Tarih Alan Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Tarih Alan Yeterlik Algısı Ölçeği (TAYAÖ), bireylerin tarih alanına yönelik algıladıkları yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, tarih biliminin farklı ve temel alanlarındaki bireysel yeterlik algısını değerlendirir. Ölçek geliştirme çalışması sonucunda TAYAÖ, dört (4) faktör ve toplam yirmi bir (21) maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir yapı sergilemiştir. Ölçeğin derecelendirilmesi, 5’li Likert Ölçeği formatında yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tarih, Tarih Eğitimi, Tarih Alan Yeterlik Algısı, Öz yeterlik, Ölçek Geliştirme, Psikometrik, Türkiye Tarihi, Dünya Tarihi.

Yazarlar

Yıldırım, T., ve Yazıcı, F.

[quads id=5]

Amaç

Tarih Alan Yeterlik Algısı Ölçeği’nin (TAYAÖ) temel amacı, bireylerin tarih alanındaki bilgi, beceri ve kapasitelerine dair sahip oldukları öznel yeterlik algılarını belirlemek ve ölçmektir. Bu ölçek, özellikle tarih eğitimi alan öğrencilerin veya profesyonellerin kendilerini ne derece yetkin hissettiklerini nicel olarak saptamayı hedefler.

Ölçek, tarih disiplininin geniş yelpazesini kapsayan dört ana boyutta yeterlik algısını inceleyerek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, bireylerin hangi tarih alt alanlarında daha yüksek veya düşük öz yeterliğe sahip olduğunu anlamasına olanak tanır.

Yapı

TAYAÖ, bireylerin tarih alanındaki yeterlik algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, tarih bilgisinin ve yetkinliğinin farklı alt alanlarını kapsayacak şekilde dört ana faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler, bireyin tarihsel olayları anlama, yorumlama ve disiplinler arası bilgiyi kullanma konusundaki algılanan yeteneğini yansıtır.

Ölçeğin ölçtüğü dört temel yapı (alt boyut) şunlardır: 1) Tarih Yazımı, 2) Osmanlı Öncesi Türk Tarihi, 3) Osmanlı Sonrası Türk Tarihi ve 4) Dünya Tarihi. Bu faktörler, tarih disiplininde profesyonel yeterliliğin temel bileşenlerini oluşturmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Yapılan AFA sonuçlarına göre, TAYAÖ toplam varyansın % 62.84’ünü açıklamaktadır ki bu, sosyal bilimler ölçekleri için güçlü bir orandır.

AFA sonuçları, ölçekte yer alan 21 maddenin faktör yüklerinin 0.43 ile 0.83 arasında değiştiğini göstermiştir. Bu değerler, maddelerin ilgili faktörleri temsil etme gücünün yüksek olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, DFA sonuçları da AFA ile belirlenen 4 faktörlü yapının tarih alan yeterlik algısını ölçmek için uygun ve geçerli olduğunu doğrulamıştır.

Güvenilirlik

Tarih Alan Yeterlik Algısı Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri üzerinden hesaplanmıştır. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek olup, 0.92 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ölçeğin dört alt boyutu için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları da yüksek güvenilirlik düzeylerini işaret etmektedir: sırasıyla 0.87, 0.80, 0.87 ve 0.84. Ek olarak, madde toplam korelasyonları 0.380 ile 0.770 arasında değişmektedir. Bu korelasyon aralığı, her bir maddenin ölçeğin bütününe anlamlı katkı sağladığını ve ölçek içindeki tutarlılığın yüksek olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

TAYAÖ’nün yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla yürütülen Açıklayıcı Faktör Analizi, ölçeğin 4 temel boyuttan oluştuğunu göstermiştir. Bu 4 faktörlü yapı, toplam varyansın önemli bir kısmını (%62.84) açıklamaktadır. Faktör yüklerinin güçlü olması (0.43-0.83 aralığı), maddelerin belirlenen faktörlere net bir şekilde ayrıldığını göstermiştir.

Açıklayıcı faktör analizini takiben, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin 21 maddeden oluşan ve Tarih Yazımı, Osmanlı Öncesi Türk Tarihi, Osmanlı Sonrası Türk Tarihi ve Dünya Tarihi olarak adlandırılan dört faktörlü modelinin veri ile mükemmel bir uyum sergilediğini teyit etmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme seçenekleri şunlardır: 1=yetersiz, 2=çok az yeterli, 3=biraz yeterli, 4=oldukça yeterli ve 5=çok yeterli.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Tarih eğitimi alan bireyler (Yükseköğretim öğrencileri veya öğretmen adayları olduğu varsayılmaktadır).

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (Üniversite öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması, tarih alanında akademik eğitim alan veya bu alanda yetkinlik kazanmayı hedefleyen gruplar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 4 faktörlü, 21 maddelik öz bildirim ölçeği. Uygulama, katılımcıların belirtilen tarih konularındaki kendi yeterlik algılarını derecelendirmeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik Algısı, Tarih Öğretimi, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alfa, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar (Devamı)

Sorumlu Yazar: Tercan Yıldırım

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

Sorumlu Yazar İletişim E-postası: [email protected]

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, Yıldırım ve Yazıcı (2017) tarafından geliştirilmiş akademik bir çalışmanın ürünüdür. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlara referans verilmesi yeterlidir. Ticari kullanım veya geniş çaplı dağıtım için sorumlu yazar Tercan Yıldırım ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Geliştirme Yılı: 2017

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: tarih-alan-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Yıldırım, T., & Yazıcı, F. (2017). Tarih alan yeterlik algısı ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Turkish Studies, 12(17), 589-604.

DOI Numarası: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.11836

[quads id=5]

Tarih Alan Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

Ölçek 4 faktörlü 21 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda faktörler ve ilgili maddelerden örnekler sunulmuştur:

• Faktör 1: Tarih Yazımı (1-6. maddeler)
  • Tarih biliminin konusunu açıklayabilirim.
• Faktör 2: Osmanlı Öncesi Türk Tarihi (7-10. maddeler)
  • İslamiyet’in doğuşu ve yayılışını açıklayabilirim.
• Faktör 3: Osmanlı Sonrası Türk Tarihi (11-15. maddeler)
  • Atatürk ilke ve inkılaplarını açıklayabilirim.
• Faktör 4: Dünya Tarihi (16-21. maddeler)
  • I. Dünya Savaşını, dünya tarihi açısından açıklayabilirim.