Sportif Faaliyetlerde İslam Dini Etki Ölçeği

Özet

Sportif Faaliyetlerde İslam Dini Etki Ölçeği (SFİDEÖ), bireylerin sportif aktiviteler sırasında sergiledikleri davranışlar, inançlar ve motivasyonlar üzerindeki İslam Dini etkisini ölçmek amacıyla geliştirilmiş ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, spor etiği, dürüstlük, başarı inancı ve seyirci davranışları gibi alanlarda dini inançların rolünü psikometrik olarak değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, 2020 yılında Zeki Taş ve arkadaşları tarafından yayımlanmıştır ve toplam 38 maddeden oluşmaktadır.

SFİDEÖ, özellikle spor bilimleri, spor psikolojisi ve din sosyolojisi alanlarında, dini değerlerin spor ortamındaki yansımalarını incelemek isteyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sportif Faaliyetler, Din Psikolojisi, İslam Dini Etkisi, Spor Etiği, Dini İnanç, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Taş, Zeki., Hergüner, Gülten., İmamoğlu, A., Yaman, Ç., Zengin, M. Üzüm, H., Karlı, Ü.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sporla uğraşan veya sportif faaliyetlere katılan bireylerin, İslami inanç ve değerlerinin bu faaliyetler sırasındaki tutum ve davranışları üzerindeki etkisini bilimsel ve sistematik bir şekilde ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir araç oluşturmaktır.

Bu çalışma, dini motivasyonların sportif performansa, fair play anlayışına ve genel spor ahlakına nasıl katkıda bulunduğunu anlamlandırmayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle sporcuların müsabaka öncesi ve esnasındaki manevi durumlarını ve etik kararlarını değerlendirmede kullanılabilir.

Yapı

Sportif Faaliyetlerde İslam Dini Etki Ölçeği, bireylerin dini sorumlulukları ile sportif yaşamları arasındaki etkileşimi kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle sporcunun kişisel dindarlığı, etik davranışları (dürüstlük), başarıya olan inancı ve sosyal sorumlulukları (seyirci davranışları) gibi alt boyutları içermektedir.

Ölçek, katılımcıların dini görevlerini yerine getirmenin başarı inançlarını nasıl etkilediği ve inançları doğrultusunda taşkınlık gibi olumsuz davranışlardan nasıl kaçındıkları gibi somut davranışsal ve bilişsel ifadeler aracılığıyla dini etkinin derecesini belirler. Ölçeğin toplam 38 maddesi, bu karmaşık yapının farklı yönlerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapısal geçerlik (construct validity) çalışmalarına odaklanılmıştır. Ölçeğin, ölçmek istediği kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek amacıyla çeşitli istatistiksel analizler uygulanmıştır.

Kaynak makalede spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir ölçek geliştirme çalışması kapsamında, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi yöntemler kullanılarak ölçeğin yapısal geçerliği test edilmiştir. Detaylı geçerlik analiz sonuçlarına ulaşmak için orijinal makalenin incelenmesi tavsiye edilmektedir.

Güvenirlik

Sportif Faaliyetlerde İslam Dini Etki Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik (internal consistency reliability) analizleri, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu göstermek amacıyla yapılmıştır. Bu tür çalışmalarda yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı kullanılır.

Geliştirme makalesi, ölçeğin genel olarak kabul edilebilir düzeyde veya yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koyan istatistiksel sonuçlar içermektedir. Ölçeğin güvenirlik katsayılarına dair kesin rakamlar için kaynak referansa başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

SFİDEÖ’nün geliştirme süreci, ölçeğin altında yatan boyutları keşfetmek amacıyla faktör analizi tekniklerini içermiştir. Bu analizler, 38 maddenin birden fazla faktör (alt boyut) altında toplandığını ve bu faktörlerin, İslami etkinin sportif davranışlar üzerindeki farklı veçhelerini temsil ettiğini göstermiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen dini etki boyutlarını başarıyla ayırt ettiğini ve bu sayede ölçeğin yapısal geçerliğine önemli katkı sağladığını göstermektedir. Ölçeğin nihai yapısı ve faktör yükleri, orijinal makalede detaylı olarak sunulmuştur.

Araç

Test Türü: Psikometrik Öz Bildirim Ölçeği (Geliştirme)

Format: 38 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor faaliyetlerine katılan veya sporla ilgili bireyler.

Yaş Grubu: Çalışmanın yapıldığı örneklemde yer alan, genellikle yetişkin veya üniversite düzeyindeki bireyler.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmanın örneklemi, ölçeğin geliştirildiği bağlamı belirler. Genellikle üniversitelerin spor bilimleri fakültesi öğrencileri veya çeşitli branşlardaki amatör/profesyonel sporculardır.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan her maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir. Derecelendirme şu şekildedir: Kesinlikle Katılmıyorum=1, Katılmıyorum=2, Kararsızım=3, Katılıyorum=4, Kesinlikle Katılıyorum=5. Yüksek puan, sportif faaliyetlerde dini etkinin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Dini Etki, Spor Psikolojisi, Dindarlık, Ölçek, Ahlak, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zeki Taş

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Zeki Taş ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için ücret bilgisi mevcut değildir, ancak yazarla iletişime geçilmelidir.

Referanslar

Taş, Z., Hergüner, Gülten., İmamoğlu, A., Yaman, Ç., Zengin, M. Üzüm, H., & Karlı, Ü. (2020). Sportif Faaliyetlerde İslam Dini Etki Ölçeği geliştirme çalışması, Journal of Human Sciences, 17(2), 730-745. https://doi.org/10.14687/jhs.v17i2.5997

Makalenin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sportif-faaliyetlerde-islam-dini-etki-olcegi-toad.pdf

Sportif Faaliyetlerde İslam Dini Etki Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• 1- Sportif faaliyetler esnasında dini görevlerimi yerine getirdiğimde, başarılı olacağıma olan inancım artar.
• 16- İnancım gereği sportif faaliyetlerde seyircileri taşkınlığa itecek davranışlardan kaçınırım.
• 21- . İnancım gereği, her türlü sportif faaliyette dürüst davranırım.

Ölçek toplam 38 maddeden oluşmaktadır.