makale PDF: Orijinal araştırma makalesinin PDF dosyası aşağıda belirtilmiştir.

• The original PDF can be downloaded here: the-validity-and-reliability-of-the-turkish-version-ofalzheimers-disease-assessment-scale-cognitive.pdf

Kaynaklar

Mavioğlu, H., Gedizlioğlu, M., Akyel, S., Aslaner, T., & Eser, E. (2006). The validity and reliability of the Turkish version of Alzheimer’s Disease Assessment Scale-Cognitive Subscale (ADAS-Cog) in patients with mild and moderate Alzheimer’s disease and normal subjects. Int J Geriatr Psychiatry, 21, 259–265. doi: 10.1002/gps.1457

Alzheimer Hastalık Değerlendirme Ölçeği- Bilişsel Alt Boyut Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, telif hakları nedeniyle genellikle orijinal yayınlarda veya lisanslı test kılavuzlarında yer almaktadır.