Swearer Zorbalık Ölçeği

Özet

Swearer Zorbalık Ölçeği, okul ortamlarında yaşanan zorbalık davranışlarının sıklığını ve türlerini hem mağdur hem de zorba bakış açısıyla ölçmek amacıyla tasarlanmış psikolojik bir araçtır. Bu ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi Efilti ve Özdemir (2021) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, Türkiye’deki araştırmacılara ve eğitim profesyonellerine, akranlar arası zorbalık dinamiklerini psikometrik açıdan sağlam bir şekilde değerlendirme imkanı sunmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak kültürel geçerliliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Zorbalık, Okul Zorbalığı, Akran Zorbalığı, Swearer Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Efilti, E., Şerif Ayşe Özdemir.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin maruz kaldığı veya uyguladığı zorbalık eylemlerini sistematik olarak kaydetmek ve bu davranışların kapsamını belirlemektir. Orijinal ölçeğin amacı doğrultusunda, Türk kültürü uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki eğitim çağındaki popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu, özellikle eğitim psikolojisi ve rehberlik alanında çalışan uzmanlar için zorbalık müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmede kritik bir öneme sahiptir.

Swearer Zorbalık Ölçeği, zorbalığın çok boyutlu doğasını yakalamayı amaçlar ve farklı zorbalık türlerini (fiziksel, sözel, ilişkisel vb.) ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır. Böylece araştırmacılar, genel bir zorbalık puanının yanı sıra, davranışın spesifik formlarına ilişkin detaylı veriler elde edebilirler.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel sosyal-davranışsal yapılardan biri olan zorbalık yapısını ölçmektedir. Zorbalık, genellikle kasıtlı, tekrarlayıcı ve güç dengesizliğini içeren olumsuz eylemler bütünü olarak kavramsallaştırılır. Ölçek, bu yapıyı hem zorba rolü hem de mağduriyet rolü üzerinden inceleyerek, zorbalık döngüsünün kapsamlı bir profilini çıkarmayı hedefler.

Ölçeğin maddeleri, öğrencilerin belirli zorbalık eylemlerini ne sıklıkta deneyimlediklerini veya gerçekleştirdiklerini sormaktadır. Bu çok boyutlu yapı, zorbalığın altında yatan sosyal dinamikleri ve psikolojik etkileşimleri anlamlandırmak için önemlidir.

Geçerlik

Efilti ve Özdemir (2021) tarafından yürütülen çalışmada, Swearer Zorbalık Ölçeği’nin Türk kültürüne özgü geçerlilik analizleri yapılmıştır. Yapı geçerliliğini test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmış ve ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğu gösterilmiştir. Bu, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen alt boyutları başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ayrıca, ölçeğin içerik geçerliliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin kültürel olarak uygunluğu ve dilbilimsel eşdeğerliği titizlikle incelenmiştir. Yapılan analizler, Türkçe formun geçerli bir ölçüm aracı olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı (internal consistency) temel güvenilirlik göstergesi olarak incelenmiştir. Genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanan bu değerler, ölçeğin genelinde yüksek düzeyde tutarlılık olduğunu göstermiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte ne kadar başarılı olduğunu belirtir.

Ölçeğin alt boyutları için ayrı ayrı hesaplanan alfa katsayılarının da kabul edilebilir düzeyde olması, Swearer Zorbalık Ölçeği’nin Türk örnekleminde tutarlı ve kararlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Swearer Zorbalık Ölçeği’nin Türk kültürüne adaptasyonunda, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal çok faktörlü yapısının Türk verilerine ne kadar uyduğu test edilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri ile ölçeğin beklenen faktör yapısını doğruladığını göstermiştir.

Bu analiz, ölçeğin fiziksel zorbalık, sözel zorbalık, ilişkisel zorbalık ve siber zorbalık gibi ayrık boyutları başarıyla ayırt ettiğini ortaya koymuştur. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin Türkçe formunun geçerli bir ölçüm aracı olarak kabul edilmesinin temelini oluşturur.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği. Öğrenci Öz-bildirim Formu.

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. Derecelendirme formatı, katılımcıların zorbalık davranışlarını ne sıklıkta deneyimlediklerini veya gerçekleştirdiklerini belirtmelerine olanak tanır.

Language Available: Türkçe (Türk kültürüne uyarlanmış form), Orijinal formu İngilizce.

Population Group: Okul çağındaki öğrenciler (Ortaokul ve Lise öğrencileri başta olmak üzere).

Age Group: Genellikle 10-18 yaş aralığı.

Population Details: Ölçek, okul temelli araştırmalarda akran zorbalığı düzeylerini belirlemek isteyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerinden toplanan örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Grup veya bireysel uygulama yapılabilen, öz-bildirime dayalı anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Öz-bildirim, Zorbalık Davranışları, Ergenlik, Okul Ortamı, Psikoloji, Efilti & Özdemir, Sosyal Psikoloji, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama yazarlarına ait ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Şerif Ayşe Özdemir: [email protected]

Correspondence Address: İlgili yazarın iletişim bilgileri makalede yer almaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri tarafından belirlenen telif hakları ve kullanım koşulları geçerlidir. Ölçeğin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik analizlerinin yayımlanma yılı 2021‘dir. Akademik kullanım için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: swearer-zorbalik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Efilti, E., & Özdemir, Ş. A. (2021). Swearer Zorbalık Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması ve geçerlilik, güvenilirlik nalizi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(34), 125-146. DOI: http://dx.doi.org/110.26466/opus.738264

Swearer, S. M., Espelage, D. L., & Napolitano, S. A. (2019). Bullying Prevention and Intervention: Realistic Strategies for Schools. Guilford Press. (Ölçeğin teorik çerçevesini oluşturan temel yayın).

[quads id=5]

Swearer Zorbalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri telif hakları ve yayın kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sunulmamıştır. Ölçek maddelerinin tam listesi ve derecelendirme yapısı için Efilti ve Özdemir (2021) tarafından yayımlanan akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Tipik olarak ölçek, öğrencilerin son bir ay içinde maruz kaldıkları veya uyguladıkları zorbalık davranışlarını (örneğin, “Bana kötü isimler takıldı”, “Birine fiziksel olarak vurdum”) 4 veya 5 puanlı bir sıklık ölçeği üzerinde derecelendirmesini ister.