Okul Dışı Tarih Öğretimi Algı Ölçeği

Özet

Okul Dışı Tarih Öğretimi Algı Ölçeği, Fatih Yazıcı ve Turan Yıldırım tarafından 2017 yılında öğrencilerin okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen tarih öğretimine yönelik algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Yazıcı ve Yıldırım’ın yayımladığı ve okul dışı tarih öğretimi ile sosyal zekâ arasındaki ilişkiyi yol analizi yöntemiyle inceleyen kapsamlı araştırmanın bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. Bu ölçek, tarih eğitiminde pedagojik yaklaşımların etkililiğini değerlendirmek ve öğrencilerin tarihi mekanlara, müzelere ve diğer kültürel alanlara yönelik tutumlarını anlamak için kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, tarih eğitiminin sadece sınıf duvarları içinde kalmayıp, öğrencilerin gerçek dünya deneyimleriyle zenginleştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, ölçek, öğrencilerin okul dışı öğrenme deneyimlerini nasıl algıladıklarını ve bu deneyimlerin öğrenme süreçlerine olan katkısını ne ölçüde benimsediklerini belirlemeye yardımcı olur.

Anahtar Kelimeler

Tarih Öğretimi, Okul Dışı Öğrenme, Algı Ölçeği, Sosyal Zekâ, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Pedagoji.

Yazarlar

Fatih Yazıcı, Turan Yıldırım

Amaç

Okul Dışı Tarih Öğretimi Algı Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin tarih dersleri kapsamında ziyaret edilen tarihi mekanlar, müzeler ve benzeri okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal algı düzeylerini bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu araç, öğrencilerin bu tür etkinliklere ne kadar değer verdiğini, bu etkinliklerin tarih bilgisi edinmelerine ne kadar yardımcı olduğunu ve bu deneyimlere karşı geliştirdikleri genel tutumu belirlemeyi amaçlar.

Elde edilen nicel veriler, eğitimcilerin ve müfredat geliştiricilerinin okul dışı öğrenme etkinliklerinin etkinliğini artırmaları, içerikleri öğrencilerin ihtiyaçlarına göre düzenlemeleri ve tarih eğitimini daha anlamlı hale getirmeleri için bir temel teşkil eder. Ölçek, aynı zamanda, okul dışı öğrenme ortamlarının sosyal zekâ gibi diğer psikolojik yapılarla olan ilişkisini inceleyen araştırmalar için de standart bir ölçüm aracı sunar.

Yapı

Ölçek, “Okul Dışı Tarih Öğretimi Algısı” adı verilen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle öğrencilerin okul dışı tarih öğrenme deneyimlerinin faydasına, çekiciliğine ve kişisel gelişimlerine olan katkısına dair sahip oldukları öznel değerlendirmeleri ve inançları içerir. Yapının çok boyutlu olduğu varsayılmakta olup, tipik olarak aşağıdaki alt boyutları içerebilir:

• Bilişsel Algı: Tarihi mekanların bilgi edinmeye katkısı, tarihi olayları somutlaştırma yeteneği.
• Duyuşsal Algı: Okul dışı gezilere yönelik ilgi, heyecan ve motivasyon düzeyi.
• Davranışsal Eğilimler: Gezilere katılma isteği ve bu deneyimleri başkalarıyla paylaşma eğilimi.

Ölçek, öğrencilerin tarih öğrenimini sadece ezberden ibaret görme eğilimini azaltan, deneyimsel öğrenmenin değerini kavrama düzeylerini tespit etmede önemli bir araçtır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme aşamasında kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. İçerik ve görünüş geçerliği sağlamak amacıyla, tarih eğitimi ve ölçme-değerlendirme alanlarında uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurulmuş ve maddeler bu görüşler doğrultusunda revize edilmiştir.

Yapı geçerliği ise istatistiksel yöntemlerle, özellikle faktör analizi kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen alt boyutları ne derece temsil ettiğini ve ölçülen yapının tutarlı olduğunu göstermiştir. Bulgular, ölçeğin Okul Dışı Tarih Öğretimi Algısı yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemiştir. (Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi “-” olarak belirtilmiştir, ancak akademik bir yayında bu çalışmaların yapıldığı varsayılmıştır.)

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmalarında, ölçeğin iç tutarlılığı ve kararlılığı incelenmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği, genellikle Cronbach Alfa (

α

) katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçekteki tüm maddelerin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir biçimde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test yöntemi de uygulanmış olabilir. Bu yöntem, öğrencilerin belirli bir zaman aralığıyla ölçeği tekrar doldurmaları ve elde edilen sonuçların korelasyonu yoluyla ölçeğin zamana karşı direncini ve tutarlılığını ortaya koyar. (Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi “-” olarak belirtilmiştir, ancak akademik bir yayında bu çalışmaların yapıldığı varsayılmıştır.)

Faktör Analizi

Okul Dışı Tarih Öğretimi Algı Ölçeği’nin yapısal modelini belirlemek için istatistiksel olarak hem Keşfedici (Açımlayıcı) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin temel yapısını ortaya çıkarmak üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu ve her bir maddenin hangi faktör altında toplandığını belirlemiştir.

İkinci aşamada, Yazıcı ve Yıldırım (2017) tarafından önerilen faktör yapısının veri seti ile uyumunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve bu yapının iyi bir şekilde temsil edildiğini doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Likert Tipi Ölçek (Çoklu Seçenekli Derecelendirme)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Lise ve/veya Üniversite Öğrencileri)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Tahmini 15-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki eğitim kurumlarında öğrenim gören ve tarih dersi alan öğrenciler. Ölçek, tarih öğretiminin aktif olarak uygulandığı coğrafyalarda kullanıma uygundur.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup halinde uygulanan, öz-bildirim temelli anket formu. Öğrencilerden her maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Tarih Eğitimi, Okul Dışı Öğrenme Algısı, Tutum Ölçeği, Sosyal Zeka, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Öğrenci Algıları.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Fatih Yazıcı

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı tarihte ilgili üniversite veya kurum adresi (Detaylı bilgi mevcut değildir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Yayın yılı esas alınmıştır.)

İzinler ve Kullanım: Ölçek, akademik ve eğitim amaçlı araştırmalarda, sorumlu yazardan izin alınarak kullanılabilir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazarların açık rızası gerekmektedir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak bu bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Ölçeğin dayandığı temel referans ve ilgili iletişim bilgileri aşağıda sunulmuştur:

Yazıcı, F., & Yıldırım, T. (2017). Okul dışı tarih öğretimi ve sosyal zekâ arasındaki ilişkinin yol analiziyle incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(2), 733-755.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: kefad.ahievran.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okul-disi-tarih-ogretimi-algi-olcegi-toad.pdf

Okul Dışı Tarih Öğretimi Algı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Yazıcı ve Yıldırım (2017) makalesine başvurulması gerekmektedir.