Stratejik Planlama Bilinç Düzeyi Tutum Ölçeği

Özet

Stratejik Planlama Bilinç Düzeyi Tutum Ölçeği, Hakan Çetin tarafından 2012 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, eğitim kurumlarında görev yapan personelin stratejik planlama süreçlerine yönelik bilinç düzeylerini ve bu süreçlere karşı geliştirdikleri tutumları kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki kamu yönetiminde stratejik yönetim uygulamalarının başlangıcı olan 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu sonrası dönemde, eğitim kurumlarındaki planlama farkındalığını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, 4 alt boyut ve toplam 17 maddeden oluşmaktadır.

Bu araç, stratejik planlamanın sadece yasal bir zorunluluk olarak algılanıp algılanmadığını değil, aynı zamanda uygulayıcıların bu sürece olan inancını ve etkin rol oynama algılarını da analiz etmektedir. Ölçek, 5’li Likert tipi ölçek formatında geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Stratejik Planlama, Tutum Ölçeği, Eğitim Yönetimi, Bilinç Düzeyi, 5018 Sayılı Kanun, Kamu Yönetimi, Likert Ölçeği

Yazarlar

Hakan ÇETİN

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim kurumlarında görevli personelin stratejik planlama kavramına, yasal dayanaklarına ve uygulama süreçlerine ilişkin sahip oldukları bilgi düzeyini, tutumlarını ve inançlarını belirlemektir. Bu tespitler, kurumların stratejik yönetim süreçlerinde karşılaştığı potansiyel sorunları anlamak ve planlama kültürünü geliştirmek için kritik veriler sağlamaktadır.

Ölçek, yöneticilerin ve çalışanların stratejik planlamanın gerekliliğine ve başarısına ne ölçüde inandıklarını, ayrıca bu süreçte kendilerine biçtikleri rolün etkinliğini değerlendirmeyi hedefler. Böylece, planların sadece evrak üzerinde kalmasının önüne geçilmesi için gereken kültürel ve algısal engeller tespit edilebilmektedir.

Yapı

Stratejik Planlama Bilinç Düzeyi Tutum Ölçeği, katılımcıların stratejik planlamaya yönelik genel tutumunu ölçmek üzere tasarlanmış çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, 4 ana alt boyuttan oluşmakta ve toplam 17 madde içermektedir. Bu alt boyutlar, planlamaya yönelik bilişsel ve duygusal tepkileri kapsamaktadır.

Ölçeğin alt boyutları şunlardır:

• Stratejik Planlama Hakkında Bilgi: Katılımcıların stratejik planlamanın yasal çerçevesi (özellikle 5018 sayılı Kanun) hakkındaki yeterlilik algılarını ölçer.
• Stratejik Planlama Hakkında Olumsuz Tutum: Stratejik planların uygulanabilirliğine veya gerekliliğine dair şüpheci ve olumsuz bakış açılarını (örneğin, “kağıt üzerinde kalacak bir belge” inancı) belirler.
• Stratejik Planlama İnancı: Planlama sürecinin başarılı olacağına ve özellikle Okul Gelişim Yönetim Ekibi gibi yerel aktörlerin etkinliğine olan güveni ölçer.
• Stratejik Planlamada Etkin Rol: Uygulama sürecinde merkezi veya üst düzey yöneticilerin (İl Milli Eğitim Müdürü gibi) rolünün ne kadar etkin algılandığını değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Stratejik planlama bilinç düzeyine yönelik tutum veri toplama aracı için gerçekleştirilen Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) analizi değeri 0,78 olarak tespit edilmiştir. Stratejik yönetim uygulamasının sorunlarına ilişkin ölçme veri toplama aracının KMO değeri ise 0,97 gibi yüksek bir değerde bulunmuştur. Genel kabul gören psikometrik standartlara göre, KMO değerinin 1’e yaklaşması, veri setinin faktör analizi için uygun ve anlamlı olduğunu göstermektedir.

Yapı geçerliğinin bir diğer önemli göstergesi olan Bartlett’s Test of Sphericity analizi sonuçları, birinci ve ikinci veri toplama araçları için sırasıyla 9671,064 ve 53191,313 olarak belirlenmiştir. Her iki test sonucu da P=0,000 önem düzeyinde anlamlı bulunmuştur, bu da maddeler arasındaki korelasyon matrisinin birim matris olmadığı ve faktör analizinin yapılmasının uygun olduğu sonucunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenirlik katsayısını hesaplamak için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach’s Alpha iç güvenirlik katsayısı hesaplama yöntemi kullanılmıştır. Likert tipi ölçeklerin temel varsayımı, her bir maddenin tek bir tutumu ölçtüğü yönündedir.

Bu bağlamda, geliştirilen ölçeğin iç tutarlılığını detaylıca incelemek ve güvenilirliğine dair ek kanıtlar sunabilmek için, faktör analizi sonrasında nihai halini alan ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermekte ve ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, başlangıçta hazırlanan madde havuzundan faktör analizi yoluyla elenerek son halini almıştır. Faktör analizi, ölçeğin kavramsal olarak belirlenen 4 alt boyutu (Bilgi, Olumsuz Tutum, İnanç, Etkin Rol) destekleyip desteklemediğini kontrol etmek amacıyla kullanılmıştır. KMO ve Bartlett test sonuçlarının anlamlı çıkması, veri setinin faktörleştirme için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermiştir.

Faktör analizi sonucunda, ölçek 4 alt boyutta toplanan 17 madde ile nihai yapısına kavuşmuştur. Bu yapı, stratejik planlamaya yönelik tutumun tek bir genel bilinç düzeyi yerine, birden fazla özgül boyutta değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim Kurumları Personeli (Yönetici ve Öğretmenler)

Age Group: Yetişkin

Population Details: Çalışma, Denizli ilindeki eğitim kurumlarında stratejik planlama süreçlerine dahil olan personeller üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Anket yöntemi kullanılarak veri toplanmış ve elde edilen veriler üzerinde KMO, Bartlett Testi ve Cronbach Alpha gibi istatistiksel analizler uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Tutum, Stratejik Yönetim, KMO Analizi, Cronbach Alpha, Eğitim Kurumları, Bartlett Testi

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın Yapıldığı Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012 (Doktora tezinin tamamlanma tarihi)

İzinler ve Ücret: Ölçek bir akademik tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Hakan ÇETİN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: stratejik-planlama-bilinc-duzeyi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Çetin, H. (2012). Eğitim kurumlarında stratejik planlama bilinç düzeyi ve stratejik yönetimde karşılaşılan sorunlar: Denizli ilinde bir araştırma (Doktora tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
2. Taşpınar, M. (1999). Çok Değişkenli İstatistiksel Analiz: SPSS Uygulamalı. Ankara: Seçkin Yayıncılık. (Geçerlik bölümünde referans verilen kaynak.)

[quads id=5]

Stratejik Planlama Bilinç Düzeyi Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek 4 alt boyut ve 17 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum). Aşağıda alt boyutlar ve örnek maddeler listelenmiştir:

• Stratejik Planlama hakkında bilgi: 5018 sayılı kamu yönetim ve kontrol kanunu hakkında yeterli bilgiye sahibim
• Stratejik Planlama hakkında olumsuz tutum: “Stratejik Plan” belgesi kağıt üzerinde kalacak bir belgedir
• Stratejik planlama inancı: Stratejik Planlamanın uygulama sürecinde en etkin rol Okul gelişim yönetim ekibinindir
• Stratejik Planlamada etkin rol: Stratejik Planlamanın uygulama sürecinde en etkin rol İl milli eğitim müdürünündür.