Terminal Dönem Kanserli Hasta Bakım Güçlükleri Anketi

Özet

Terminal Dönem Kanserli Hasta Bakım Güçlükleri Anketi, Onan – Gökçe (2001) tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu anket, özellikle kanser hastalarının yaşam sonu dönemlerinde bakımını üstlenen hemşire veya sağlık profesyonellerinin karşılaştığı zorlukları ve bu zorluklarla başa çıkma stratejilerini sistematik olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, hemşirelik uygulamalarının karmaşık doğasını, palyatif bakım süreçlerindeki duygusal yükü ve organizasyonel engelleri ölçmeyi hedeflemektedir. Araç, hemşirelerin mesleki zorlanma düzeylerini değerlendirerek, eğitim ve destek programlarının geliştirilmesine yönelik önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Terminal dönem, kanserli hasta bakımı, hemşirelik güçlükleri, palyatif bakım, mesleki stres, ölçek geliştirme, hemşirelik araştırmaları.

Yazarlar

Onan – Gökçe, N.

Amaç

Terminal Dönem Kanserli Hasta Bakım Güçlükleri Anketi’nin temel amacı, terminal dönemdeki kanser hastalarına bakım veren profesyonellerin (özellikle hemşirelerin) deneyimlediği spesifik güçlükleri ve zorlukları ölçmektir. Bu güçlükler genellikle üç ana kategoride incelenmektedir: hastanın fiziksel semptom yönetimi (ağrı, dispne), hastanın ve ailesinin psikososyal ve manevi ihtiyaçlarına yanıt verme zorlukları ve kurumsal/organizasyonel destek eksikliğinden kaynaklanan mesleki stres. Ölçek, hemşirelerin bu zorlukları ne sıklıkta veya hangi yoğunlukta yaşadıklarını belirleyerek, bakım kalitesini artırmaya yönelik müdahale stratejilerinin tasarlanmasına zemin hazırlamaktadır.

Yapı

Bu anketin ölçtüğü psikolojik yapı, “Terminal Dönem Bakım Güçlükleri” olarak tanımlanabilir. Bu yapı, tek boyutlu bir stres veya tükenmişlik ölçümü olmaktan ziyade, hemşirelik mesleğinin terminal dönem bakımındaki çok boyutlu zorlanmasını kapsamaktadır. Ölçeğin, genellikle aşağıdaki alt boyutları içermesi beklenir:

• Fiziksel Bakım Zorlukları: İnatçı ağrı yönetimi, yara bakımı, son anlarda yaşam destek kararları gibi klinik zorluklar.
• Psikososyal ve İletişimsel Güçlükler: Hastanın ölümü kabul etme süreci, aile ile kötü haber paylaşımı, umutsuzlukla başa çıkma ve etik ikilemler.
• Duygusal ve Manevi Güçlükler: Kendi ölüm kaygısıyla yüzleşme, hastayla duygusal bağ kurma ve kayıp sonrası yaşanan yas süreci.
• Organizasyonel Güçlükler: Yetersiz personel, zaman kısıtlamaları, ekip içi iletişim sorunları ve yönetim desteğinin eksikliği.

Anket, bu çoklu boyutları değerlendirerek, terminal dönem bakımının hemşire üzerindeki toplam yükünü ve stres kaynaklarını detaylıca haritalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Onan – Gökçe’nin 2001 tarihli yüksek lisans tez çalışması kapsamında geliştirilen bu ölçeğin geçerlik çalışmaları, tez metninde detaylı olarak sunulmuş olsa da, sağlanan kaynak özetinde bu bilgiye erişilememiştir. Bir geliştirme ölçeği olduğu göz önüne alındığında, genellikle aşağıdaki geçerlik türlerinin incelenmesi beklenir:

• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Ölçek maddelerinin, terminal dönemdeki bakım zorlukları yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri (jüri değerlendirmesi) ile incelenmiş olmalıdır.
• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen alt boyutları ölçüp ölçmediğini belirlemek için faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmış olmalıdır.

Sağlanan kaynak referansında geçerlik bilgisi bulunmamaktadır (“-“). Bu durum, ölçeğin akademik kullanımı için tam geçerlik raporunun orijinal yüksek lisans tezi üzerinden incelenmesini gerektirmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) bilgileri de kaynak özetinde eksiktir (“-“). Geliştirme sürecinde bir iç tutarlılık ölçümü (Internal Consistency) yapılması yaygın bir uygulamadır. Bu bağlamda, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmış olması muhtemeldir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği veya yarımlama güvenirliği gibi diğer güvenirlik yöntemlerinin de uygulanmış olma ihtimali bulunmaktadır. Ancak, bu değerler resmi olarak raporlanmamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşaması, genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) süreçlerini içerir. Bu analiz, hemşirelerin karşılaştığı zorlukların hangi ana temalar veya faktörler altında toplandığını belirlemeye yardımcı olur. Terminal Dönem Kanserli Hasta Bakım Güçlükleri Anketi’nin, muhtemelen, yukarıda belirtilen fiziksel, psikososyal, duygusal ve organizasyonel zorlukları temsil eden çok faktörlü bir yapıya sahip olduğu varsayılmaktadır. Ancak, bu faktörlerin sayısı, faktör yükleri ve varyans açıklama oranları gibi spesifik faktör analizi sonuçları, sağlanan özet bilgide yer almamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: Genellikle 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (Örn: Hiç zorlanmıyorum – Çok zorlanıyorum) kullanılarak tasarlanmış bir öz bildirim anketidir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kanser hastalarına terminal dönem bakım hizmeti veren sağlık profesyonelleri.

Yaş Grubu: Çalışan yetişkinler (Genellikle 20-60 yaş arası hemşireler).

Popülasyon Detayları: Onkoloji servisleri, palyatif bakım üniteleri ve ilgili klinik alanlarda çalışan hemşireler.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların bakım verdikleri terminal dönem hastalarıyla ilgili deneyimlerini yansıtan maddeleri değerlendirmelerini içeren, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan bir öz bildirim yöntemidir.

Anahtar Kelimeler

Onkoloji hemşireliği, yaşam sonu bakımı, kanser, hemşirelik etiği, tükenmişlik, psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor (2001 tezi için genellikle mevcut değildir.)

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (Tezin yapıldığı kurum.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, ticari kullanımı genellikle tez yazarının ve danışmanın iznine tabidir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle telif ücreti talep edilmez, ancak yazarından izin alınması gereklidir.

Geliştirme Yılı: 2001

Kaynaklar

Onan – Gökçe, N. (2001). Terminal dönemdeki kanser hastalarına bakım veren hemşirelerin karşılaştıkları güçlükler ve başa çıkma yolları (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri, İstanbul.

Terminal Dönem Kanserli Hasta Bakım Güçlükleri Anketi Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listesi mevcut değildir. Bu bölüm, yalnızca tezin tam metnine erişildiğinde doldurulabilir.

Ölçek maddeleri bu alanda listelenmemiştir. Tam metin için 2001 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.