Tehlikeli Yük Genel Farkındalık Anketi

Öz

Tehlikeli Yük Genel Farkındalık Anketi, Özge Eski tarafından 2017 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu anket, özellikle denizyolu tehlikeli yük taşımacılığında görev yapan liman çalışanlarının bu konudaki genel bilgi ve farkındalık düzeylerini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, denizcilik operasyonlarında güvenlik standartlarının iyileştirilmesine yönelik temel verilerin toplanması ve eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi için önemli bir araç işlevi görmektedir.

Anahtar Kelimeler

Tehlikeli Yük, Genel Farkındalık, Liman Çalışanları, Denizyolu Taşımacılığı, Ölçek Geliştirme, Güvenlik, Lojistik.

Yazarlar

Özge Eski

Amaç

Anketin temel amacı, denizyolu ile taşınan tehlikeli yüklerin güvenli ve uluslararası standartlara uygun bir şekilde elleçlenmesi sürecinde, doğrudan bu operasyonlarda görev alan liman personelinin sahip olduğu bilgi ve farkındalık düzeyini sistematik olarak ölçmektir. Bu farkındalık düzeyinin belirlenmesi, potansiyel riskleri azaltmak ve operasyonel güvenliği artırmak için atılacak adımlara bilimsel dayanak sağlamaktadır.

Bu ölçüm sayesinde, liman yönetimleri ve ilgili otoriteler, çalışanların tehlikeli madde yönetimi konusundaki eğitim ihtiyaçlarını belirleyebilir ve güvenlik protokollerindeki eksiklikleri tespit edebilirler. Ölçek, denizcilik ve lojistik sektörlerinde tehlikeli madde taşımacılığının getirdiği zorluklara karşı bilinç düzeyini yükseltmeyi hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, liman çalışanlarının tehlikeli yükler hakkındaki genel farkındalık düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, çalışanların tehlikeli maddelerin sınıflandırılması, etiketlenmesi, ambalajlanması, depolanması ve özellikle acil durumlarda (yangın, sızıntı vb.) yapılması gerekenler hakkındaki temel bilgi birikimini kapsamaktadır.

Yapısal olarak, anket maddeleri, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yayımlanan ve denizyolu tehlikeli yük taşımacılığını düzenleyen zorunlu bir kod olan IMDG Kodu‘nun temel gereklilikleri ve yerel güvenlik yönetmelikleri çerçevesinde oluşturulmuştur. Bu, ölçülen yapının uluslararası standartlara uygun ve geçerli olmasını sağlamaktadır.

Geçerlik

Anketin yapı geçerliliğini değerlendirmek amacıyla detaylı istatistiksel analizler yürütülmüştür. Yapı geçerliği, bir ölçme aracının teorik olarak ölçmeyi amaçladığı kavramları ne ölçüde doğru ölçtüğünün belirlenmesine yönelik kritik bir incelemedir (Altunışık, Coşkun, Bayraktaroğlu ve Yıldırım, 2005).

Araştırmada kullanılan anketin yapı geçerliliğine sahip olup olmadığını belirlemek için temel olarak açımlayıcı faktör analizi ve madde analizi yöntemleri kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi, değişkenler arasındaki ilişkilerden yola çıkarak temel faktör yapılarını bulma işlemidir (Kline, 1994; Stevens, 1996; Tabachnick ve Fidell, 2001). Bu analizler, anketin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu ve tehlikeli yük farkındalığını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, anket uygulamasının aynı koşullar altında ve aynı yollarla tekrarlanması durumunda benzer sonuçları tutarlı bir şekilde verme gücü ile ilgilidir (Özoğlu, 1992). Tehlikeli Yük Genel Farkındalık Anketinin güvenilirliği için yaygın olarak kullanılan iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa (α) katsayısına bakılmıştır.

Elde edilen Cronbach Alfa katsayısının yüksek olması, anketin yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilirliğinin yanı sıra geçerliliğinin de önemli bir göstergesi kabul edilmektedir (Baykul, 1979). Bu sonuç, anket maddelerinin ölçülen genel farkındalık yapısını tutarlı bir biçimde temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmasında, Tehlikeli Yük Genel Farkındalık Anketinin yapısal bütünlüğünü ve boyutlarını tespit etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, gözlemlenen değişkenler arasındaki korelasyon matrisinden yola çıkarak, bu değişkenlerin altında yatan ve ölçülen yapıyı açıklayan gizil faktörleri keşfetme yöntemidir.

Bu analiz, anketin hangi temel bilgi alanlarına ayrıştığını ve her bir maddenin ilgili faktöre yükünün yeterli düzeyde olup olmadığını ortaya koymuştur. Faktör analizinin bulguları, liman çalışanlarının tehlikeli yük farkındalığının alt bileşenlerini anlamlandırmak ve ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemek için temel teşkil etmiştir.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Yüksek Lisans Tezi Kapsamında Geliştirilmiş Anket)

Format: Anket (Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle Likert veya Çoktan Seçmeli formatta uygulanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Liman Çalışanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Profesyonel İş Gücü)

Popülasyon Detayları: Denizyolu tehlikeli yük taşımacılığı operasyonlarında aktif olarak görev alan liman personeli.

Test Metodolojisi: Yapı geçerliliği, Açımlayıcı Faktör Analizi ve Madde Analizi ile test edilmiştir. Güvenilirlik, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ile sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Denizcilik Güvenliği, Lojistik Farkındalık, Tehlikeli Madde Yönetimi, Cronbach Alfa, Yapı Geçerliği, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi Bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Özge Eski tarafından 2017 yılında tamamlanan “Denizyolu Tehlikeli Yük Taşımacılığında Liman Çalışanlarının Genel Farkındalıklarının Değerlendirilmesi” başlıklı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin bilimsel ve akademik amaçlı kullanımlarında kaynak gösterimi zorunludur. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Özge Eski ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Anketin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: tehlikeli-yuk-genel-farkindalik-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: SPSS Uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
2. Baykul, Y. (1979). Eğitimde ve Psikolojide Ölçme. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
3. Eski, Ö. (2017). Denizyolu tehlikeli yük taşımacılığında liman çalışanlarının genel farkındalıklarının değerlendirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
4. Kline, P. (1994). An Easy Guide to Factor Analysis. Routledge.
5. Özoğlu, H. (1992). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
6. Stevens, J. P. (1996). Applied Multivariate Statistics for the Social Sciences (3rd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
7. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using Multivariate Statistics (4th ed.). Allyn and Bacon.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Tehlikeli Yük Genel Farkındalık Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte anketin maddeleri (soruları) bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ve derecelendirme yapısına erişim için sorumlu yazarın yüksek lisans tezi incelenmeli veya yazar ile iletişime geçilmelidir.