Marka Beğenilirlik Ölçeği

Özet

Marka Beğenilirlik Ölçeği, yabancı dilde geliştirilmiş bir ölçme aracının Türk kültürüne ve diline uyarlanması amacıyla 2017 yılında Zeki Yüksekbilgili tarafından gerçekleştirilen bir Uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, tüketicilerin belirli bir markaya karşı geliştirdikleri duygusal ve bilişsel olumlu tutum derecesini, yani marka beğenilirliğini ölçmeyi hedefler. Çalışmanın temel amacı, pazarlama ve tüketici davranışı araştırmalarında kullanılmak üzere, Türkçe konuşan popülasyon için yüksek düzeyde Güvenirlik ve Geçerlilik özelliklerine sahip bir araç sunmaktır.

Uyarlama süreci, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini sağlamanın yanı sıra, Türk örneklemindeki psikometrik yapısını incelemeyi de içermiştir. Ölçeğin, marka yönetimi ve pazarlama stratejileri alanlarında akademik ve uygulamalı araştırmalara katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Marka Beğenilirlik, Tüketici Davranışı, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Marka Algısı, Pazarlama Araştırmaları

Yazarlar

Zeki Yüksekbilgili

Amaç

Marka Beğenilirlik Ölçeği’nin temel amacı, tüketicilerin zihninde bir markanın ne ölçüde arzu edilen, çekici ve olumlu duygular uyandıran bir imaja sahip olduğunu nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, marka denkliği (brand equity) oluşturma süreçlerinin anlaşılması ve markanın pazardaki rekabet gücünün değerlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, özellikle akademik çalışmalarda marka tutumu, satın alma niyeti ve marka sadakati gibi değişkenlerle olan ilişkileri incelemek için standartlaştırılmış bir araç sağlamaktadır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısının Türk kültüründe de korunup korunmadığını test etmeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, pazarlama psikolojisinin temel kavramlarından biri olan Marka Beğenilirliği (Brand Liking) yapısını ölçmektedir. Marka beğenilirliği, tüketicinin bir markaya karşı genel olarak sahip olduğu olumlu duygusal tepkiler ve değerlendirmeler bütünü olarak tanımlanır. Bu yapı, genellikle şu boyutları içerir:

• Duygusal Bağlılık: Markanın yarattığı haz, mutluluk veya sıcaklık gibi duygusal tepkiler.
• Bilişsel Değerlendirme: Markanın genel olarak “iyi”, “çekici” veya “harika” olarak algılanmasına yönelik genel yargılar.

Marka Beğenilirlik, tüketicinin satın alma kararlarını ve markayı tavsiye etme eğilimini doğrudan etkileyen güçlü bir tutumsal bileşendir.

Geçerlik

Marka Beğenilirlik Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması çalışması, başlığından da anlaşılacağı üzere geçerlilik analizlerini içermektedir. Geçerlilik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü ifade eder.

Yüksekbilgili (2017) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapısal geçerliliğini ve muhtemelen ölçüt bağıntılı geçerliliğini incelemek için uygun istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Tam geçerlilik detayları için araştırmacının orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlilik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, uyarlama çalışmasının makalesine DergiPark üzerinden erişilebilir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını (Internal Consistency) belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı gibi yaygın kullanılan güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Türkçe formun güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemler üzerinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Bu tür bir uyarlama çalışmasında, elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin genellikle kabul edilebilir sınırların (örneğin, .70 ve üzeri) üzerinde olması beklenir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla genellikle Faktör Analizi (Factor Analysis) uygulanır. Marka Beğenilirlik Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal eşdeğerliğini doğrulamak için büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Bu analiz, orijinal ölçeğin sahip olduğu faktör yapısının (örneğin, tek faktörlü bir yapı) Türk örnekleminde de aynı şekilde ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemeye yardımcı olur. Faktör yükleri, uyum iyiliği indeksleri ve faktörler arası korelasyonlar gibi istatistiksel sonuçlar, ölçeğin kavramsal yapısının korunduğunu teyit etmek için sunulmuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Ölçeğin derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir; ancak bu tür tutum ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçekler kullanılarak uygulanır (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Language Available: Türkçe

Population Group: Tüketiciler, Genel Popülasyon

Age Group: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri veya genel tüketici kitlesi)

Population Details: Ölçek, tüketici davranışı araştırmaları bağlamında, belirli bir markayla deneyimi olan veya markayı algılayabilecek bireyler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Kağıt-kalem veya dijital anket yoluyla uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Marka Tutumu, Pazarlama Psikolojisi, Geçerlilik Çalışması, Tüketici Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Uyarlama

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Zeki Yüksekbilgili

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayınlanmış açık erişimli bir çalışmanın ürünüdür. Ticari olmayan akademik kullanımlar için izin durumunun yazar ile iletişime geçilerek netleştirilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi indirilebilir. Orijinal PDF burada: marka-begenilirlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yüksekbilgili, Z. (2017). Marka Beğenilirlik Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Journal of Yaşar University, 12(46), 171-180.

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Marka Beğenilirlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Yüksekbilgili (2017) tarafından yayınlanan makaleye bakınız.