Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği

Özet

Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği, bireylerin sürdürülebilirliğe yönelik farkındalıklarını, etik sorumluluklarını ve davranışsal eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikolojik bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması Yüksel ve Yıldız (2019) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Ölçek, özellikle eğitim ve çevre psikolojisi alanlarında, bireylerin sürdürülebilirlik ilkelerine ne ölçüde bağlı olduğunu değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır. Uyarlanan form, özgün yapıyı koruyarak kültürel ve dilsel eşdeğerliği sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir Bilinç, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Çevre Eğitimi, Sürdürülebilirlik, Tutum Ölçeği.

Yazarlar

Yücel Yüksel, Büşra Yıldız.

[quads id=5]

Amaç

Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sürdürülebilirlik kavramına ilişkin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlardaki bilinç düzeylerini tespit etmektir. Ölçek, orijinal olarak geliştirildiği dildeki yapısının ve psikometrik özelliklerinin Türkçe konuşan popülasyonda da geçerliliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak üzere uyarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, Türkiye’deki eğitim ve araştırma kurumlarına, sürdürülebilirlik eğitimi programlarının etkinliğini ölçme ve bireysel bilinç düzeylerini karşılaştırma imkanı sunan standart bir araç sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, sürdürülebilirlik odaklı müdahalelerin hedeflenen kitle üzerindeki etkisi daha bilimsel yöntemlerle değerlendirilebilmektedir.

Yapı

Ölçek, “Sürdürülebilir Bilinç” (Sustainable Consciousness) adı verilen karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle çevresel sorumluluk, sosyal adalet, ekonomik eşitlik ve gelecek nesillere yönelik etik sorumluluk gibi çok boyutlu bileşenleri içerir. Ölçeğin alt boyutları, bireyin bu bileşenlere yönelik algılarını, bilgisini ve eyleme geçme isteğini yansıtmaktadır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısını inceleyerek, Türkçe formun da benzer faktör yüklerini sergilediğini doğrulamıştır. Bu durum, ölçeğin kültürel adaptasyona rağmen ölçmeye çalıştığı teorik yapıyı başarılı bir şekilde koruduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sırasında geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Yüksel ve Yıldız (2019) tarafından yürütülen çalışmada yapı geçerliğini incelemek üzere genellikle Faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak beklenilen faktörlere yeterli düzeyde yüklendiğini ortaya koyarak ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemiştir.

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinin bilimsel standartlara uygun olarak gerçekleştirildiği ve ölçeğin kapsam geçerliği ile ölçüt bağımlı geçerliğinin de dolaylı olarak test edildiği varsayılmaktadır. Sonuçlar, Türkçe formun hedeflediği yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama makalesinde (Yüksel & Yıldız, 2019) muhtemelen Cronbach Alfa (iç tutarlılık) katsayısı rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Bu psikometrik analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini teyit ederek, ölçümdeki sistematik hatayı minimize ettiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği’nin Türkçe uyarlama sürecinde en önemli aşamalardan biri Faktör analizi uygulamasıdır. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmek için kullanılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğu ve her bir faktörün (alt boyutun) yeterli sayıda madde ile temsil edildiği belirlenmiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olup, sürdürülebilir bilincin farklı yönlerini ayrıştırmasına olanak tanır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (Örn: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil.

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyonu, özellikle üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, farklı demografik ve sosyoekonomik özelliklere sahip bireyler üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir Kalkınma, Çevresel Tutumlar, Likert Tipi Ölçek, Psikolojik Testler, İç Tutarlılık, Yücel Yüksel.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yücel Yüksel (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı, izinleri ve olası ücretlendirme detayları için sorumlu yazar Yücel Yüksel ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, Türkçe’ye 2019 yılında Yüksel ve Yıldız tarafından uyarlanmıştır.

İletişim e-posta adresi: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı (uyarlama çalışması) buradan indirilebilir: surdurulebilir-bilinc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yüksel, Y. ve Yıldız, B. (2019). Sürdürülebilir Bilinç Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Erciyes Journal of Education, 3(1), 16-36.

[quads id=5]

Sürdürülebilir Bilinç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları için Yüksel ve Yıldız (2019) tarafından yayınlanan orijinal uyarlama makalesine başvurulması gerekmektedir.