Kaliforniya Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği

Özet

Kaliforniya Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği (KZÖM), öğrencilerin okul ortamında maruz kaldıkları zorbalık türlerini ve sıklığını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Atik ve Güneri (2012) tarafından Türk ortaokul öğrencileri popülasyonuna uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamında da güçlü geçerlilik ve güvenilirlik kanıtları sunduğunu göstermiştir.

Ölçek, öğrencilerin yaşadığı çeşitli mağduriyet deneyimlerini, fiziksel, sözel ve ilişkisel zorbalık gibi boyutları ele alarak kapsamlı bir değerlendirme yapılmasına olanak tanır. Ölçeğin kullanımı, okullardaki zorbalıkla mücadele programlarının etkinliğini değerlendirmek ve risk altındaki öğrencileri belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Zorbalık, Mağduriyet, Okul Zorbalığı, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Ortaokul, Likert Ölçeği

Yazarlar

Gökhan Atik, Oya Y. Güneri

Amaç

Kaliforniya Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul düzeyindeki çocukların maruz kaldığı zorbalık mağduriyeti düzeylerini ve türlerini sistematik bir şekilde ölçmek ve değerlendirmektir. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel olarak Türk örneklemine uygunluğunu sağlamayı hedeflemiştir.

Bu ölçek, araştırmacılara ve okul psikologlarına zorbalık davranışlarının yaygınlığını belirlemede, müdahale stratejileri geliştirmede ve bireysel risk faktörlerini anlamada standartlaştırılmış bir araç sunar. Ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki öğrencilerin yaşadığı hassasiyetleri tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki Zorbalık Mağduriyeti (Bullying Victimization) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir öğrencinin okul ortamında bir veya daha fazla akranı tarafından tekrarlanan ve olumsuz eylemlere maruz kalması durumunu ifade eder. Ölçek, genellikle fiziksel, sözel, sosyal/ilişkisel ve siber zorbalık gibi alt boyutları içerir, ancak uyarlama çalışmasında hangi faktörlerin korunduğu detaylıca incelenmiştir.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin kendilerine yönelik tehdit, dışlama, alay etme veya fiziksel saldırı gibi davranışları ne sıklıkla deneyimlediklerini değerlendirmeye odaklanır. Bu yapı, çocuk ve ergen ruh sağlığı çalışmalarında kritik bir değişken olarak kabul edilmektedir.

Geçerlilik

Kaliforniya Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin geçerliliğini kanıtlamak amacıyla çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde eş zamanlı geçerlilik (concurrent validity) ve tahmini geçerlilik (predictive validity) hesaplanmıştır.

Eş zamanlı geçerlilik, ölçekten alınan puanların, aynı anda ölçülen diğer ilgili yapılarla (örneğin, depresyon veya düşük benlik saygısı) teorik olarak beklenen yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Tahmini geçerlilik ise ölçek puanlarının gelecekteki davranışları veya sonuçları tahmin etme yeteneğini incelemiştir, bu da ölçeğin sağlam bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık olmak üzere iki ana yöntemle incelenmiştir. İç tutarlılık için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayılar .72 ve .83 arasında bulunmuştur. Bu değerler, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve kabul edilebilir düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirlik katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı .82 olarak bulunmuştur. .80 üzerindeki bu değer, ölçek puanlarının farklı zamanlarda uygulandığında yüksek oranda tutarlılık gösterdiği anlamına gelmektedir, bu da ölçeğin kararlı bir ölçüm sağladığını teyit eder.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültüründe korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizleri yapılmıştır. Orijinal Kaliforniya Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği, genellikle farklı zorbalık türlerini (örneğin fiziksel, sözel) temsil eden çok boyutlu bir yapıya sahiptir.

Atik ve Güneri (2012) tarafından yürütülen çalışmada, ortaokul öğrencileri örnekleminde toplanan veriler üzerinde uygulanan faktör analizi sonuçları, ölçeğin Türkçede de yapısal geçerliliğini koruduğunu ve zorbalık mağduriyetini ölçen temel faktörlerin ayrıştığını doğrulamıştır. Bu, ölçeğin sadece genel bir mağduriyet puanı vermekle kalmayıp, aynı zamanda zorbalığın alt tiplerini de güvenilir bir şekilde ayırt edebildiğini gösterir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 5’li Likert derecelendirme formatı kullanılmaktadır. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: (0 = Asla – 4 = Haftada Birkaç Kez).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 10-14 yaş aralığındaki ergenler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrenciler örneklemi üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Öğrenciler, belirtilen zorbalık eylemlerini ne sıklıkta yaşadıklarını kendileri işaretler.

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Zorbalık, Mağduriyet, Psikometrik, Ortaokul, Gökhan Atik, Ölçek

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gökhan Atik

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (Kaynakta Belirtilmemiştir)

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gökhan Atik (Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi ile ilişkili)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Uyarlama Yılı: 2012

Kullanım İzinleri: Ölçeğin akademik ve bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya orijinal referansın usulüne uygun olarak gösterilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda ücret bilgisi genellikle yazarın insiyatifine bağlıdır, ancak kaynakta net bir ücret bilgisi bulunmamaktadır.

Referanslar

Atik, G., & Guneri, O. Y. (2012). California Bullying Victimization Scale: Validity and reliability evidence for the Turkish middle school children. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 46, 1237-1241.

Bu makaleye ilişkin orijinal yayın bağlantısı aşağıdadır: ac.els-cdn.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kaliforniya-zorbalik-magduriyeti-olcegi-toad.pdf

Kaliforniya Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde doğrudan sağlanmamıştır. Ancak, ölçek, ortaokul öğrencilerinin zorbalığa maruz kalma sıklığını ölçen ve 5’li Likert derecelendirme (0 = Asla – 4 = Haftada Birkaç Kez) kullanılan bir dizi ifade içermektedir.