Marka Güven Ölçeği

Öz

Marka Güven Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması, Bardakçı ve Gürbüz (2020) tarafından gerçekleştirilmiş kapsamlı bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Bu çalışma, orijinal yabancı dildeki ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk örnekleminde test etmeyi ve ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Çalışma, özellikle pazarlama ve tüketici psikolojisi alanlarında, tüketicilerin markalara duyduğu güven düzeyini kültüre özgü bağlamda ölçmek için kritik bir araç sunmaktadır.

Uyarlama süreci, dilsel eşdeğerliği sağlamak amacıyla çeviri ve geri çeviri yöntemlerini içermiş, ardından elde edilen veriler üzerinde yapısal geçerlik ve iç tutarlılık analizleri uygulanmıştır. Bu ölçek, Türk tüketicilerinin markalarla kurduğu ilişkileri ve bu ilişkilerdeki güven unsurunun rolünü derinlemesine incelemek isteyen araştırmacılar için temel bir referans noktası teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Marka Güveni, Tüketici Davranışı, Geçerlik, Güvenirlik, Ölçek Uyarlaması, Pazarlama Psikolojisi, Türkiye.

Yazarlar

Sait Bardakçı, Ramazan Berat Gürbüz

Amaç

Marka Güven Ölçeği’nin temel amacı, tüketicilerin belirli bir markaya karşı duydukları güven düzeyini nicel olarak ölçmektir. Bu güven, markanın vaatlerini yerine getirme yeteneğine, dürüstlüğüne ve tüketicinin beklentilerini karşılama kararlılığına olan inancı kapsar. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu ölçeği Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek, yerel araştırmacılar için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Bu araç, özellikle pazarlama stratejileri, marka yönetimi ve tüketici sadakati çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, markanın algılanan riskini azaltma ve uzun vadeli müşteri ilişkileri kurma yeteneğini değerlendirmede kritik rol oynar.

Yapı

Ölçek, pazarlama ve tüketici psikolojisi alanının temel kavramlarından biri olan Marka Güveni yapısını ölçmektedir. Marka güveni, genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir:

• Güvenilirlik (Reliability): Tüketicinin, markanın performans ve işlevsellik açısından tutarlı ve yetkin olduğuna dair inancı. Markanın teknik yeterliliğine odaklanır.
• Niyet (Intentions/Benevolence): Tüketicinin, markanın kendi çıkarlarını gözettiğine ve dürüst davrandığına dair inancı. Markanın etik ve ahlaki davranışlarına odaklanır.

Marka güveni, tüketici sadakati, satın alma niyeti ve ağızdan ağıza iletişim (WOM) gibi önemli tüketici davranışları sonuçlarının güçlü bir öncülü olarak kabul edilir. Bu ölçek, bu karmaşık yapıyı tek boyutlu veya çok boyutlu bir çerçevede (orijinal ölçeğin yapısına bağlı olarak) ölçmek için tasarlanmıştır.

Geçerlik

Bardakçı ve Gürbüz (2020) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türk kültüründeki yapısal geçerliğini test etmek amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Çalışma, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğunu doğrulamıştır.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını incelemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Genellikle, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA/CFA) uygulanarak maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklendiği ve kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) elde edildiği rapor edilmiştir.
• Kapsam Geçerliği: Maddelerin marka güveni yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği, uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Bu analizler, Marka Güven Ölçeği’nin Türk örnekleminde de marka güveni yapısını tutarlı ve doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini belirlemek için standart psikometrik prosedürler izlenmiştir. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamıştır.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin genel güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu ve Türk örneklemi için güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir.
• Bileşik Güvenirlik (Composite Reliability): Faktör analizi sonuçlarına ek olarak, ölçeğin faktör düzeyindeki güvenilirliğini desteklemek amacıyla Bileşik Güvenirlik değerleri de rapor edilmiş olabilir. Bu değerler genellikle .70 eşiğini aşmaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir aşaması, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk verilerinde yeniden doğrulanmasıdır. Bardakçı ve Gürbüz (2020), ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla analizler yürütmüştür.

Öncelikle, Türkçeye çevrilen maddeler üzerinde Kapsam Geçerliği (Content Validity) için dil ve alan uzmanlarının değerlendirmeleri alınmıştır. Ardından, bir pilot çalışma veya ana veri toplama aşamasında elde edilen veriler üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının (genellikle tek veya iki boyutlu) Türk kültüründe de iyi bir uyuma sahip olduğunu göstermiştir. Bu analizler, maddelerin beklenen faktörlere yüksek yükler verdiğini ve ölçüm modelinin kabul edilebilir düzeyde iyi çalıştığını doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi boş bırakılmış olsa da, tipik olarak “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan bir yapı kullanılır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan dil).

Popülasyon Grubu: Tüketiciler, genel yetişkin popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem genellikle üniversite öğrencileri ve/veya genel halktan gönüllü katılımcılardan oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Çevrimiçi veya basılı formlar kullanılarak katılımcılardan kendilerini temsil eden markalara yönelik güven düzeylerini belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Marka Yönetimi, Tüketici Sadakati, Pazarlama Araştırması, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sait Bardakçı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlanma ve uyarlama çalışmasının tamamlanma yılı 2020‘dir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir; ancak ölçeği materyal olarak kullanmadan önce sorumlu yazar (Sait Bardakçı) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Bu çalışmanın tam metin makalesine ResearchGate üzerinden veya dergi ana sayfasından erişim sağlanabilmektedir.

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: marka-guven-olceginin-turk-kulturune-uyarlanmasi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

Bardakçı, S., ve Gürbüz, R., B. (2020). Marka Güven Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12 (2), 1684-1692.

DOI: https://doi.org/10.20491/isarder.2020.937

Araştırma Bağlantısı: researchgate.net

Marka Güven Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğe ait maddeler (soru listesi) sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans olarak belirtilen orijinal makaleye başvurunuz.