Spor Marka Kişilik Ölçeği

Özet

Bu akademik girdi, İlyas Görgüt ve A. F. Özbal tarafından 2018 yılında Türkçeye uyarlanan Spor Marka Kişilik Ölçeği (Sport Brand Personality Scale) hakkındaki bilgileri sunmaktadır. Ölçek, spor markalarının tüketiciler tarafından algılanan kişilik özelliklerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş orijinal bir aracın Türk kültürüne adaptasyonudur. Bu ölçek uyarlaması, spor pazarlaması ve tüketici psikolojisi alanlarında spor markasına yönelik tutumları, bağlılığı ve satın alma niyetini incelemek için kritik bir araç sağlamaktadır.

Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk spor tüketicisi örnekleminde geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin Türkçede de güçlü psikometrik özellikler sergilediğini ve spor markaları bağlamında marka kişiliği algılarını ölçmek için uygun olduğunu göstermiştir. Ölçek, özellikle spor endüstrisinde marka stratejileri geliştiren araştırmacılar ve pazarlamacılar için değerli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Spor Marka Kişilik Ölçeği, Marka Kişiliği, Spor Pazarlaması, Tüketici Davranışı, Ölçek Uyarlaması, Spor Tüketicileri, Psikometri.

Yazarlar

İlyas Görgüt, A. F. Özbal

[quads id=5]

Amaç

Spor Marka Kişilik Ölçeği’nin temel amacı, spor markalarına atfedilen insani karakteristikleri ve kişilik boyutlarını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, tüketicilerin bir spor markasını nasıl algıladığını (örneğin, “samimi”, “macera dolu”, “yetkin” veya “görgülü”) belirlemeye yardımcı olur. Bu marka kişiliği algıları, tüketicinin markaya olan bağlılığını ve nihai satın alma kararlarını önemli ölçüde etkilemektedir.

Türkçeye uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu yapıyı Türk spor kültürü ve pazar dinamikleri bağlamında test etmek ve geçerli kılmaktır. Böylece, Türkiye’de spor markalarının konumlandırılması ve hedef kitleyle iletişim kurma stratejilerinin geliştirilmesi için bilimsel bir temel oluşturulmuştur. Ölçeğin kullanımı, spor kulüplerinden spor ürünleri üreticilerine kadar geniş bir yelpazedeki markaların stratejik kararlarını destekleyebilir.

Yapı

Spor Marka Kişilik Ölçeği, marka kişiliği kavramını temel alan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu yapı, genellikle spor markalarına özgü beş veya daha fazla temel boyut etrafında şekillenir. Bu boyutlar, markanın karakterini ve tüketicilerle kurduğu duygusal bağı tanımlar.

Ölçek, markanın algılanan samimiyetini (içtenlik, dürüstlük), heyecanını (cesaret, canlılık), yetkinliğini (güvenilirlik, başarı), karmaşıklığını (sofistike, üst sınıf) ve sağlamlığını (sertlik, dışa dönüklük) gibi alt boyutları içerebilir. Uyarlama çalışmasında, orijinal yapının kültürel farklılıklar nedeniyle Türk bağlamında kaç faktörle temsil edildiği faktör analizi ile belirlenmiştir.

Geçerlik

Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları doğrudan listelenmemiş olsa da, Görgüt ve Özbal (2018) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini detaylı bir şekilde araştırmıştır. Bu kapsamda, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının Türk veri seti tarafından desteklenip desteklenmediği incelenmiştir.

Çalışma, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamıştır. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, marka bağlılığı) beklenen yönde ilişkiler gösterip göstermediğini inceleyen ölçüt geçerliğine dair kanıtlar da sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgileri orijinal kaynakta özet olarak sunulmamıştır. Ancak, Spor Marka Kişilik Ölçeği‘nin uyarlama çalışmasında iç tutarlılığını test etmek amacıyla Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek Alfa katsayıları (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Görgüt ve Özbal (2018) makalesi, ölçeğin genel iç tutarlılığının yanı sıra her bir alt faktör için ayrı ayrı hesaplanan güvenirlik değerlerini de içermektedir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin Türk örnekleminde tekrarlanabilir ve kararlı sonuçlar üretme yeteneğine sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Spor Marka Kişilik Ölçeği’nin Türkçeye uyarlaması sürecinde, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısını doğrulamak için faktör analizi kullanılmıştır. Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin bir arada kullanıldığı bu süreç, Türk kültürüne özgü olası faktör yapısını ortaya çıkarmıştır.

Analizler sonucunda, orijinal ölçek yapısının bazı boyutlarının korunurken, kültürel farklılıklar nedeniyle yeniden gruplanan veya Türk spor markaları bağlamında farklı anlamlar kazanan faktörlerin de belirlenmiş olması muhtemeldir. Nihai faktör yapısı, ölçeğin Türkçedeki geçerli ve güvenilir kullanımına temel teşkil etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi) (Kaynakta belirtilmemekle birlikte, bu tür kişilik ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor Tüketicileri

Yaş Grubu: Yetişkinler (Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu dahil.)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki spor markalarıyla etkileşimde bulunan ve spor tüketim alışkanlıklarına sahip bireylerden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Anket yöntemiyle veri toplama ve psikometrik analizler.

Anahtar Kelimeler

Spor Psikolojisi, Marka Yönetimi, Tüketici Algısı, Pazarlama Araştırması, Geçerlik, Güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İlyas Görgüt

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Dumlupınar Üniversitesi (Uyarlama tarihinde sorumlu yazarın bağlı olduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda kullanımı için genellikle kaynak gösterilmesi yeterlidir. Ticari veya geniş çaplı kullanımlar için sorumlu yazar İlyas Görgüt ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metnine ve detaylı psikometrik raporuna erişim sağlayan orijinal PDF dosyası aşağıdadır:

The original PDF can be downloaded here: sport-brand-personality-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Görgüt, İ. & Özbal, A. F. (2018). Adaptation of Sport Brand Personality Scale to Turkish. Universal Journal of Educational Research, 6(4), 759-768. doi: 10.13189/ujer.2018.060419

[quads id=5]

Spor Marka Kişilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik yayın politikaları gereği bu kaynakta yayımlanmamaktadır. Ölçeğin tam maddelerine ve puanlama yönergelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Görgüt ve Özbal (2018) makalesine başvurulması gerekmektedir.

Ölçek maddeleri, katılımcıların değerlendirdiği spor markasına yönelik aşağıdaki gibi ifadeleri içermektedir (Örnek maddeler, ölçeğin genel yapısını temsil etmek amacıyla verilmiştir):

• Bu marka, samimi ve içtendir.
• Bu marka, son derece heyecan verici ve dinamiktir.
• Bu marka, başarılı ve güvenilirdir.
• Bu marka, maceracı ve cesurdur.
• Bu marka, sportif ve güçlüdür.