Sözlü Tarih Tutum Ölçeği (STTÖ)

Özet

Sözlü Tarih Tutum Ölçeği (STTÖ), ilkokul öğrencilerinin sözlü tarihe yönelik sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, yüksek lisans tezi kapsamında Sinem Sayımlı tarafından 2017 yılında geliştirilmiştir. STTÖ, öğrencilerin sözlü tarih çalışmalarına karşı duydukları ilgiyi, algıladıkları önemi ve bu çalışmalara katılma eğilimlerini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçek geliştirme çalışması, iki temel alt faktör yapısını destekleyen doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarıyla desteklenmiştir.

Ölçeğin derecelendirilmesi, katılımcıların tutum düzeylerini basit ve anlaşılır bir şekilde ifade etmelerini sağlamak amacıyla 3’lü Likert tipi ölçek formatında tasarlanmıştır. Elde edilen güvenirlik ve geçerlik bulguları, STTÖ’nün ilkokul düzeyindeki öğrencilerin sözlü tarih tutumlarını güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçebildiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sözlü Tarih Tutum Ölçeği, STTÖ, Sözlü Tarih, Tutum, İlkokul Öğrencileri, Psikometrik Geliştirme, Faktör Analizi.

Yazarlar

Sinem Sayımlı

Amaç

Sözlü Tarih Tutum Ölçeği (STTÖ)’nin temel amacı, ilkokul seviyesindeki öğrencilerin sözlü tarih uygulamalarına ve kavramına yönelik genel tutumlarını nicel olarak belirlemektir. Bu araç, öğrencilerin tarih öğrenimine olan yaklaşımlarını, sözlü tarih çalışmalarının önemine dair inançlarını ve bu tür etkinliklere ne ölçüde katılmaya istekli olduklarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, eğitim bilimleri alanında, özellikle sosyal bilgiler ve tarih eğitimi disiplinlerinde, öğrencilerin sözlü tarih yöntemlerine karşı geliştirdikleri duygusal ve bilişsel eğilimleri tespit ederek, eğitim programlarının bu tutumları destekleyecek şekilde düzenlenmesine veri sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, literatürdeki bu alandaki ölçme araçları eksikliğini gidermeye yönelik bir çaba olarak öne çıkmaktadır.

Yapı

STTÖ, teorik olarak ilkokul öğrencilerinin sözlü tarihe yönelik tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapı üzerine kurulmuştur. Yapılan geçerlik çalışmaları, ölçeğin iki ayrı alt faktörden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler, öğrencilerin sözlü tarihe ilişkin farklı tutum bileşenlerini temsil etmektedir.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin sözlü tarih çalışmalarına değer verme, bu çalışmaları eğlenceli ve önemli bulma gibi olumlu duygusal tepkilerini ve aynı zamanda bu aktivitelere katılma motivasyonlarını kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. İki faktörlü yapının, ölçeğin bütününde tutumun karmaşıklığını yeterince temsil ettiği istatistiksel olarak gösterilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısının veriye mükemmel bir uyum sağladığını göstermektedir. Elde edilen uyum indeksleri, kabul edilebilir aralıkların çok üstündedir ve ölçeğin yapısal geçerliğine güçlü bir kanıt sunmaktadır.

Temel uyum indeksleri şunlardır: Ki-kare serbestlik derecesi oranı (x²/sd) 2.545 olarak bulunmuştur (kabul edilebilir aralıkta). Diğer önemli uyum indeksleri ise şu şekildedir: Kök Ortalama Kare Yaklaşım Hatası (RMSEA) .047, İyilik Uyum İndeksi (GFI) .96, Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI) .95, Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) .96, Artımlı Uyum İndeksi (IFI) .96, Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI) .93, Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI) .95 ve Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı (SRMR) .03. Ayrıca, tüm t değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı bulunması, maddelerin ilgili faktörleri temsil etme gücünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Sözlü Tarih Tutum Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. İç tutarlılık analizinde, birinci alt faktöre ilişkin güvenirlik katsayısı (muhtemelen Cronbach’s Alpha) **.87** ve ikinci alt faktöre ilişkin katsayı ise **.85** olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin bütününe ait Split-Half (İki Yarı Test) korelasyon katsayısı **.74** olarak belirlenmiş; bu katsayı birinci faktör için **.83**, ikinci faktör için ise **.73** olarak rapor edilmiştir. Zamana bağlı değişmezliği incelemek amacıyla, ölçek 77 ilkokul öğrencisine üç hafta arayla iki kez uygulanmıştır (Test-Tekrar Test). Bu iki uygulama arasındaki toplam puan korelasyonu **.91** gibi çok yüksek bir değere ulaşmıştır. Birinci faktör için korelasyon **.72** iken, ikinci faktör için korelasyon katsayısı **1.00** olarak hesaplanmıştır. İkinci faktördeki bu aşırı yüksek değer, uygulayıcı tarafından ölçeğin kısa bir arayla (üç hafta) uygulanmasına bağlanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, iki boyutlu bir modelin varlığını destekleyen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA, ölçek maddelerinin belirlenen teorik alt yapılara uygunluğunu test etmiştir. Analiz sonuçları, tüm faktör yüklerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve ölçülen yapının kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

DFA sonuçlarında belirtilen uyum indeksleri (RMSEA = **.047**, GFI = **.96**, CFI = **.96**, vb.), iki faktörlü modelin veriyle mükemmel derecede uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır. Bu bulgular, Sözlü Tarih Tutum Ölçeği’nin, öğrencilerin sözlü tarihe yönelik tutumlarını ölçerken net ve ayrışık iki boyutu başarıyla temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 3’lü Likert tipi ölçek. Yanıt seçenekleri: “katılmıyorum”, “biraz katılıyorum”, “tam katılıyorum”.

Language Available: Türkçe

Population Group: İlkokul öğrencileri

Age Group: İlkokul seviyesi (Yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak genel olarak 7-11 yaş arası kabul edilebilir).

Population Details: Ölçek, ilkokul öğrencilerinin tutumlarını incelemek amacıyla geliştirilmiştir. Güvenirlik çalışmasında 77 ilkokul öğrencisi kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Derecelendirme, 3’lü Likert formatında yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçme, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Sosyal Bilgiler Eğitimi, Güvenirlik, Geçerlik, Yüksek Lisans Tezi, Sinem Sayımlı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sinem Sayımlı (Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2017 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Sinem Sayımlı’nın 2017 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Sinem Sayımlı ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sozlu-tarih-tutum-olcegi-stto-toad.pdf

Kaynaklar

Sayımlı, S. (2017). İlkokul öğrencilerinin sözlü tarihe yönelik tutumlarının incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.

Tez kaydına ilişkin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Sözlü Tarih Tutum Ölçeği (STTÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.