TEDS-M Öğretmenlik Mesleği için Güdülenme Ölçeği

Özet

TEDS-M Öğretmenlik Mesleği için Güdülenme Ölçeği, öğretmen adaylarının mesleği tercih etme nedenlerini ve bu tercihe yönelik güdülenme düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının içsel ve dışsal güdülenme faktörlerini incelemek üzere geliştirilmiştir. Güdülenme, bireyin bir eylemi başlatma, sürdürme ve yönlendirme sürecini ifade ettiğinden, bu ölçek öğretmenlik mesleğine başlama motivasyonunun anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin orijinal yapısı, uluslararası eğitim araştırmaları çerçevesinde geliştirilmiş olup, Aydın ve Çelik (2017) tarafından Türkiye örneklemine özgü geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, öğretmen yetiştirme programlarının kalitesini artırmak ve adayların mesleki bağlılıklarını öngörmek için önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik mesleği, güdülenme, meslek tercihi, TEDS-M, ilköğretim matematik öğretmen adayları, psikometrik ölçek, uyarlama, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Serhat Aydın, Dilek Çelik

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğini seçme nedenlerine etki eden güdülenme faktörlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, bireyleri öğretmen olmaya iten içsel faktörler (örneğin, çocuklarla çalışma arzusu, topluma hizmet etme) ile dışsal faktörler (örneğin, maaş, iş güvenliği, sosyal statü) arasındaki dengeyi belirlemek hedeflenmiştir.

Ölçek, özellikle ilköğretim matematik öğretmeni adayları üzerinde kullanılarak, bu özel grubun mesleki motivasyon yapısını ortaya koymayı amaçlamıştır. Elde edilen veriler, eğitim fakültelerinin müfredatlarını ve rehberlik hizmetlerini, adayların motivasyonel ihtiyaçlarına göre düzenlemesine yardımcı olabilir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

TEDS-M Öğretmenlik Mesleği için Güdülenme Ölçeği, öğretmen adaylarının meslek seçimine yönelik motivasyonel yapılarını ölçmektedir. Bu yapı genellikle, öz belirleme teorisine (Self-Determination Theory) paralel olarak, güdülenme spektrumundaki farklı boyutları kapsamaktadır.

Ölçek, genel olarak öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumlarını, beklentilerini ve mesleki yeterlik inançlarını da dolaylı yoldan yansıtan, çok boyutlu bir meslek seçimi güdülenmesi yapısını ölçmektedir. Bu boyutlar arasında Altruistik (özgeci), İçsel (Intrinsic) ve Dışsal (Extrinsic) Güdülenme faktörlerinin bulunması beklenmektedir.

Geçerlik

Aydın ve Çelik (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerliğini incelemiştir. Geçerlik (Validity) çalışmaları, ölçek puanlarının gerçekten ölçmek istediği yapıyı (mesleki güdülenme) ne derece doğru ölçtüğünü göstermeyi amaçlar. Kaynakta doğrudan geçerlik değerleri belirtilmese de, makalenin başlığı geçerlik çalışmasının yapıldığını işaret etmektedir.

Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında yapı geçerliği (Construct Validity), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenir. Bu analizler, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu kanıtlamayı hedefler. Elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri, ölçeğin geçerliğine dair kanıtlar sunar.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability) analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve içsel bütünlüğünü değerlendirir. Aydın ve Çelik (2017) çalışmasında, iç tutarlılık katsayısının (Cronbach Alfa) hesaplanmış olması beklenmektedir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik katsayısının kabul edilebilir bir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir. Ölçek maddelerinin homojenliği ve tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verme yeteneği, ölçeğin güvenilirliğinin temel göstergeleridir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçeye uyarlama sürecinde, orijinal ölçek yapısının korunup korunmadığını test etmek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin hangi temel faktörler altında toplandığını belirler.

TEDS-M ölçeğinin uluslararası yapısı göz önüne alındığında, uyarlama çalışmasında büyük ihtimalle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak orijinal modelin (örneğin, üç veya dört faktörlü model) Türk örnekleminde ne kadar iyi uyum sağladığı incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü doğrular ve ölçekten elde edilen puanların yorumlanabilirliğini artırır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir. Ancak, psikolojik güdülenme ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan 5’li veya 6’lı Likert Tipi Derecelendirme formatında olması muhtemeldir (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları

Age Group: Genellikle üniversite düzeyinde, 18-25 yaş aralığındaki genç yetişkinler.

Population Details: İlköğretim matematik öğretmeni adayları.

Test Methodology: Öz Bildirim Envanteri. Katılımcılar, öğretmenlik mesleğini seçme nedenlerine ilişkin maddelere kendi motivasyon düzeylerini yansıtacak şekilde yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, mesleki motivasyon, içsel güdü, dışsal güdü, psikometri, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Serhat Aydın için: [email protected]

Correspondence Address: Karamanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (Aydın’ın 2017 çalışması sırasında çalıştığı kurum bilgisine göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik çalışmalar için genellikle kaynak gösterilerek serbestçe kullanılabilir. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Kaynaklar

Aydin, S. ve Çelik, D. (2017). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının mesleği tercih için güdülenmeleri: Ölçek geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 783. doi:10.14686/buefad.305001

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: teds-m-ogretmenlik-meslegi-icin-gudulenme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

TEDS-M Öğretmenlik Mesleği için Güdülenme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Maddeler için yayımlanmış makalenin (Aydın & Çelik, 2017) incelenmesi gerekmektedir. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen PDF belgesine başvurulması tavsiye edilir.