Yaşlı Hastalarda Hasta Bakım ve Rehabilitasyon Algısı Ölçeği

Özet

Yaşlı Hastalarda Hasta Bakım ve Rehabilitasyon Algısı Ölçeği, hastaların aldıkları bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine yönelik algılarını ve memnuniyet düzeylerini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle hastanelerde yatan veya ayakta tedavi gören geriatrik hastalarda, bakım kalitesinin ve hasta merkezli yaklaşımların etkinliğini ölçmeyi hedefler. Ölçek, Erci, Yıldırım ve Işık (2019) tarafından Türk popülasyonuna uyarlanmıştır ve hasta deneyimini çok boyutlu olarak ele alan 17 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin temel amacı, sağlık hizmeti sunucularının, yaşlı hastaların ihtiyaçlarına ne ölçüde yanıt verdiğini belirlemek ve böylece hizmet kalitesini artırmaya yönelik iyileştirme alanlarını tespit etmektir.

Anahtar Kelimeler

Hasta Algısı, Geriatrik Hasta, Bakım Kalitesi, Rehabilitasyon, Sağlık Hizmetleri, Psikometri, Ölçek Uyarlama.

Yazarlar

Erci, B., Yıldırım, H., Işık, K.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, geriatrik hastaların hastanede veya ilgili sağlık kurumlarında aldıkları bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine dair kişisel algılarını, deneyimlerini ve memnuniyet düzeylerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, hasta merkezli bakım prensiplerinin uygulanma düzeyini değerlendirerek, sağlık profesyonellerine ve yöneticilere geri bildirim sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin uyarlama çalışması, orijinal aracın Türkçe konuşan yaşlı hasta popülasyonunda kültürel geçerliğini ve güvenilirliğini tesis etmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık hizmetlerinde bakım kalitesinin objektif ve hasta bakış açısıyla değerlendirilmesi mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, hastaların kendi bak%C4%B1m” target=”_blank”>bakım süreçlerine dair algılarını yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Temel olarak ölçülen yapı, hastanın sağlık personeli ile etkileşimi, tedavi hedeflerine katılımı, bilgi alma kalitesi, teknik yardım yeterliliği ve genel memnuniyet gibi bileşenleri içermektedir.

Bu psikolojik yapı, yaşlı hastaların hastane ortamında kendilerini ne kadar güvende, saygıdeğer ve sürece dahil hissettiklerini değerlendirir. Maddeler, hem duygusal hem de pratik (bilgi ve teknik destek) yönleri kapsayarak, hasta deneyiminin bütünsel bir resmini sunar.

Geçerlik

Ölçeğin uyarlama çalışması (Erci, Yıldırım & Işık, 2019), psikometrik geçerlik analizlerini içermektedir. Bu analizler genellikle yapı geçerliği ve içerik geçerliğini değerlendirir. Yapı geçerliği için, ölçeğin teorik olarak temsil etmesi beklenen faktör yapısını doğrulamak amacıyla istatistiksel yöntemler (genellikle doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi) kullanılmıştır.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun, yaşlı hastaların rehabilitasyon ve bakım algılarını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğü gösterilmiştir. Bu, maddelerin ilgili yapıyı kültürel bağlamda temsil etme yeteneğini teyit etmektedir.

Güvenirlik

Yaşlı Hastalarda Hasta Bakım ve Rehabilitasyon Algısı Ölçeği‘nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir sonuçlar ürettiğini desteklemektedir, bu da elde edilen skorların kararlı ve tekrarlanabilir olduğu anlamına gelir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi (Erci vd., 2019), orijinal ölçeğin boyutlarının Türkçe adaptasyonunda korunup korunmadığını araştırmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları (örneğin, personel iletişimi, tedaviye katılım, teknik yardım yeterliliği) başarılı bir şekilde ayırabildiğini göstermiştir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısının, yaşlı hasta popülasyonunda da geçerli olduğunu doğrulamıştır. Bu, klinisyenlerin ve araştırmacıların bakım algısının farklı yönlerini ayrı ayrı değerlendirmesine olanak tanır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: 17 maddeden oluşur. Maddeler 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan dil).

Popülasyon Grubu: Klinik ortamlarda tedavi gören hastalar.

Yaş Grubu: Geriatrik hastalar (Yaşlı bireyler).

Popülasyon Detayları: Hastanede veya rehabilitasyon merkezlerinde bakım alan yaşlı bireyler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Hastalar, sunulan bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine dair algılarını Likert ölçeği üzerinde belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Hasta Deneyimi, Klinik Kalite, Yaşlı Sağlığı, Psikometri, Likert Ölçeği, Hastane Bakımı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Sorumlu Yazar İletişim Adresi: Kevser Işık ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Kevser Işık ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal makale ScienceDirect üzerinden erişilebilir durumdadır.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi, aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yasli-hastalarda-hasta-bakim-ve-rehabilitasyon-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Erci, B., Yıldırım, H., & Işık, K. (2019). Psychometric evaluation of the Patient Perspective on Care and Rehabilitation Scale in Geriatric Patients. Archives of Gerontology and Geriatrics, 81, 84-90. https://doi.org/10.1016/j.archger.2018.11.013

Yaşlı Hastalarda Hasta Bakım ve Rehabilitasyon Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Derecelendirme: 5’li Likert (Örneğin: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a)

1. Personel beni dinledi
2. Personel problemlerimi ciddiye aldı
3. Sağlık durumum hakkında iyi bilgi aldım
4. Servisteki rutinler hakkında iyi bilgi aldım
5. Uygulamalar hakkında iyi bilgi aldım
6. Tedavinin hedefleri üzerindeki kararlara katılma fırsatım oldu
7. Tedavinin etkileri hakkında bilgi aldım
8. İhtiyaç duyduğumda doktorla görüşme fırsatım oldu
9. Zorlandığım bir şeyler olduğunda personel rahatlıkla konuşabildim
10. Serviste kendimi güvende hissettim
11. Haysiyetime saygı gösterildi
12. Personel stressiz çalıştı
13. Taburculuk planlamasına katılma fırsatım oldu
14. Aldığım teknik yardımlar iyiydi
15. Sağlık sorunum olduğunda kiminle bağlantı kuracağımı biliyorum
16. Uygulama konularında kiminle bağlantı kurulacağını biliyorum
17. Alınan bakımdan memnunum