Tespit Kullanımı Algı Anketi

Özet

Tespit Kullanımı Algı Anketi (TKAÇ), orijinal adı “Perceptions of Restraint Use Questionnaire (PRUQ)” olan ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, özellikle sağlık ve bakım hizmeti sunan profesyonellerin, hastalara uygulanan fiziksel veya kimyasal tespit yöntemlerine yönelik algılarını, tutumlarını ve inançlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye uyarlaması, ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlamanın yanı sıra, Türk popülasyonunda güçlü psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermiştir.

Ölçeğin güvenilirlik analizleri sonucunda yüksek düzeyde iç tutarlılık tespit edilmiş (Cronbach Alfa değeri 0.93), kapsam geçerliği ise uzman görüşleri doğrultusunda belirlenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki klinik uygulamalar ve akademik araştırmalar için güvenilir bir araç olduğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Tespit Kullanımı, Algı, Geriatri, Hemşirelik, Uyarlama, Psikometri, Kapsam Geçerlik İndeksi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Semiha Aydın Özkan, Tuba Karaca, E. Derya İster.

Amaç

Tespit Kullanımı Algı Anketi’nin temel amacı, sağlık profesyonellerinin (özellikle hemşirelerin ve bakım personelinin) hastalar üzerinde kullanılan fiziksel ve kimyasal tespit yöntemlerine yönelik kişisel ve mesleki algılarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu algılar, tespit kullanımının etik boyutları, güvenlik faydaları ve hastanın haklarına etkisi gibi kritik konuları kapsamaktadır.

Ölçeğin Türkiye’de adaptasyonunun spesifik amacı, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir kılmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki klinik ortamlarda tespit kullanımı politikalarının ve eğitim programlarının geliştirilmesine bilimsel bir temel sağlamak hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, “Tespit Kullanımı Algısı” adı verilen çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle tespit kullanımının nedenlerini (örneğin, düşmeleri önleme, tedaviye uyumu sağlama), tespitin sonuçlarını (örneğin, psikolojik travma, fiziksel zarar) ve tespit kullanımına alternatif yaklaşımlara yönelik inançları içeren alt boyutlardan oluşur. Ölçek, bireylerin tespitin gerekliliği ve uygunluğu konusundaki sübjektif değerlendirmelerini nicel hale getirir.

Geçerlik

Tespit Kullanımı Algı Anketi’nin geçerlik çalışması, ağırlıklı olarak kapsam geçerliğine odaklanmıştır. Geçerlik değerlendirmesinde, uzman görüşleri toplanmış ve sonuçlar Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ, Content Validity Index – CVI) kullanılarak analiz edilmiştir.

Uzmanlardan, ölçek maddelerinin uygunluğunu 4 puanlı bir sistemle değerlendirmeleri istenmiştir (1: uygun değil, 2: biraz uygun, 3: uygun, 4: çok uygun). KGİ puanı, 3 veya 4 puan veren uzman sayısının toplam uzman sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, toplam ölçek maddelerinin %88.5’inin 3 veya 4 puan aldığı saptanmıştır. Bu oran, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı temsil etme yeteneğinin yüksek olduğunu ve maddelerin uzmanlar tarafından genel kabul gördüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. İç tutarlılık analizi için yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, Tespit Kullanımı Algı Anketi’nin Cronbach Alfa değeri 0.93 olarak saptanmıştır. Psikometrik standartlara göre 0.90 üzerindeki bir değer, ölçeğin maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü, yani mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte, Tespit Kullanımı Algı Anketi’nin yapı geçerliğini destekleyen faktör analizi sonuçlarına dair detaylı bilgi sunulmamıştır. Tipik bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını incelemek amacıyla Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi gerçekleştirilmesi beklenir. Bu analizlerin sonuçlarına dair spesifik veriler için orijinal yayın makalesine başvurulması gerekmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Kendini Değerlendirme Anketi

Language Available: Türkçe (Türk popülasyonuna uyarlanmıştır)

Population Group: Sağlık profesyonelleri ve bakım hizmeti sunan personel (Özellikle Geriatri ve yoğun bakım alanlarında çalışanlar)

Age Group: Yetişkin

Population Details: Restoran kullanımı gibi etik ve klinik kararların alındığı ortamlarda çalışan profesyonel gruplar.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (1 önemli değil – 5 çok önemli)

Anahtar Kelimeler

Tespit, Fiziksel Kısıtlama, Algısal Değerlendirme, Psikometrik Özellikler, Klinik Uygulama, Bakım, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Semiha Aydın Özkan)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, *Turkish Journal of Geriatrics* dergisinde yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Semiha Aydın Özkan ile iletişime geçilmesi önerilir.

İlgili makalenin tam metin bağlantısı mevcuttur: geriatri.dergisi.org.

Kaynaklar

1. Aydın Özkan S, Karaca T, Derya Ister E. Validity and reliability of the “perceptions of restraint use questionnaire” for use in Turkey. Turkish Journal of Geriatrics 2017;20(1):30-37.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: perceptions-of-restraint-use-questionnaire-pruq-tespit-kullanimi-algi-anketi-toad.pdf

Tespit Kullanımı Algı Anketi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Tespit Kullanımı Algı Anketi’nin (PRUQ) orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak ölçek, 5’li Likert derecelendirme formatını kullanmaktadır (1: önemli değil – 5: çok önemli).